Ayinesi i\u015ftir ki\u015finin lafa bak\u0131lmaz derler, bu y\u00fczden ben ne s\u00f6ylesem s\u00f6yleyeyim insanlar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flere bakarlar. Ben yine de klasik olan bir \u00f6zge\u00e7mi\u015fle ba\u015flayay\u0131m, ard\u0131ndan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zdan bahsedeyim en iyisi… 13 May\u0131s 1981 y\u0131l\u0131nda \u00dcsk\u00fcp Makedonya\u2019da do\u011fdum. \u00dcsk\u00fcp\u2019\u00fcn Kur\u015funlu Han ile \u0130shak Pa\u015fa Camii\u2019nin aras\u0131nda kalan bir mahallede b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. Oras\u0131 genelde \u201cT\u00fcrk Mahallesi\u201d olarak bilinir. \u0130lk\u00f6\u011fretim okulumuz da evimize \u00e7ok yak\u0131nd\u0131, \u015fimdiki ismi ile \u201cYa\u015far Bey \u0130lkokulu\u201dnda. Burada okudum… Liseyi de yine \u00dcsk\u00fcp\u2019te bir T\u00fcrk\u00e7e s\u0131n\u0131f\u0131 olan \u201cYosip Broz Tito\u201dta bitirdim. Ard\u0131ndan \u00dcsk\u00fcp, Aziz Kiril ve Metodiy \u00dcniversitesi\u2019nin Filoloji fak\u00fcltesinde, T\u00fcrk Dili ve Edebiyat b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden mezun oldum. Kalkandelen \u00dcniversitesi\u2019nin Felsefe Fak\u00fcltesi\u2019nde \u015earkiyat b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u00fcksek lisans\u0131m\u0131 yapmaktay\u0131m. 2015-2016 y\u0131llar\u0131nda Kalkandelen \u00dcniversitesi Felsefe Fak\u00fcltesi\u2019nde \u015farkiyat b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u0130ki y\u0131ld\u0131r Uluslararas\u0131 Balkan \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi\u2019nde T\u00fcrk\u00e7e \u00d6\u011fretmenli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde S\u00f6zl\u00fc ve Yaz\u0131l\u0131 Anlat\u0131m, Hitabet ve Sunum gibi birka\u00e7 derse girdim.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcp\u2019te 2002 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u201cK\u00f6pr\u00fc, K\u00fclt\u00fcr Sanat ve Edebiyat Dergisi\u201dni \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri olarak \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131k. Ayn\u0131 derginin 2005 y\u0131l\u0131ndan beri genel yay\u0131n y\u00f6netmeniyim. Derginin bir \u00f6nemi de, Makedonya s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlanan, yeg\u00e2ne \u201cK\u00fclt\u00fcr Sanat ve Edebiyat\u201d dergisi olmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 ayda bir \u00e7\u0131kan dergide deneme ve \u015fiirlerim yay\u0131mland\u0131. \u00dc\u00e7 y\u0131la yak\u0131n Makedonya devlet televizyonun, T\u00fcrk redaksiyonunda \u201cGen\u00e7lik K\u00fclt\u00fcr\u201d program\u0131 haz\u0131rlay\u0131p sundum. \u00dcsk\u00fcp Makedonya\u2019da tamamen gen\u00e7lerin kurdu\u011fu ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u201cK\u00f6pr\u00fc-K\u00fclt\u00fcr Sanat ve E\u011fitim\u201d derne\u011finin kurucular\u0131ndan\u0131m ve derne\u011fin y\u00f6netim kurulu \u00fcyesiyim. Dernek \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde farkl\u0131 faaliyetlerde g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Dernekteki faaliyet \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n organizasyonunda da yer ald\u0131m. Amat\u00f6rce haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 tiyatro g\u00f6sterileri i\u00e7in K\u00fc\u00e7\u00fck tiyatro senaryosu yazd\u0131m. Koreografiler ile farkl\u0131 programlar haz\u0131rlad\u0131k… 2016 y\u0131l\u0131nda YTB destekleri ile \u00dcsk\u00fcp\u2019te Divan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan \u201c\u00dcsk\u00fcbistan\u201d isimli ilk deneme kitab\u0131m yay\u0131nlad\u0131. 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren T\u00fcrkiye\u2019nin haftal\u0131k Ger\u00e7ek Hayat gazete\/dergisinde \u201c\u00dcsk\u00fcp Mektuplar\u0131\u201d k\u00f6\u015fesinde her hafta k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131 yazmaya ba\u015flad\u0131m. Kosova\u2019da yay\u0131mlanan T\u00fcrk\u00e7em Dergisi\u2019nde yaz\u0131 ve \u015fiirlerim yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcsk\u00fcp Makedonya\u2019da d\u00fczenlenen bir\u00e7ok \u015fiir organizasyonu ve tertiplenmesine katk\u0131da bulundum. Bir\u00e7ok Uluslararas\u0131 \u015eiir \u015e\u00f6lenlerine Makedonya\u2019y\u0131 temsilen kat\u0131lma f\u0131rsat\u0131m oldu. Makedonya Yazaralar Birli\u011fi \u00fcyesiyim. T\u00fcrkiye Yazarlar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen bir\u00e7ok faaliyete kat\u0131ld\u0131m. 2019 Ekim ay\u0131nda da Kuzey Makedonya K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131n deste\u011fi ile, bizim dernek \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda kurdu\u011fumuz \u201cDivan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k\u201d taraf\u0131ndan \u201cBir \u00dcsk\u00fcp Masal\u0131\u201d isimli \u015fiir kitab\u0131m yay\u0131nland\u0131. 2019 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye Yazarlar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen uluslararas\u0131 T\u00fcrk\u00e7enin \u015eiir \u015e\u00f6leninde \u00d6mer Nef\u2019i B\u00fcy\u00fck \u00d6d\u00fcl\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fcm. Benim i\u00e7in ayr\u0131 bir motivasyon oldu bu, hem de farkl\u0131 bir sorumluluk katt\u0131 haliyle. \u0130n\u015fallah daha nice \u00e7al\u0131\u015fmalar yapar Balkanlar\u2019daki T\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131 dalgaland\u0131rmaya devam ederiz. Anadilim T\u00fcrk\u00e7e, onu d\u0131\u015f\u0131nda Makedonca ve Arnavut\u00e7a iyi seviyede biliyorum, bunun d\u0131\u015f\u0131nda yabanc\u0131 dil olarak \u0130ngilizce de orta d\u00fczeyde konu\u015fabiliyorum. Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Ula\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaktay\u0131m. Evli ve Elanur ile \u0130cl\u00e2l isminde iki k\u0131z\u0131m var.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201c\u00c7ocuklu\u011fum ve Yahya Kemal!\u201d<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklu\u011funuz Yahya Kemal’in do\u011fdu\u011fu mahallede ge\u00e7mi\u015f, biraz husus\u00ee bir soru oldu ama bundan bahsetmek ister misiniz?<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklu\u011fumun erken d\u00f6neminde az biraz Yugoslavya \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda ya\u015fad\u0131m. \u0130lkokul m\u00fcfredat\u0131nda o zaman Yahya Kemal Beyatl\u0131 yoktu, baz\u0131 yazarlar eksikti. Lisedeyken Yahya Kemal Beyatl\u0131\u2019n\u0131n \u00dcsk\u00fcp do\u011fumlu oldu\u011funu anlad\u0131m, ard\u0131ndan \u00dcniverstedeyken onun \u00c7ocukluk ve Gen\u00e7lik hat\u0131ralar\u0131n\u0131 okurken ve bu hat\u0131ralar\u0131nda mahallesinden bahsederken asl\u0131nda evinin tam bizim evin \u00f6n\u00fcnde oldu\u011funu ilk o zaman farkettim. O an ilgin\u00e7ti, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m, sevinmi\u015ftim, hat\u0131ralar\u0131n\u0131 daha fazla okumaya ba\u015flad\u0131m ve onun g\u00f6z\u00fcnden-kaleminden anlat\u0131lanlara bak\u0131nca asl\u0131nda ne kadar benzer yollardan ge\u00e7ti\u011fimizi anlad\u0131m… Saat Bay\u0131r\u0131 maceralar\u0131, Kur\u015funlu Han\u2019dan gelen sesler, k\u0131saca o mahalle i\u00e7indeki tarih\u00ee eserlerin etraf\u0131nda gezinirken, aradan y\u00fczy\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen baz\u0131 \u015feylerin de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. Baz\u0131 \u015feyler ne kadar da ayn\u0131… Bunu hissetmek bana ayr\u0131 bir heyecan vermi\u015fti. Bu sebeple buradaki varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n asl\u0131nda ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlad\u0131m, bu da ayr\u0131 bir cesaret verdi. K\u00f6pr\u00fc Dergisi\u2019ni \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ilk say\u0131s\u0131 i\u00e7in hatta o heyecanla \u201cKaybolmayan \u015eehir\u201d diye de bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Beyatl\u0131\u2019n\u0131n Kaybolan \u015eehir \u015fiirine kar\u015f\u0131l\u0131k, bu y\u00fczy\u0131lda, bu \u015fehrin kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti\u011fini yazmam gerekiyordu sanki! \u00d6yle hissetmi\u015ftim. O s\u0131ralarda bir \u015fiir yar\u0131\u015fmas\u0131 d\u00fczenlenmi\u015fti. Bir \u015fiir de ben yazm\u0131\u015ft\u0131m. \u015eiirde de Beyatl\u0131\u2019n\u0131n sanki yeniden bu \u015fehire d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yazm\u0131\u015ft\u0131m. \u015eiir birincili\u011fie lay\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcnce, ondan sonra yazmaya hep devam ettim. \u0130\u015fte asl\u0131nda yukardaki ilk sorunun cevab\u0131n\u0131 t\u00fcm bu yolun en ba\u015f\u0131na bor\u00e7luyum. Yazmasayd\u0131m bug\u00fcn bu r\u00f6portaj\u0131 da yapm\u0131yor olacakt\u0131k. Beni tan\u0131maya ve kimsiniz sorusunu da sormaya gerek kalmayacakt\u0131 \u00f6yle de\u011fil mi?..<\/p>\n Bir edebiyat\u00e7\u0131 olarak Kuzey Makedonya’da T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n ahv\u00e2linden bahsedecek olursan\u0131z, neler s\u00f6ylersiniz? T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131 Balkan co\u011frafyas\u0131nda kimler temsil ediyor?<\/strong><\/p>\n Ge\u00e7enlerde bir r\u00f6portajda buna benzer bir soru sorulmu\u015ftu, ama o r\u00f6portaja \u00e7ok k\u0131sa cevaplar vermem gerekiyordu, 35 soruda Leyla \u015eerif Emin diye g\u00fczel bir s\u00f6yle\u015fi olmu\u015ftu. Bu soruya en k\u0131sa \u015fekilde \u015f\u00f6yle bir cevap vermi\u015ftim \u201cKal\u0131ptan kal\u0131ba girmi\u015f, bir zamanlar esmi\u015f g\u00fcrlemi\u015f, sonra durulmu\u015f, kopmu\u015f, yaln\u0131zl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklenmi\u015f, sonra yine canlanm\u0131\u015f, tutsak kelimelere hapsedilmi\u015f, takip edilmi\u015f, pe\u015finde bir asker g\u00f6zetimi alt\u0131na girmi\u015f, hapsedilmi\u015f, idam edilmi\u015f, yine ayakta durmu\u015f, her defas\u0131nda k\u00fcllerinden do\u011fmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, umut var yine de…\u201d<\/p>\n Balkanlar\u2019da T\u00fcrk Edebiyat\u0131 Tarihine bakarsak asl\u0131nda ge\u00e7mi\u015fi Divan Edebiyat\u0131na bile dayan\u0131r. Bir\u00e7ok divan \u015fairi yeti\u015ftirmi\u015ftir Balkanlar… Buna \u015fa\u015f\u0131ranlar var… Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin bir beldesi olmu\u015f Balkanlar, be\u015f as\u0131r boyunca… Bu nedenle bu soruyu birka\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ay\u0131rmak gerek. Osmanl\u0131 d\u00f6nemi T\u00fcrk Edebiyat\u0131, Osmanl\u0131\u2019dan sonra T\u00fcrk Edebiyat\u0131n\u0131n ahvali, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda geli\u015fen T\u00fcrk Edebiyat\u0131, Yugoslavya D\u00f6neminde geli\u015fen T\u00fcrk Edebiyat\u0131, sonra da Kosova ve Makedonya diye iki farkl\u0131 Balkan \u00fclkesinde geli\u015fen T\u00fcrk edebiyat\u0131 gibi… O zaman da, s\u00f6yleyeceklerimiz cevap olmaktan \u00e7\u0131kar, bir makale gibi olur. Ama ahvalini konu\u015facak olursak \u00fcmitvar\u0131m ben. Ger\u00e7i bunca b\u00f6l\u00fcnmeden sonra eriye eriye elimizde parmakla say\u0131lacak kadar yazarlar kalm\u0131\u015f olsa da sonu\u00e7ta her ku\u015fak birka\u00e7 yazar ve \u015fair do\u011furmu\u015ftur. Tarihe bakacak olursak bu b\u00f6yle. Bu nedenle Beyatl\u0131\u2019n\u0131n da dedi\u011fi gibi \u201cT\u00fcrk\u00e7enin \u00e7ekilmedi\u011fi yerler vatand\u0131r!\u201d Bu d\u00fcstur ile hareket edecek olursak, dilimize ne kadar sahip \u00e7\u0131karsak edebiyat\u0131m\u0131z o denli kuvvetli olur, geli\u015fecektir. \u015eu anda Kuzey Makedonya\u2019da yeti\u015fen gen\u00e7 kalemler var, evet say\u0131 belki az ama bir \u015fekilde bu edebiyat bayra\u011f\u0131n\u0131 dalgaland\u0131rmaya devam ediyorlar. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan edebiyat\u00e7\u0131lar da var. E\u011fer isimler anmam gerekiyorsa, gen\u00e7lerden Mehmed Arif, Seyhan Yakupi, Rabia Ru\u015fid, Emel H. \u015eerif d\u0131\u015f\u0131nda R\u0131fat Emin, Biba \u0130smail ya\u015fl\u0131 ku\u015faktan Avni Eng\u00fcll\u00fc, her ne kadar yazamayacak kadar rahats\u0131z olsa da, Kosova\u2019dan Zeynel Beksa\u00e7, \u0130skender Muzbeg, Taner G\u00fc\u00e7l\u00fct\u00fcrk, Enver Baki, Aziz Serbest, Birsen Gota gibi de\u011ferli \u015fair ve yazarlar var. Ne yaz\u0131k ki, \u00f6yk\u00fc, deneme, roman yazarlar\u0131m\u0131zdan \u00e7ok, \u015fairler var. Hatta \u201croman yazar\u0131m\u0131z yok\u201d desek yeridir. Bir ba\u015fka hayalim roman yazmak olsa da, bu s\u0131ralar hikayelerim de S\u00f6\u011f\u00fct Dergisi\u2019nde yay\u0131nlanmaya ba\u015flad\u0131. Belki ilerde bu konuda di\u011fer yazarlar\u0131m\u0131zdan da g\u00fczel eserler \u00e7\u0131kar diye \u00fcmit ediyorum.<\/p>\n <\/p>\n \u201cKlasikler Hep Ya\u015fayan Eserlerdir!\u201d<\/strong><\/p>\n Klasikler, klasik olma husuiyetini neye nisbetle kazanm\u0131\u015flard\u0131r? <\/strong><\/p>\n Klasik, biliyorsunuz her d\u00f6nemde ilgi g\u00f6ren, be\u011fenilen, taklit edilen, okunan ve hatta hep ya\u015fayan eselerdir. \u00d6yle ki, insan\u0131n her d\u00f6nemde sorduklar\u0131 sorulara cevaplar\u0131 vard\u0131r. Bir eser e\u011fer y\u0131llar sonra okundu\u011funda ayn\u0131 heyecan\u0131 ya\u015fatabiliyorsa klasiktir. Gelece\u011fe referans olmak istiyorsan\u0131z bug\u00fcn\u00fc ve ge\u00e7mi\u015fi iyi tan\u0131man\u0131z gerekir. Burada klasik eser vermi\u015f yazar\u0131n sezgileri de \u00f6nemlidir. Kendi d\u00f6neminin yenisi olmal\u0131s\u0131n, ge\u00e7mi\u015fi iyi bilmelisin bir de gelece\u011fe \u0131\u015f\u0131k tutup klasi\u011fi olacaks\u0131n. Bu ger\u00e7ekten \u00fcst\u00fcn yetenek gerektiren bir \u015fey. Kendi d\u00f6nemini en iyi temsil etmi\u015f, ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n de\u011fi\u015fmeyen, baz\u0131 yap\u0131, y\u00e2ni f\u0131tr\u00ee \u00f6zelliklerini en g\u00fczel \u015fekilde i\u015flemi\u015f eserlerdir bunlar. \u201c\u0130nsan\u00ee bir h\u00e2l\u201d mesela nedir bunun s\u0131rr\u0131? Her d\u00f6nemde de\u011fi\u015fmeyen baz\u0131 konular vard\u0131r. Entrikalar, k\u0131skan\u00e7l\u0131klar, a\u015fk olaylar\u0131, h\u0131rslar, vicdan gibi meseleler, klasik eser vermi\u015f yazarlar\u0131n kendi d\u00f6nemlerinde, yeni bir ve\u00e7heyle i\u015flenmi\u015ftir. B\u00f6yle hikayeler her d\u00f6nemde ilgi g\u00f6r\u00fcr. Bilinenin yan\u0131na bir de olaya bilinmedik-al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakar ve o a\u00e7\u0131dan yazarsan\u0131z, hem kendi d\u00f6neminize damga vurursunuz hem de eserinizin ate\u015fi s\u00f6nmez. Bu konuda da san\u0131r\u0131m kimsenin farketmedi\u011fini farketmek ve baz\u0131 hisleri hissetmek zorundas\u0131n\u0131z. Bence bu nedenle klasikler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar de\u011ferini yitirmeden gelmi\u015ftir. Sezgi, yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, bilinen ve tan\u0131d\u0131k bir olay ve onun yan\u0131nda estetik ve g\u00fczel i\u015flenmi\u015f eserler, klasikler budur.<\/p>\n “B\u00fcy\u00fck roman” denilince, baz\u0131 insanlar\u0131n akl\u0131na kal\u0131n kitaplar geliyor. B\u00fcy\u00fck romanlar hangileridir, ni\u00e7in b\u00fcy\u00fckt\u00fcr?<\/strong><\/p>\n \u00dcniversitede \u00f6\u011frenciyken t\u00fcm bu \u201cb\u00fcy\u00fck romanlar\u201d ile tan\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131m oldu, hem de tek d\u00f6nemde. Evet bazen ger\u00e7ekten kal\u0131n kitaplar oluyor asl\u0131nda, \u00f6zellikle d\u00f6rt ciltlik klasik romanlar… Yazar ile okur aras\u0131ndaki \u201c\u00f6zel ba\u011f\u201ddan murad kitaptaki kal\u0131nl\u0131k de\u011fildir ama… Bazen de ince kitaplar da b\u00fcy\u00fck roman olabiliyor. D\u00fcnya edebiyat\u0131 s\u0131nav\u0131m\u0131z vard\u0131, hocam\u0131z Makedondu, tabi\u00ee dersi de Makedonca dinlemek zorundayd\u0131k… Her ne kadar B\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk Edebiyat\u0131 olsa da bran\u015f derslerimiz d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm derslerimiz Makedonca idi. Romanlar\u0131 da bu dilde okuduk, burada T\u00fcrk\u00e7e k\u00fct\u00fcphane bulmak ve T\u00fcrk\u00e7e kitaplar edinmek zordu. Yunan mitolojisinden, Rus Edebiyat\u0131na, Frans\u0131z, \u0130ngiliz, Amerikan, Balkan gibi farkl\u0131 b\u00f6lgelerin edebiyat\u0131n\u0131 temsil eden baz\u0131 romanlar vard\u0131r. \u0130\u015fte asl\u0131nda onlar\u0131n klasiklerini okuduk. Fyodor M. Dostoyevski epey zorlad\u0131 bu konuda, Su\u00e7 ve Ceza, Karamazov Karde\u015fler, b\u00fcy\u00fck romanlard\u0131r… Ard\u0131ndan Lev N. Tolstoy\u2019un Anna Karenina, Sava\u015f ve Bar\u0131\u015f\u2019\u0131… Viktor Hugo\u2019nun Sefiller\u2019i, G. Flaubert\u2019den Madam Bovari… Homer\u2019den \u0130lyada, Ernest Hamingwey\u2019den \u0130htiyar Bal\u0131k\u00e7\u0131, Daniel Defo\u2019dan Robinson Crusoe, Gabriel Garcia Marquez\u2019den Y\u00fcz Y\u0131ll\u0131k Yaln\u0131zl\u0131k, Jack London\u2019dan Demir \u00d6k\u00e7e, Balkan edebiyat\u00e7\u0131s\u0131 \u0130vo Andri\u00e7\u2019ten Drina K\u00f6pr\u00fcs\u00fc, Me\u015fa Selimovi\u00e7\u2019ten Dervi\u015f ve \u00d6l\u00fcm\u00fc, T\u00fcrk Edebiyat\u0131nda Ya\u015far Kemal\u2019den \u0130nce Memet, Nam\u0131k Kemal\u2019den \u0130ntibah, VatanYahut Silistre, Cezmi… Yakup Kadri Karaosmano\u011flu\u2019ndan Yaban, Re\u015fat Nuri G\u00fcntekin\u2019den \u00c7al\u0131ku\u015fu, Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar\u2019dan Saatleri Ayarlama Enstit\u00fcs\u00fc gibi bir\u00e7ok eser k\u0131ymetlidir… Bu liste uzayabilir. \u0130yi bir arkada\u015f isteyen gen\u00e7ler bu romanlara sar\u0131labilir…<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u201cTerc\u00fcmanlar Gizli Kahramanlard\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n Belk\u0131s Di\u015fbudak, edebiyat d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gizli bir kahraman\u0131. Gazap \u00dcz\u00fcmleri, \u015eibumi, Parf\u00fcm\u00fcn Dans\u0131, Hayat\u0131n Kayna\u011f\u0131 gibi m\u00fchim eserleri T\u00fcrk\u00e7e’ye terc\u00fcme etmi\u015f. T\u00e2 \u00e7ocukken, \u00e7ok sevdi\u011fi yabanc\u0131 kitaplar\u0131 okudu\u011funda “Bunlar neden T\u00fcrk\u00e7e yok?” diyerek bu i\u015fe giriyor ve i\u015finde ehil oluyor. “Benim i\u00e7in kitap terc\u00fcme etmek \u00e7ok keyifli, yazar\u0131n o anki ruh\u00ee h\u00e2lini taklit etmek gibi bu.” diyor. Hele de \u00e7ok sevmi\u015fse \u00e7evirece\u011fi kitab\u0131, yazar\u0131n kendiymi\u015f gibi yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f. Di\u015fbudak, Bernard Shaw okudu\u011fu zaman ne\u015felenirmi\u015f, Steinbeck’in Gazap \u00dcz\u00fcmlerini \u00e7evirirken de “terc\u00fcme etti\u011fim s\u0131ralarda kalkt\u0131\u011f\u0131m her sabah, d\u00fcnden daha mutsuzdum” demi\u015f. Asl\u0131nda iyi bir edeb\u00ee metnin tesirinden de bahsetmi\u015f olmuyor mu bu tarifi yaparken?<\/strong><\/p>\n Evet… \u00c7eviri yabana at\u0131lmayacak kadar \u00f6nemli bir husus. \u0130yi bir \u00e7evirmen asl\u0131nda bir eseri terc\u00fcme etmekle kalmaz, o eseri, terc\u00fcme edece\u011fi dile monte eder, giydirir… \u00c7eviri ile u\u011fra\u015fanlar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok bilinmezler ama bir yazar kadar \u00f6nemliler. Dedi\u011finiz gibi, bir\u00e7ok eserin gizli kahramanlar\u0131 da onlard\u0131r… K\u00f6t\u00fc bir \u00e7evirmen g\u00fczel bir eseri solgun g\u00f6sterebilir… Arnavut dilinden birka\u00e7 hik\u00e2yeyi \u00e7evirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m, ne kadar zor bir i\u015f oldu\u011funu o zaman anlad\u0131m. Biraz da burada geli\u015fen edebiyata katk\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma y\u00f6neldim. Ama yazmasayd\u0131m kesinlikle \u00e7eviri ile u\u011fra\u015f\u0131rd\u0131m. Her ikisini ba\u015far\u0131 ile yapanlar vard\u0131r mutlaka, bir zaman sonra di\u011fer yazarlar\u0131n etkisi alt\u0131nda kal\u0131yorlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir insan nas\u0131l ki yazarken o an\u0131 ya\u015f\u0131yorsa \u00e7eviri de \u00f6yle… Burada \u00f6nemli bir noktaya de\u011finmek istiyorum: \u00c7eviri yap\u0131lacak eserin dilini bilmek yetmez, o dilin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, g\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalar\u0131n\u0131, espirilerini, mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden giyim k\u00fclt\u00fcr\u00fcne her \u015feylerini bilmeniz gerekiyor, yazar\u0131 da iyice \u00f6z\u00fcmsemek l\u00e2z\u0131m tabi\u00ee. Bazen baz\u0131 kelimeler ger\u00e7ek anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131yor. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7selle\u015ftiremedi\u011fimiz bir dilin esprilerine hi\u00e7 g\u00fclmeyiz asl\u0131nda, o k\u00fclt\u00fcr\u00fcn neye g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve neye k\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilmek gerekiyor. Bir \u015fair arkada\u015f\u0131m\u0131n \u015fiirlerini derleyen gen\u00e7 bir karde\u015fimiz vard\u0131, biraz bahsedeyim… Bu gen\u00e7 karde\u015fimiz, \u015fiirleri derlerken h\u00e2liyle okuyor, tesiri alt\u0131nda kal\u0131yordu. Bir s\u00fcre sonra karamsar, eskisinden daha mutsuz g\u00f6z\u00fckmeye ba\u015flad\u0131 bize. Biz de onun bu ahv\u00e2lini g\u00f6rd\u00fck\u00e7e i\u00e7in i\u00e7in g\u00fcl\u00fcyorduk. \u015eair arkada\u015f\u0131m, \u201cHay\u0131rd\u0131r ne bu mutsuzluk?\u201d diye sordu bir g\u00fcn, cevab\u0131n\u0131 biliyordu asl\u0131nda sorunun. Derleme i\u015fiyle me\u015fgul olan karde\u015fimiz ise, \u201cHepsi senin \u015fiirlerin y\u00fcz\u00fcnden!\u201d demi\u015fti.<\/p>\n <\/p>\n \u201cHoneyland\u2019daki Hatice Nice \u0130nsanlar\u0131n Sesi Oldu\u201d<\/strong><\/p>\n Honeyland, insan\u0131n tabiatla m\u00fcnasebeti ve insan\u0131n hayat m\u00fccadelesini anlatan \u015fiir gibi bir belgeseldi.\u00a0 \u00dcstelik Bekirli K\u00f6y\u00fc’nde \u00e7ekilmi\u015f, buradan hem okurlar\u0131m\u0131za tavsiye etmi\u015f olal\u0131m, hem de bu vesileyle sizin film hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi alal\u0131m…<\/strong><\/p>\n \u0130nsan seyredince hayretler i\u00e7erisinde kal\u0131yor. Bir ara kurgu gibi gelse de filmde ya\u015fananlar ger\u00e7ek. Hatta belgesel \u00e7ekimi s\u0131ras\u0131nda Hatice\u2019nin annesi ger\u00e7ekten vefat etmi\u015f. Onu da belgesele eklemi\u015fler… Belgesel sevmeyenleri bile i\u00e7ine \u00e7eken bir yap\u0131m oldu. Oscarl\u0131k bir belgeseldi ama son anda kapt\u0131rd\u0131, yine de aday olacak duruma gelmesi bile m\u00fchimdi. Do\u011fu Makedonya\u2019n\u0131n bir\u00e7ok terkedilmi\u015f Y\u00f6r\u00fck K\u00f6ylerin hik\u00e2yesi var i\u00e7inde… Oradaki zor \u015fartlar\u0131 bilirim, bazen derne\u011fimizin faaliyetleri sebebiyle gezme durumumuz olmu\u015ftu bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fc… Bazen dergi, k\u0131rtasiye ve e\u011fitim malzemesi da\u011f\u0131t\u0131yoruz o b\u00f6lgelere. \u0130nsanlar\u0131n oradaki durumu, bir belgeselle ancak bu kadar g\u00fczel anlat\u0131l\u0131rd\u0131, iyi oldu. Bir\u00e7ok ki\u015fi orada neler olup bitti\u011finin fark\u0131nda de\u011fildi. Ne yol, ne okul, ne de elektrik var oralarda… \u0130nsanlar h\u00e2liyle tabiata tutunuyor, seyrederken insan\u0131n varolma \u00e7abas\u0131n\u0131 derinden hissedip g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Hatice, art\u0131k o evde ya\u015fam\u0131yor, Dorfullu\u2019da bir evi var art\u0131k… Devlet bir \u015fekilde yard\u0131mc\u0131 oldu, \u015fartlar\u0131 eskisinden iyi gibi. Hatice nice insanlar\u0131n sesi oldu. Oscar\u2019a aday olmasayd\u0131, bir el atarlar m\u0131yd\u0131 acaba? Bu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcn durumu iyi de\u011fil. \u0130n\u015fallah zamanla d\u00fczelir yoksa o k\u00f6ylerde ya\u015fayanlar\u0131n \u00e7o\u011fu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri terk edebilir.<\/p>\n <\/p>\n \u201cKuzey Makedonya\u2019da Neler Oluyor?\u201d<\/strong><\/p>\n 2019, Kuzey Makedonya i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara nazaran bir tuhaf ge\u00e7ti. Avrupa Birli\u011fi (AB) ile m\u00fczakereler ba\u015flad\u0131, “Prespa Anla\u015fmas\u0131” vesilesiyle anayasa birka\u00e7 maddelik de olsa de\u011fi\u015fikli\u011fe gidildi. Almanya Ba\u015fbakan\u0131 Merkel ile Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Macron, Berlin’de “Bat\u0131 Balkan” zirvesi d\u00fczenledi. Papa, \u00dcsk\u00fcp’te bir ayin d\u00fczenledi… Kuzey Makedonya’da ger\u00e7ekten neler oluyor? <\/strong><\/p>\n T\u00fcm bunlar ya\u015fand\u0131ktan sonra araya Korona girdi ve her\u015fey sus pus oldu. Bu s\u00fcre\u00e7te Kuzey Makedonya NATO\u2019nun otuzuncu \u00fcyesi oldu. Makedonya bir az\u0131nl\u0131klar \u00fclkesi, hatta az\u0131nl\u0131k i\u00e7inde bile az\u0131nl\u0131klar var. Ama inan\u0131lmaz g\u00fczel bir \u00fclke, insanlar birbiri ile anla\u015f\u0131yor, yeri geliyor kavga ediyor, kendi ya\u011f\u0131nda kavruluyordu. Bu b\u00f6lgede Yunanistan huysuz bir kom\u015fu gibidir. Hani ellerini arkada kavu\u015fturup rahats\u0131zl\u0131k i\u00e7in kom\u015funun zilini \u00e7alan \u00e7ocuklar vard\u0131r ya, ayn\u0131 \u00f6yle. Makedonya\u2019n\u0131n co\u011fraf\u00ee konumu g\u00fczeldir, stratejik bir yer, ilgi \u00e7ekiyor. \u00a0K\u00f6t\u00fcleri de var, \u00e7o\u011fu da kom\u015fular\u0131 ile ili\u015fkilerini iyi bildikleri i\u00e7in epey zorluyor bu \u00fclkeyi. \u00d6nceden kocaman bir b\u00f6lge olan Makedonya, Osmanl\u0131 Devleti \u00e7ekildikten sonra \u00fc\u00e7 farkl\u0131 \u00fclkeye ayr\u0131ld\u0131. Payla\u015f\u0131lmayan bir tarih\u00ee yap\u0131s\u0131 var. E tabi\u00ee B\u00fcy\u00fck \u0130skender de var. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te Makedonya\u2019n\u0131n \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131\u201d \u201cMakedonya, Makedonlar\u0131nd\u0131r\u201d slogan\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar, o zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7eteler bir\u00e7ok farkl\u0131 kaynaklar\u0131n destekleri ile silahlanm\u0131\u015ft\u0131. Bana sorarsan\u0131z o g\u00fcn neler ya\u015fand\u0131ysa bug\u00fcn de o farkl\u0131 kaynaklar ayn\u0131 sahnedeler. Bir taraftan Rusya, bir yandan da Bat\u0131\u2019n\u0131n buraya dair pl\u00e2nlar\u0131 mevcut. Bat\u0131 Balkan zirvesi bir\u00e7ok Balkan \u00fclkesi i\u00e7in toplan\u0131p arada bir farkl\u0131 kararlar getiriyor, sonra kendi kendileri anla\u015fam\u0131yor, sonra yeniden toplan\u0131yorlar ve saire… Papa\u2019n\u0131n gelmesi, Arnavut kesimi biraz daha kontrol alt\u0131nda tutmak i\u00e7indi bence. M\u00fclteci sorunu i\u00e7in geldi\u011fi s\u00f6yleniyordu halbuki. T\u00fcrkiye\u2019nin Balkanlar ile ba\u011flar\u0131n\u0131 biliyorlar, bu onlar\u0131 korkutuyor, bu ba\u011f\u0131 kontrol alt\u0131na almak istiyorlar, gerekirse de y\u00f6netebilmek… Kuzey Makedonya bir kav\u015fak gibidir Balkanlar\u2019da. Zaman ne g\u00f6sterecek bilmiyorum…<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u201cDik Duru\u015f Yok!\u201d<\/strong><\/p>\n Bir yaz\u0131n\u0131zda, “Balkanlar Avrupa Birli\u011fi (AB) i\u00e7in tam bir deney sahas\u0131yd\u0131” diyorsunuz. Kuzey Makedonya’n\u0131n AB’deki stat\u00fcs\u00fc nedir ve bu mesele ni\u00e7in \u00f6nemli?<\/strong><\/p>\n Asl\u0131nda bu sorunun cevab\u0131 biraz da \u00fcstteki cevapta gizli. Bulgaristan, Yunanistan, Romanya, H\u0131rvatistan, Slovenya gibi bir\u00e7ok Balkan \u00fclkesi AB \u00fcyesi. Bu \u00fclkelere bak\u0131nca K. Makedonya\u2019n\u0131n fazlas\u0131 var eksi\u011fi yok. Ama bir\u00e7ok \u015fart\u0131 tamamlamas\u0131 gerekiyormu\u015f, i\u015f veren ile \u00e7al\u0131\u015fan gibi \u201cSen \u015fimdi biraz da buna \u00e7al\u0131\u015f, \u00f6yle gel\u201d cevab\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. Yetmiyor \u201ckom\u015fun rahats\u0131z, ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftir de gel\u201d deniliyor, \u201cLGBT konusunda kendine \u00e7eki d\u00fczen ver\u201d, Avrupa\u00ee g\u00f6r\u00fcn, dostane kal gibi direktifler veriyorlar. Makedonya\u2019n\u0131n AB \u00fcyeli\u011fi ekonomik y\u00f6nden \u00f6nemli olabilir. Fakat hat\u0131r\u0131m\u0131zda tutmam\u0131z gereken \u015fey, kar\u015f\u0131m\u0131zda \u201chasta\u201d bir Avrupa var… Balkanlar Avrupa\u2019n\u0131n bir zaaf\u0131d\u0131r, bu yeni bir \u015fey de\u011fil. Osmanl\u0131 da\u011f\u0131ld\u0131ktan beri, b\u00f6lge deney tahtas\u0131. Burada g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclke ya da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir lider var m\u0131? Yok… T\u00fcm liderler bir yerlere ba\u011fl\u0131. \u0130pler nas\u0131l ba\u011flan\u0131r ya da nas\u0131l kopar bilemiyorum. Siyasetten so\u011futan \u00e7ok \u015fey var buralarda. Ne yaz\u0131k ki bir dik duru\u015f yok. Ne s\u00f6ylesek bo\u015f…<\/p>\n Asl\u0131nda bir\u00e7ok \u015feyden bahsetmi\u015f olduk. Eklemek istedi\u011finiz herhangi bir husus var m\u0131?<\/strong><\/p>\n Ke\u015fke hep edebiyattan, sanattan bahsedebilsek. Baz\u0131 konularda konu\u015fmak bazen zor oluyor, s\u00f6yleyemedi\u011fimiz bir\u00e7ok \u015feyi \u201cnas\u0131l ifade edebiliriz?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek insan\u0131 yoruyor. Bence Balkanlar\u2019\u0131n \u00e7ok ciddi bir pl\u00e2na ve temiz bir siyasete ihtiyac\u0131 var. Bizler buna \u015fahit olacak m\u0131y\u0131z acaba?<\/p>\n Sartre\u2019\u0131n \u201cAyd\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\u201d s\u00f6z\u00fcyle bitirelim \u00f6yleyse… Vakit ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. <\/strong><\/p>\n Ben te\u015fekk\u00fcr ederim, bir nevi dertle\u015fmek oldu benim i\u00e7in. \u00dcsk\u00fcp\u2019ten sevgiler ve selamlar…<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Ayl\u0131k Dergisi 190. Say\u0131, Temmuz 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ayinesi i\u015ftir ki\u015finin lafa bak\u0131lmaz derler, bu y\u00fczden ben ne s\u00f6ylesem s\u00f6yleyeyim insanlar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015flere bakarlar. Ben yine de klasik olan bir \u00f6zge\u00e7mi\u015fle ba\u015flayay\u0131m, ard\u0131ndan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zdan bahsedeyim en iyisi……<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"ppma_author":[14],"class_list":["post-981","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-roportaj","author-admin","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n