Kapitalist tarih, ulus devlet ve sermaye birikim sisteminin tarihi oldu\u011fu kadar, m\u00e2l\u00ee g\u00fc\u00e7lerle siyas\u00ee g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki hassas dengenin de tarihidir. Dengenin bu g\u00fc\u00e7lerden birinin lehine de\u011fi\u015fmesi insanl\u0131k i\u00e7in tam bir fel\u00e2kettir, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu denge devlet g\u00fc\u00e7leri lehine de\u011fi\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla, bundan sonra insanl\u0131\u011f\u0131 hangi fel\u00e2ketlerin bekliyor olaca\u011f\u0131 hi\u00e7 belli de\u011fil. G\u00f6r\u00fcnen o ki; ak\u0131\u015fkan sermaye tabi\u00ee mecras\u0131n\u0131 buluncaya kadar da d\u00fcnya fel\u00e2ketlere hep gebe olacak, netameli s\u00fcre\u00e7ler hi\u00e7 bitmeyecek.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin bir \u00f6zelli\u011fi olarak finans kapitalin seyri, niha\u00ee krizini ya\u015fayan b\u00fcy\u00fck ekonomik g\u00fc\u00e7 merkezinden, kapitalizmin y\u00fckselen merkezine do\u011frudur. Ve bu h\u00e2l, kapitalizmin h\u00e2kim tepelerinde n\u00f6bet de\u011fi\u015fiminin, bir sistemik birikim dairesinden bir ba\u015fkas\u0131na ge\u00e7i\u015fin habercidir. Ne var ki, kapitalist sistemin bu al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k i\u015fleyi\u015f tarz\u0131nda uzun zamand\u0131r al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir \u015feyler oluyor ve n\u00f6bet de\u011fi\u015fimi bir t\u00fcrl\u00fc ger\u00e7ekle\u015femiyor. S\u00fcre\u00e7 uzad\u0131k\u00e7a da d\u00fcnyaya verdi\u011fi zarar art\u0131yor. \u00c7\u00f6z\u00fclen, \u00e7\u00f6ken merkez Amerika, y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan, y\u00fckselen merkez \u00c7in oldu\u011funa g\u00f6re, finans kapitalin seyrinin de \u00c7in\u2019e do\u011fru olmas\u0131 gerekir, ama olmuyor. Belli ki, kapitalist-d\u00fcnya ekonomisinin \u201corganik merkez\u201dinde bir ayr\u0131\u015fma, h\u00e2kim tepeleri tutan \u201cayr\u0131cal\u0131kl\u0131 akt\u00f6rler\u201d aras\u0131nda bir par\u00e7alanma var.<\/p>\n
Bat\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00c7in\u2019i istemeyen, Amerika\u2019n\u0131n kapitalizmin lider \u00fclkesi olarak kalmas\u0131nda \u0131srar edenler devletle sermayeyi farkl\u0131 bir \u015fekilde \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcrme, zora dayal\u0131 bir denetimle Do\u011fu Asya\u2019n\u0131n elindeki en verimli sermaye fazlas\u0131 kaynaklara el koyma, daha do\u011frusu, el koyduklar\u0131 kaynaklar\u0131n \u00fczerine yatma hesaplar\u0131 yaparken, \u00c7in\u2019i masaya oturtan, ayn\u0131 zamanda ak\u0131l hocal\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yapan \u201coyun kurucular\u201d, r\u0131zaya dayal\u0131 bir denetimle d\u00fcnya ekonomisini restore etmekten yana… Zora dayal\u0131 bir denetimin kendi ba\u015flar\u0131na da bel\u00e2 olacak bir kaosa yol a\u00e7aca\u011f\u0131, bunun da iktidar\u0131 uygulanamaz h\u00e2le getirece\u011fi ve kapitalist tarihin sonu olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeler. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00c7in\u2019in Suud olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorlar. Dahas\u0131, Amerika\u2019n\u0131n art\u0131k Amerikan Merkez Bankas\u0131 (FED) eliyle kalpazanl\u0131k yaparak, d\u00fcnya ticareti \u00fczerinde bask\u0131 kurarak dolar\u0131 s\u00fcrekli rezerv para konumunda tutamayaca\u011f\u0131n\u0131, kendini finans ettiremeyece\u011fini, kapitalizmin lider \u00fclkesi olarak kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n
Velh\u00e2s\u0131l, kurals\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7erli tek kural haline geldi\u011fi bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Her zaman oldu\u011fu gibi, insanl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm\u00fcyle y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckleyecek bir \u00e7a\u011f\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yine \u201ckaranl\u0131k k\u0131ta\u201dn\u0131n karanl\u0131k insanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. Ama\u00e7lar\u0131na ula\u015ft\u0131racak her t\u00fcrl\u00fc arac\u0131 m\u00fcbah g\u00f6r\u00fcyor, insan karakterindeki al\u00e7alman\u0131n her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcne ba\u015f vurmaktan hi\u00e7 imtina etmiyorlar. \u0130stiyorlar ki, insanl\u0131k kendilerinin kurgulad\u0131\u011f\u0131 bir kaderi ya\u015fas\u0131n. Toplumlar\u0131 k\u00f6klerinden s\u00f6ken koyu bir buhran d\u00f6nemini f\u0131rsata \u00e7evirme, s\u0131\u011f\u0131nacak bir yeri olmayan, kendini \u00e7aresizli\u011fin ezilmi\u015fli\u011fi i\u00e7inde hisseden insanl\u0131\u011f\u0131 korkuyla \u201cterbiye etme\u201d, yeni sistemin yeni yap\u0131lar\u0131n\u0131 benimsetme; \u00fclkeleri bu yap\u0131larla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme, \u201c\u015fizofrenik bir yap\u0131\u201d kurma pe\u015findeler. Fakat, geli\u015ftirdikleri metodlar\u0131n tehlikeli bir bi\u00e7imde kendi kendini tedaviye yeltenmek oldu\u011funu, bunun kendi ba\u015flar\u0131na da bel\u00e2 olacak bir kaosa yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131, iktidar\u0131n uygulanamaz h\u00e2le gelece\u011fini g\u00f6remeyecek kadar da k\u00f6rler… \u0130bret almak yerine, D\u00fcnya Bankas\u0131, NATO, IMF, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi kendi gayelerine hizmet etmek \u00fczere kurulmu\u015f \u00f6rg\u00fctleri manip\u00fclasyon arac\u0131 olarak kullanarak krizi f\u0131rsata \u00e7evirme, yararlanarak \u00e7\u0131kma derdindeler. \u00c7\u0131kabilirler mi? \u00c7ok zor. Bir yolunu bulup \u00e7\u0131ksalar bile bu hi\u00e7 ger\u00e7ek\u00e7i olmaz; kriz bir ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn\u00fcnden ba\u015fka bir ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn\u00fcne ge\u00e7erek, b\u00fcy\u00fcyerek ve geni\u015fleyerek devam eder, ilk f\u0131rsatta da yeniden ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n talihsizli\u011fi yarat\u0131l\u0131\u015f gayesi hil\u00e2f\u0131na bir hayat s\u00fcrmesinde yatar, ba\u015f\u0131na gelen her musibet de bu y\u00fczden gelir. Buna ra\u011fmen, \u015f\u00fcphecili\u011fini kendisini aldatan sahtek\u00e2rlara de\u011fil, dine y\u00f6neltir. Kendini bilmezli\u011fin ni\u015fanesi h\u00e2linde, yar\u0131nki krizi \u00f6ng\u00f6remeyece\u011fini unutup incelikli modellerle, sofistike y\u00f6ntemlerle u\u011fra\u015f\u0131r. Nitekim, insanl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm\u00fcyle y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckleyecek bir \u00e7a\u011f\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yapan, fakat t\u00fcm hesaplar\u0131n \u00fczerinde Allah\u2019\u0131n da bir hesab\u0131 oldu\u011funu unutan \u201coyun kurucular\u201d\u0131n ba\u015f\u0131na gelen bel\u00e2 da bu y\u00fczden geldi; \u201coyun\u201du yanl\u0131\u015f zarla oynad\u0131lar ve kaybettiler, \u201cDimyat\u2019a pirince giderken evdeki bulgurdan da oldular\u201d; kendilerini, kendi ba\u015flar\u0131na da bel\u00e2 olan bir kaosun i\u00e7inde buldular. Bel\u00e2, mihraks\u0131z t\u00fcmevar\u0131m\u0131n zafiyetiyle mal\u00fcl bir akl\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc ve \u00e7ok g\u00fcvendikleri incelikli modellerinin t\u00fcm\u00fcyle d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir yerden; \u201c\u00f6teler\u201dden geldi; tuzak kurucular\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olan Allah, kurduklar\u0131 t\u00fcm tuzaklar\u0131 ba\u015flar\u0131na ge\u00e7irdi. Vir\u00fcs\u00fcn insan \u00fcretimi yahut hayvandan bula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmez. Hi\u00e7 hesaba katmad\u0131klar\u0131, ger\u00e7ekle\u015fmesini imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6r\u00fcp teorilerine dahil etmedikleri g\u00f6r\u00fcnmez riskin maliyeti, teorilerine dahil ettikleri ve \u00fcmit ba\u011flad\u0131klar\u0131 t\u00fcm risklerin maliyetinden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu. Haritay\u0131 arazi yerine koyman\u0131n \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeler. Bir \u00e7ok \u00fclkede hayat durmu\u015f vaziyette; ekonomi, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k sistemi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor hatta can g\u00fcvenli\u011fi yok. Yak\u0131n zamanda iktidar\u0131n uygulanamaz h\u00e2le gelmesi hi\u00e7 s\u00fcrpriz olmaz.<\/p>\n
\u201cGayb\u0131 bir tek Allah bilir, bir de Allah\u2019\u0131n bildirdikleri.\u201d Ger\u00e7ek \u00e2lim, gayb\u0131n bilinemeyece\u011fini bilendir. L\u00e2kin, Hakk ile ba\u011f\u0131 olmayan, \u201cs\u0131r idraki\u201dnden uzak, dolay\u0131s\u0131yla gayb\u0131n bilinemeyece\u011fini de bilmeyen bilim adamlar\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7 ve metodlarla gelece\u011fi \u00f6ng\u00f6rebilece\u011finiz gibi bir yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz zaman, \u0130l\u00e2h\u00ee tecellileri kavrayamaz, ger\u00e7eklikten \u00e7ok arzular\u0131n\u0131z\u0131n esiri olursunuz… Kendinizi g\u00f6rmek istedi\u011finiz bir d\u00fcnya hay\u00e2li i\u00e7inde kontrol\u00fcn sizde oldu\u011funu vehmeder, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131zda ve kararlar\u0131n\u0131zda b\u00fcy\u00fck tesiri olan kuvvetleri ya ihm\u00e2l eder ya da hafife al\u0131rs\u0131n\u0131z. Sonunda, biriken muhakeme hatalar\u0131 hayatlar\u0131n\u0131z \u00fczerinde etkili olur, b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla, sonu h\u00fcsranla biten olaylarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. T\u00fcm o zeki, iyi yeti\u015fmi\u015f, donan\u0131ml\u0131 diye g\u00fcvendi\u011finiz kadrolara, \u00fcmit ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z incelikli modellere, metodlara ra\u011fmen, hi\u00e7 hesaba katmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feylerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r, hi\u00e7 y\u0131k\u0131lmaz diye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yap\u0131lar\u0131n bir anda tuzla buz oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Nitekim, koronavir\u00fcs vesilesiyle g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki; o \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc zannetti\u011fimiz devletlerin hi\u00e7 biri g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fil… G\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmeyen ufac\u0131k bir vir\u00fcs, h\u00e2kim olmak istedikleri d\u00fcnyay\u0131 teslim ald\u0131. \u201cZay\u0131f\u201d\u0131n sil\u00e2hlar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu ve g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn silahlar\u0131n\u0131n her zaman i\u015fe yaramayabilece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Fakat t\u00fcm bu olup bitenlere, zor zamanlara ra\u011fmen, zalimin mazlum gibi d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fini ummak fazla safdillik olur… Y\u00f6neldi\u011fi d\u00fcnya, ilgi duydu\u011fu \u015feyler f\u0131trat\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc t\u00fcketmi\u015f, kalbin nurunu s\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015f, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 kirlenmi\u015ftir. \u0130yi, do\u011fru ve g\u00fczel olan hi\u00e7 bir \u015fey \u00fczerinde etkili olmaz. Sapk\u0131n mizac\u0131 \u015fifal\u0131 olan\u0131 zehre, iyiyi k\u00f6t\u00fcye, g\u00fczeli \u00e7irkine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Ac\u0131yla, kanla, g\u00f6zya\u015f\u0131yla yo\u011furulmu\u015f hayatlar\u0131 k\u00e2ra tahvil etmekte hi\u00e7 bir beis g\u00f6rmez. Her \u015feyi s\u0131radanla\u015ft\u0131rarak, kendini hakl\u0131 k\u0131larak, hakl\u0131 k\u0131lacak delilleri aray\u0131p bularak bir zaman ayakta kalsa da, sonunda kaosa ilerler. Nitekim, \u00f6l\u00fcm gibi, hayat\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7ekli\u011fi s\u0131radanla\u015ft\u0131rarak, kurtulu\u015fa istidadlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6sterdiler. Oysa, her s\u0131radanla\u015fma bir fel\u00e2keti de beraberinde getirir. \u00d6l\u00fcm\u00fcn s\u0131radanla\u015fmas\u0131n\u0131n hangi felaketlere gebe oldu\u011fu ise hen\u00fcz belli de\u011fil, bekleyip g\u00f6rece\u011fiz. Kimbilir… Belki Amerika-\u00c7in sava\u015f\u0131d\u0131r, belki de k\u0131yamet!.. Olmaz demeyin… Hayatlar\u0131m\u0131z \u00fczerinde belirleyici olan hadiseler s\u0131rad\u0131\u015f\u0131d\u0131r ve s\u0131rf beklenmedik olduklar\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015firler.<\/p>\n
Ayl\u0131k Dergisi 189. Say\u0131, Haziran 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kapitalist tarih, ulus devlet ve sermaye birikim sisteminin tarihi oldu\u011fu kadar, m\u00e2l\u00ee g\u00fc\u00e7lerle siyas\u00ee g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki hassas dengenin de tarihidir. Dengenin bu g\u00fc\u00e7lerden birinin lehine de\u011fi\u015fmesi insanl\u0131k i\u00e7in tam bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[14,16],"class_list":["post-945","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar","author-admin","author-mevlut-koc","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n