G\u00fcn\u00fcm\u00fczde aile kavram\u0131 fazlaca yozla\u015ft\u0131rmakta ve de\u011ferini kaybetmektedir. Toplumun baz\u0131 kesimleri aile kavram\u0131n\u0131 itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131p aile kurumunun \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda yeri bulunmad\u0131\u011f\u0131na, g\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131na uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131na dair birtak\u0131m s\u00f6zler sarf etmektedir. Aile i\u00e7i \u015fiddet ve cinayetlerin artmas\u0131 da evlenmenin k\u00f6t\u00fc olarak alg\u0131lanmas\u0131na sebep oldu\u011fu gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda aile kurumunun gerekli olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu beraberinde getirmi\u015ftir.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze toplumun temelinin aile oldu\u011fu bilinmektedir. Aile, akrabal\u0131k ili\u015fkisiyle birbirine ba\u011flanan fertlerin olu\u015fturdu\u011fu topluluk (1), ba\u015fka bir deyi\u015fle anne, baba ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan bir birim olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n duygusal ve fiziksel geli\u015fimini tamamlamas\u0131nda, toplumsalla\u015fmas\u0131nda, ki\u015fili\u011finin olu\u015fup geli\u015ftirilmesinde en geni\u015f olanaklar\u0131 sa\u011flayan, aile kurumu (2) vazge\u00e7ilemezdir. \u00c7ocuklar\u0131n fiziksel olarak korunmas\u0131, bak\u0131lmas\u0131, b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi ve ahlaki davran\u0131\u015flar\u0131n kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ailede ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en anlaml\u0131 beraberliklerinden biri ailededir. Ailemiz s\u0131ms\u0131cak yuvam\u0131z, s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131m\u0131z, bar\u0131na\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Huzurun rengi ve d\u00fcnyadaki cennet yurdumuz; evimiz, ailemizdir. Aile toplum d\u00fczeninin bir par\u00e7as\u0131, toplumun en temel yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Aile kavram\u0131, toplumlar aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. En temelde de bunu etkileyen dini inan\u00e7lard\u0131r. Dinler, bir ailenin kurulmas\u0131na te\u015fvikte bulunup aile i\u00e7i d\u00fczenin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fine etki etmi\u015ftir. Birka\u00e7 dine g\u00f6re aileyi k\u0131saca inceleyelim.<\/p>\n
Yahudilik<\/strong><\/p>\n Yahudilikte aile sadece sosyal de\u011fil ayn\u0131 zamanda dini bir kurumdur. (3)\u00a0 Erkek yahut kad\u0131n, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n evlenmek zorunda olduklar\u0131 ve bunun dini bir sorumluluk oldu\u011fu bilinir. Yani bekar kalmak g\u00fcnaht\u0131r ve Yahudi olan her birey evlenip bir aileye sahip olmak zorundad\u0131r. Evlilik d\u0131\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc beraberlik \u015fiddetle yasaklanm\u0131\u015f ve a\u011f\u0131r cezalarla engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Eski Ahit\u2019te ge\u00e7en ifadeleri yorumlayan \u201cTalmud\u201d yazarlar\u0131nca \u201cHan\u0131m\u0131 olmayan bir erkek, tam bir erkek de\u011fildir.\u201d ifadesiyle bekar erkek i\u00e7in \u201cyar\u0131m adam\u201d tabiri kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bekarl\u0131k bir kad\u0131n i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. (4) Ayn\u0131 zamanda Yahudilikte ailenin \u00f6nemi \u00fczerinde durulmu\u015f, mutlulu\u011fun aileye sahip olmakla sa\u011flanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. \u201cNe kad\u0131n\u0131n erkeksiz ne de erke\u011fin kad\u0131ns\u0131z ya\u015famas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u201d denilmi\u015ftir. Yahudilikte \u00e7o\u011falma ve neslin devam\u0131 \u00f6nemli oldu\u011fundan Tevrat\u2019ta bir\u00e7ok yerde evlenmeye dair ayetler bulunmaktad\u0131r. \u201cBir adam anas\u0131n\u0131 ve babas\u0131n\u0131 b\u0131rakacak ve kar\u0131s\u0131na yap\u0131\u015facak ve bir beden olacaklard\u0131r.\u201d (Tekvin,2\/24), \u201cEvler yap\u0131p oturun. Kar\u0131lar al\u0131n. O\u011fullar\u0131n\u0131za kar\u0131lar al\u0131n ve k\u0131zlar\u0131n\u0131z\u0131 kocaya verin.\u201d (Yeremya, 29\/5-6) \u201cOnlar\u0131 erkek ve di\u015fi olarak yaratt\u0131. Ve Allah onlar\u0131 m\u00fcbarek k\u0131ld\u0131 ve Allah onlara dedi: Semereli olun, \u00e7o\u011fal\u0131n, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc doldurun.\u201d (Tekvin, 1\/27-28).<\/p>\n Yahudi ailesi ataerkildir; yani ailede baban\u0131n hakimiyet kurdu\u011fu, kad\u0131n\u0131n kocas\u0131n\u0131n buyru\u011fu alt\u0131na girdi\u011fi bir aile yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. Ailenin erkek \u00e7ocukla devam edece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7ok evlilikler (polijini) m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Geni\u015f aile tipi daha yayg\u0131nd\u0131r ve bo\u015fanma me\u015fru, normal bir durumdur. Bo\u015fanma sebeplerine dair de bir h\u00fck\u00fcm yoktur.<\/p>\n H\u0131ristiyanl\u0131k<\/strong><\/p>\n H\u0131ristiyanl\u0131kta aile birimi Yahudilikten \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildir. H\u0131ristiyanl\u0131kta aile tamamen dini bir kurumdur. Yahudilikte oldu\u011fu gibi Hristiyan ailelerde de ataerkil bir hakimiyet vard\u0131r. Hatta kad\u0131n kocas\u0131na \u201cTanr\u0131s\u0131na t\u00e2bi oldu\u011fu gibi\u201d itaat edecektir. \u00d6nce Adem sonra Havva\u2019n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, Havva\u2019n\u0131n Adem\u2019in su\u00e7 i\u015flemesine sebep olmas\u0131 gibi arg\u00fcmanlar\u0131n ailedeki hakimiyetin erkekte olmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir. Fakat Yahudilikte kad\u0131n erke\u011fin bir mal\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken H\u0131ristiyanl\u0131kta bu b\u00f6yle de\u011fildir. Yahudili\u011fin aksine H\u0131ristiyanl\u0131kta tek evlilik (monogam) vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc H\u0131ristiyanl\u0131kta evlilik \u00e7ok kutsi bir durum oldu\u011fundan kar\u0131-koca evlenmekle tek v\u00fccut olmu\u015f art\u0131k ayr\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bo\u015fan\u0131p ba\u015fkas\u0131yla evlenen kimse zina yapm\u0131\u015f, g\u00fcnah i\u015flemi\u015f say\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 zamanda dul bir kad\u0131nla evlenen adam da g\u00fcnah i\u015flemi\u015ftir. Bu h\u00fck\u00fcm kendisiyle beraber bir\u00e7ok soruna sebep olmu\u015ftur. Kilise d\u0131\u015f\u0131 evlilikler, me\u015fru olmayan birliktelikler vs. artm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra mezhepler aras\u0131nda ayr\u0131\u015fmalara sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n \u0130sl\u00e2miyet<\/strong><\/p>\n \u00c7o\u011fu zaman \u0130slam dinini anlaman\u0131n bir di\u011fer yolu da, eski d\u00f6nemlere bakarak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yapmakt\u0131r. Biz de ara ara cahiliye devrinde aile hayat\u0131na de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. \u0130slam dininde aile tamamen dini bir kurum olmasa da bir\u00e7ok ayet ve hadisin evlili\u011fe dair te\u015fviklerde bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yani evlilik belli kurallar i\u00e7erisinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece helal olup evlenmeyen kimse i\u00e7inde herhangi bir zorlama yoktur. \u201c\u0130\u00e7inizde kendileriyle huzura kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131z e\u015fler yarat\u0131p aran\u0131zda muhabbet ve rahmet var etmesi onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n delillerindendir. Bunda d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar i\u00e7in dersler vard\u0131r.\u201d (Rum, 30\/21).<\/p>\n \u201cNikah benim s\u00fcnnetimdendir. Kim benim s\u00fcnnetimi uygulamazsa benden de\u011fildir. Evleniniz, zira ben di\u011fer \u00fcmmetlere kar\u015f\u0131 sizin \u00e7oklu\u011funuzla iftihar ederim.\u201d (\u0130bn Mace, \u201cNikah\u201d, 1) Bunun yan\u0131nda evlenmenin h\u00fckm\u00fcn \u00e7e\u015fitli durumlara g\u00f6re de\u011fi\u015fti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130slam\u2019\u0131n da ataerkil bir aile yap\u0131s\u0131 vard\u0131r fakat aile reisinin yetkisi di\u011fer dinlere g\u00f6re k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Kad\u0131n\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n aile reisinin mal varl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde belli bir hakk\u0131 vard\u0131r. Evlenme s\u0131ras\u0131nda erkek kad\u0131na mehir ad\u0131yla belli bir mal, k\u0131ymetli bir \u015fey borcu alt\u0131na girer. Mehir, kad\u0131na iktisadi bir g\u00fc\u00e7 kazand\u0131r\u0131r\u2026 Ayr\u0131ca bu bor\u00e7 sebebiyle, erkek kad\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc bir \u015fey yapmak istemez, cayd\u0131r\u0131c\u0131 olur; bo\u015fanmalar\u0131n da \u00f6n\u00fc kesilir. Kad\u0131n kocas\u0131n\u0131n bir mal\u0131 de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir birey olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca kad\u0131nlar da erkekler gibi miras hakk\u0131na sahiptir. Fakat erkek mirastan bir pay al\u0131yorsa kad\u0131n bunun yar\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131yor. Bunun da tutarl\u0131 bir sebebi vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc erke\u011fe verilen sorumluluk daha fazlad\u0131r. \u201cErkeklerin kad\u0131nlar \u00fczerinde, kad\u0131nlar\u0131nda erkekler \u00fczerinde haklar\u0131 vard\u0131r. Yaln\u0131z erkekler i\u00e7in onlar \u00fczerinde bir derece vard\u0131r.\u201d (Bakara, 2\/228).<\/p>\n \u0130sl\u00e2m dini tek evlili\u011fi te\u015fvik etmekle birlikte prensip olarak \u00e7ok evlili\u011fi yasaklamam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 birtak\u0131m kay\u0131t ve \u015fartlardan ba\u015fka ona bir \u00fcst s\u0131n\u0131r getirmi\u015f ve en \u00e7ok d\u00f6rt kad\u0131nla evlenmeye izin vermi\u015ftir. Konu ile ilgili olarak Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem\u2019de, \u201cE\u011fer velisi oldu\u011funuz mal sahibi yetim k\u0131zlara haks\u0131zl\u0131k yapmaktan korkarsan\u0131z ho\u015funuza giden kad\u0131nlarla iki, \u00fc\u00e7 ve d\u00f6rde kadar evlenebilirsiniz. \u015eayet aralar\u0131nda adaletsizlik yapmaktan endi\u015fe ederseniz bir tane almal\u0131s\u0131n\u0131z veya sahip oldu\u011funuz c\u00e2riyelerle yetinmelisiniz. Do\u011fruluktan sapmaman\u0131z i\u00e7in en uygun olan yol budur.\u201d (Nisa, 4\/3) ayetiyle erkeklere d\u00f6rt e\u015fe kadar ruhsat verilse de, zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u015fartlar ile tek e\u015flilik tavsiye edilmi\u015ftir. (5)<\/p>\n Bo\u015fanmay\u0131 me\u015fru olarak g\u00f6ren Yahudi dini ile evlendikten sonra bo\u015fanman\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu Hristiyan dini aras\u0131nda \u0130slam orta bir yol izlemi\u015ftir.\u00a0 \u201cAllah\u2019\u0131n helal k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fc bo\u015fanmad\u0131r.\u201d hadisi \u015ferifi \u00fczerine bo\u015fanman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu i\u015faret eder; fakat evlilikte en son ba\u015fvurulacak yol budur. \u0130slam\u2019da erke\u011fin kad\u0131na nispetle daha geni\u015f yetkilere sahip oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde baz\u0131 iddialar bulunmakta ve bo\u015fanmada erke\u011fe daha fazla hak tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ele\u015ftiriler yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunun sebebi ise erke\u011fin kad\u0131n kadar duygusal olmamas\u0131 ve bo\u015fanmada mali b\u00fct\u00fcn sorumlulu\u011fun erke\u011fin omuzlar\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. Erke\u011fin bo\u015fanma karar\u0131ndan \u00f6nce daha dikkatli olmas\u0131 gerekir. Ancak kad\u0131n kocas\u0131yla anla\u015farak veya belli sebeplerin var olmas\u0131ndan mahkemeye ba\u015fvurarak bo\u015fanabilir. Bu bo\u015fanmadan sonra ortada kalan \u00e7ocuklara kar\u015f\u0131 anne ve baban\u0131n baz\u0131 sorumluluklar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n \u00dc\u00e7 dinin ortak noktas\u0131 olan ve \u015fiddetle tavsiye edilen evlilikler, bu \u00e7a\u011f\u0131n getirdi\u011fi olumsuzluklar sebebiyle azalmaya ve s\u00fcrekli ertelenmeye ba\u015flam\u0131\u015f, \u015fartlar ve sakat anlay\u0131\u015flar bo\u015fanmalar\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Evlili\u011fin bireylerin kolunu kanad\u0131n\u0131 ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Daha kaliteli, daha g\u00fczel, k\u0131s\u0131tlanmadan \u00f6zg\u00fcrce hareket edecek, maddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ve sorumlulu\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 bir hayat\u0131n, asl\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcn pe\u015findeyiz.\u00a0 \u00c7iftler aras\u0131ndaki beklentilerin \u00e7oklu\u011fu ve ger\u00e7ekle\u015ftirilmeyen her beklentinin k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi evlili\u011fi y\u0131prat\u0131yor. Ayr\u0131ca toplumumuzda evlilik sadece \u00e7iftler aras\u0131nda de\u011fil kimi zaman \u00e7iftlerin ailelerinin de dahil oldu\u011fu durumlar da s\u00f6z konusudur. Her ne kadar iyi taraflar\u0131 olsa da bu durum \u00e7iftler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck sorunlara sebep olmaktad\u0131r. Bu gibi daha farkl\u0131 olumsuzluklar toplum i\u00e7inde evlili\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00e7ekilmez bir hayat olarak g\u00f6stermektedir. Ve gen\u00e7lerimizin ekseriyetle s\u00f6yledi\u011fi \u015fu oluyor: Bekarl\u0131k sultanl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n Allah insan\u0131 e\u015fiyle beraber yaratt\u0131; Adem ve Havva. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131 onlar\u0131n birlikteli\u011fi. Onlar evlenerek birbirlerine e\u015f, arkada\u015f, s\u0131rda\u015f, birbirlerine yar oldular. \u0130\u015fte d\u00fcnyadaki cennet yurdumuz; huzuruyla, sevgisiyle, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131yla, \u015fefkatiyle, beraberli\u011fiyle s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ailemizdir. Aile olmak anne, baba, \u00e7ocuk, nene, dede olmakt\u0131r. D\u00fcnyadaki yolculu\u011fumuz zahmetli, me\u015fakkatlidir. Sevin\u00e7ler, kederler, zahmetler, rahmetler bu yolda tek ba\u015f\u0131na \u00e7ekilemezdi. Bu y\u00fczden nikah akdiyle bir yuva kuruldu. Bu yuva da sevin\u00e7ler, kederler payla\u015f\u0131ld\u0131. Aile, heyecand\u0131. Birlikte g\u00fcl\u00fcp birlikte a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ilac\u0131, her ferdin kendini sultan bildi\u011fi taht\u0131m\u0131z, ailemiz her \u015feyimizdir.<\/p>\n Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n 1- https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/aile<\/p>\n 2-www.dergipark.org.tr<\/p>\n 3- https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/aile<\/p>\n 4-\u00d6mer Faruk Harman, Semavi Dinlerde Aile, Medeniyet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131-3.<\/p>\n 5-https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/cok-evlilik<\/p>\n Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n G\u00fcler, Deniz. Ulutak, Nazmi, (1992), Aile Kavram\u0131n\u0131n Tarihsel Geli\u015fimi ve T\u00fcrk Toplum Ya\u015fant\u0131s\u0131nda Aile, Kurgu Dergisi. S. 11-51-54.<\/p>\n Harman, \u00d6mer Faruk, (2015) Semavi Dinlerde Aile, Aile Sempozyumu Tebli\u011fler, Medeniyet Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131-3.<\/p>\n Esen, H\u00fcseyin. (2020) \u0130slam Hukukunda Aile. \u0130lahiyat Akademi. Cilt, 11. say\u0131, s. 19-56.<\/p>\n