D\u00fcnyadaki denizciler i\u00e7erisinde Amiral Zheng He\u2019nin yeri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7in dilinde \u201cC\u0131ng H\u0131\u201d diye telaffuz edilen bu M\u00fcsl\u00fcman Amiral, bir sonraki \u201cke\u015fifler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n\u201d en \u00f6nemli \u00f6nc\u00fc denizcilerinden bir tanesidir.<\/p>\n
Zheng He, seyahatlerine 1405 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayarak Kristof Kolomb\u2019dan 87 y\u0131l, Vasco da Gama\u2019dan 92 y\u0131l, Ferdinand Magellan\u2019dan ise tam 114 y\u0131l \u00f6nce ke\u015fiflerine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ki 1405 ile 1433 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi yedi seferde di\u011fer k\u00e2\u015fiflere g\u00f6re filo ve gemici say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck fark atm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Zheng He, 317 gemi ve 28 bin ki\u015filik m\u00fcrettebat\u0131 ile sefere \u00e7\u0131karken; Kolomb toplam 90 ki\u015filik \u00fc\u00e7 gemiyle, Gama 160 ki\u015filik 4 gemiyle ve Magellan 265 ki\u015filik be\u015f gemiyle sefere \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yedi seferde toplam 160 bin millik uzun seyahatlerini denizcilikteki \u00fcst\u00fcn yetenekleri sayesinde ba\u015far\u0131 ile tamamlam\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131 Devleti, bu tarihlerde 1402\u2019deki Timur yenilgisi nedeniyle Fetret d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Zheng He\u2019nin Hint ve Bat\u0131 Pasifik Okyanuslar\u0131ndaki seyahatleri \u00c7in ile G\u00fcney Asya ile Do\u011fu Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu seferler ile b\u00f6lge \u00fclkeleri aras\u0131nda ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler geli\u015fmi\u015fti. Fakat en \u00f6nemlisi Endonezya Adalar\u0131n\u0131n \u0130slam ile tan\u0131\u015fmas\u0131na neden olmu\u015ftu.<\/p>\n
Zheng He, Cava ba\u015fta olmak \u00fczere G\u00fcney Do\u011fu Asya adalar\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok gayret eden bir amiraldi. B\u00f6lgeyi korsanlardan temizlemekle kalmam\u0131\u015f, ard\u0131nda y\u00fczlerce cami ve okul b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
1411 y\u0131l\u0131nda Andro, Cirebon, Tuban, Gresik, Ruoban ve Jakarta\u2019da camiler yap\u0131l\u0131rken b\u00f6lge insanlar\u0131 ak\u0131n ak\u0131n \u0130slamiyet\u2019e ko\u015fuyordu. Yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olan Ma Huan ve Fei Xin ile birlikte bu camileri ziyaret edip namaz k\u0131l\u0131yordu. Cava, Eski Liman ve Bat\u0131 Kalimantan b\u00f6lgelerinde \u0130slam\u2019\u0131 \u00c7ince anlat\u0131yordu.<\/p>\n
Malakka\u2019da Jayavarman\u2019\u0131 Kral olarak atam\u0131\u015f g\u00fcm\u00fc\u015f damga, ta\u00e7 ve pelerin vermi\u015fti. Bu sayede Malay halk\u0131 M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f Malakka hem bir ticaret hem de \u0130slam\u2019\u0131n merkezi olmu\u015ftu. Bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fu Endonezya\u2019da ya\u015f\u0131yor. Bu nedenle Zheng He\u2019nin \u0130slam\u2019\u0131n yay\u0131lmas\u0131ndaki gayreti emsalsizdir.<\/p>\n
Zheng He, ayn\u0131 zamanda Ma Sanbao olarak da bilinmektedir. 1371 de \u00c7in\u2019deki Ming hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Hui k\u00f6kenli M\u00fcsl\u00fcman bir ailede do\u011fmu\u015ftu. Do\u011fdu\u011fu yer; bug\u00fcnk\u00fc Yunnan eyaletindeki Baoshan kentindeki Hedai isimli bir kasabayd\u0131.\u00a0 1211 ile 1279 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f Seyyid Eclel \u015eems el Din \u00d6mer\u2019in alt\u0131nc\u0131 ku\u015faktan torunudur. Peygamber s\u00fclalesindendir.<\/p>\n
Zeng He\u2019nin dedesi ve babas\u0131 Mekke\u2019yi ziyaret ederek (\u00c7ince Tianfang) hac\u0131 olmu\u015ftu. Kendisinin de hacca gitti\u011fi ifade edilmektedir. \u00c7ocuklu\u011fu boyunca ailesinin hac yolculuklar\u0131n\u0131 ilgiyle takip etmi\u015f ve i\u00e7inde \u0130slam\u2019\u0131 yayma a\u015fk\u0131 do\u011fmu\u015ftu. Arap\u00e7ay\u0131 \u00f6\u011frenerek \u0130slami ilimlerde de kendisini yeti\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
1382 y\u0131l\u0131nda Zheng He hen\u00fcz 12 ya\u015f\u0131nda iken Mo\u011fol Yuan Hanedanl\u0131\u011f\u0131, Ming Hanedanl\u0131\u011f\u0131 ordular\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015fti. Yunnan da babas\u0131n\u0131 kaybeden Zheng He esir olarak Nankin\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve burada Prens Zhu Di\u2019nin hizmetine girmi\u015fti. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7ocuk olmas\u0131na ra\u011fmen Zheng He\u2019nin de yard\u0131m\u0131 ile Prens Zhu Di, 1402 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019deki Ming hanedanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc imparatoru olmu\u015ftu. \u0130smini Yonglo olarak de\u011fi\u015ftiren Kral, Zheng He\u2019yi sava\u015flardaki ba\u015far\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 donanman\u0131n ba\u015f\u0131na getirmi\u015fti.<\/p>\n
\u00c7in bug\u00fcn \u201cgambot ve panda diplomasisi\u201d kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir siyasetle o d\u00f6nemde \u00e7evre \u00fclkeler \u00fczerinde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koymaya \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. \u00c7in porselenleri ve ipe\u011fi d\u00fcnyan\u0131n en de\u011ferli e\u015fyalar\u0131 i\u00e7erisinde yer al\u0131yordu ve \u00c7in\u2019in bak\u0131r paralar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en ge\u00e7erli ak\u00e7esi olmu\u015ftu.<\/p>\n
Zheng He\u2019nin sava\u015f gemileri devasa boyuttayd\u0131 ve g\u00f6nderildi\u011finde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan \u00fclkeleri hemen cayd\u0131r\u0131yordu. Buna g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201cgambot diplomasisi\u201d ad\u0131 veriliyor. Fakat as\u0131l siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u015fimdilerde \u201cpanda diplomasisi\u201d ad\u0131 verilen bir y\u00f6ntemle elde etmi\u015fti.<\/p>\n
Yak\u0131n bir zamanda \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cin Ping’in Almanya ziyaretinde Ba\u015fbakan ile pandalar\u0131 ziyaret etmesi; asl\u0131nda \u00c7in\u2019in y\u00fczy\u0131llard\u0131r uygulad\u0131\u011f\u0131 panda diplomasisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7in, diplomasi gelene\u011finin bir par\u00e7as\u0131 olarak ili\u015fkilerinin gergin oldu\u011fu ya da dostlu\u011fun peki\u015ftirilmek istendi\u011fi \u00fclkelere birer \u00e7ift panda g\u00f6ndererek bu y\u00f6ntemi devam ettirmektedir.<\/p>\n
Sevimli pandalar, devlet ili\u015fkilerini de yumu\u015fatabilme ve \u00fclke imaj\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme kaabiliyetine de sahiptir. \u00c7in’in bu ilgin\u00e7 metodu 1957 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi’ne hediye edilen Ping Ping isimli ay\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda \u00c7in\u2019in; Amerika’da 12, Japonya\u2019da 8, Singapur\u2019da 4, Malezya ve \u0130spanya\u2019da 3, \u0130ngiltere, Fransa, Almanya, Bel\u00e7ika, Avusturya, Kanada, Avustralya, Hollanda ve Tayland\u2019da ise 2\u2019\u015fer panda olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyada toplam 48 diplomat pandas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Pandalar farkl\u0131 iklimlere uyum sa\u011flamakta zorland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 \u00fclkelerde do\u011fan pandalar ve onlar\u0131n yavrular\u0131n\u0131n 4 ya\u015flar\u0131na geldiklerinde \u00c7in\u2019e g\u00f6nderilmesi \u015fart\u0131 konmakta ve diplomat pandalar\u0131n stat\u00fcs\u00fc ise ticari ate\u015fe olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\u0130\u015fte \u00c7inli bir M\u00fcsl\u00fcman olan Amiral Zheng He, hangi zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsa kar\u015f\u0131la\u015fs\u0131n \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 yaymak i\u00e7in neler ortaya koyabilece\u011fini ispatlayan tarihteki ender \u015fahsiyetlerden birisidir. \u00c7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve azmiyle kazand\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyev\u00ee r\u00fctbeleri \u0130sl\u00e2m\u2019a hizmete sarf etmesi takdire \u015fayand\u0131r. Onun hayat hik\u00e2yesini ara\u015ft\u0131rmak \u00fcniversitelerde ad\u0131na enstit\u00fcler kurmak bizlerin boynuna birer bor\u00e7tur. Bak\u0131n Zheng He hakk\u0131nda neler s\u00f6ylenmi\u015f:<\/p>\n
Hollandal\u0131 J. J. L. Duyvendak, hen\u00fcz 15. y\u00fczy\u0131ldaki bu seyahatlerden \u00f6vg\u00fc ile s\u00f6z ederken, \u0130ngiliz tarih\u00e7i Joseph Needham, \u00c7in tarihinin en \u00f6nemli ki\u015fisi olarak Zeng He\u2019yi ileri s\u00fcrmektedir. Japon Terada Takanobu ise o as\u0131rdaki seyahatlerin insano\u011flunun ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funu iddia etmektedir. Ke\u015fifler \u00e7a\u011f\u0131nda elde edilen ba\u015far\u0131lar\u0131n Zeng He\u2019nin bir y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesinde yapt\u0131klar\u0131 ile mukayese edildi\u011finde \u201cs\u00f6n\u00fck kalmakta\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n
Bu konuda ne yaz\u0131k ki \u00fclkemizde yap\u0131lm\u0131\u015f do\u011fru d\u00fcr\u00fcst ciddi bir ara\u015ft\u0131rma yoktur. Askeri okullar, denizcilik fak\u00fcltelerimiz hatta denizcilik \u00fcniversitemiz oldu\u011fu halde \u201cZheng He\u201d gibi bir amiralden bahsedilmez. M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fundan ve \u0130slam\u2019\u0131 yaymak i\u00e7in gayretli oldu\u011fundan m\u0131d\u0131r nedir, medyam\u0131zda da bu konuda iki sat\u0131rl\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fma g\u00f6remezsiniz.<\/p>\n
Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlar bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. Toplamda 25 milyon Uygur T\u00fcrk\u2019\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k 100 milyondan fazla \u00c7in\u2019li M\u00fcsl\u00fcman ya\u015famaktad\u0131r. Aylarca \u00c7in\u2019de tersanelerde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f birisi olarak bu M\u00fcsl\u00fcmanlara ne derece eziyet edildi\u011fini g\u00f6zlerimle g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyorum.<\/p>\n
ABD gibi \u00fclkelerin Tibet ve Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki s\u00f6zde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazand\u0131rma \u00e7abalar\u0131 yerine, ger\u00e7ek din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc temelinde Uygur ve \u00c7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n menfaatlerini koruyan politika uygulama y\u00f6ntemlerini geli\u015ftirmek zorunday\u0131z. Panda diplomasisi gere\u011fince \u00c7in\u2019den bu konuda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tepki gelmeyecektir. Buna mukabil ABD\u2019nin ticaret sava\u015flar\u0131 nedeni ile k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 politikalar\u0131na alet olmak hi\u00e7 de ak\u0131ll\u0131ca bir i\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
Bug\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal politikalar ile \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n huzur ve refah\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z gerekiyor. Demir \u0130pek Yolu, bu konuda \u00e7ok \u00f6nemli bir f\u0131rsat olup \u00fclkemiz i\u00e7inde \u00e7ok \u00f6nemli bir projedir. Bu konuda k\u0131smet olursa daha bir\u00e7ok yaz\u0131 kaleme almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Gayret bizden tevfik Allah\u2019tand\u0131r, vesselam\u2026<\/p>\n
Ayl\u0131k Dergisi 186. Say\u0131, Mart 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
D\u00fcnyadaki denizciler i\u00e7erisinde Amiral Zheng He\u2019nin yeri b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7in dilinde \u201cC\u0131ng H\u0131\u201d diye telaffuz edilen bu M\u00fcsl\u00fcman Amiral, bir sonraki \u201cke\u015fifler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n\u201d en \u00f6nemli \u00f6nc\u00fc denizcilerinden bir tanesidir. Zheng He,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[14,26],"class_list":["post-888","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar","author-admin","author-vehbi-kara","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n