Ultra-Post-Kapitalist bir devir hayal edin. Varolu\u015f amac\u0131n\u0131n al\u0131\u015f-veri\u015fe endekslendi\u011fi ve sistemin sizi s\u00fcrekli sahici olmayan bir mutlulu\u011fa iteledi\u011fi\u2026 Hayat\u0131n \u00e7arklar\u0131 huzurunuzu ka\u00e7\u0131ran en ufak bir problemi dahi di\u015flileri aras\u0131nda \u00f6\u011f\u00fcterek sizi h\u00fczne gark ediyor. Mutlulu\u011fun zirvesinde melankolinin, konforun i\u00e7erisinde \u0131st\u0131rab\u0131n ac\u0131 \u015farab\u0131n\u0131 yudumluyor ve s\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde yaln\u0131zl\u0131k ile bo\u011fu\u015fuyorsunuz.<\/p>\n
S\u00fcrekli “Mutluyum”. diyorsunuz misal; fakat “Mutlu musun?” sorusuna verecek cevab\u0131n\u0131z yok. \u00c7i\u00e7ek, b\u00f6cek gibi \u015feyleri biliyorsunuz; ama g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde tan\u0131m\u0131yorsunuz. G\u00f6kte kehke\u015fanlar fink at\u0131yor, kafan\u0131z\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rmaya korkuyorsunuz. Mesai saatleriniz olduk\u00e7a k\u0131sa; ama uyumaya bile vaktiniz yok. Hatta \u00f6yle uykusuzsunuz ki bu kronik uykusuzluk, melatonin hormonlar\u0131n\u0131z\u0131 imha etmi\u015f, farmakolojik destek almadan uyku girmiyor g\u00f6zlerinize. Bir s\u00fcre sonra haplar da fayda vermiyor… \u0130ntihara y\u00fcr\u00fcyorsunuz ad\u0131m ad\u0131m.<\/p>\n
D\u00fcnya m\u00fczmin bir sava\u015f\u0131n g\u00f6be\u011finde; ama habersizsiniz. Ne de olsa \u00fclkeniz cennetten bir bah\u00e7e. Az\u0131c\u0131k heyecan i\u00e7in \u00fcber h\u0131zda otomobil kullan\u0131yorsunuz, ki \u00f6l\u00fcm\u00fcn kuca\u011f\u0131nda gezerek korku dolu anlar hissedebilesiniz.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnemiyorsunuz; \u00e7\u00fcnk\u00fc kelimeler \u00f6lm\u00fc\u015f, kitaplar yak\u0131lm\u0131\u015f. \u0130tfaiye hortumlar\u0131 su de\u011fil, ate\u015f p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcyor ve d\u00fcnyadaki t\u00fcm kitap sayfalar\u0131n\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kitab\u0131n varsa yak\u0131yorlar hatta evini, yan\u0131nda da seni. “Zombi” diyorlar sana, “deli” diyorlar. “\u00d6lmelisin” ya da “denetim alt\u0131nda a\u00e7 ve susuz gebermelisin.”<\/p>\n
\u0130ki sat\u0131rl\u0131k bir \u015fiir sizin \u00f6l\u00fcm ferman\u0131n\u0131z olabiliyor. Ya da bir ka\u00e7 sat\u0131r yaz\u0131, dara\u011fac\u0131n\u0131z. \u0130nsan \u00f6ld\u00fcrebilirsiniz, kitap okumad\u0131ktan sonra eyleminiz basit bir hata. Defalarca yuva kurup, y\u0131kabilirsiniz, \u015fiir okumad\u0131ktan sonra. Sokrat’\u0131, Goethe\u2019yi, Cervantes’i, Jules Verne’i hatta Nietzsche’yi tan\u0131mad\u0131ktan sonra ge\u00e7mi\u015finizi bilmedikten sonra konu\u015fmay\u0131p, suspus oturup, mekanik bir \u015fekilde ya\u015fad\u0131ktan sonra ne dedi\u011finizin, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z hi\u00e7bir \u00f6nemi yok.<\/p>\n
\u0130\u015fte b\u00f6yle bir d\u00fcnya…<\/p>\n
Yeter ki okuma!<\/p>\n
Hatta…<\/p>\n
“Siyah\u00ee insanlar K\u00fc\u00e7\u00fck Siyah Sambo’yu sevmiyor mu? Yak gitsin! Beyazlar Tom Amca’n\u0131n Kul\u00fcbesi’nden hazzetmiyor mu? Yak gitsin! Biri t\u00fct\u00fcn ve akci\u011fer kanseri \u00fczerine kitap m\u0131 yazm\u0131\u015f? Ver ate\u015fe! Sakinlik sevgili Montag. Huzur, Montag. Mutluluk…”<\/p>\n
Montag…<\/p>\n
Bir itfaiye \u00e7al\u0131\u015fan\u0131\u2026 Platon’un ma\u011faras\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kan bir iradesiz… Ama Anka gibi kendi k\u00fcllerinden do\u011fan, yeniden var olan bir cesur y\u00fcrek… Apans\u0131z\u0131n kitaplara meftun oluveren bir Yunus… Bilgi diye d\u00f6nen bir Mevlev\u00ee…<\/p>\n
\u0130\u015fte bu kahraman ve p\u0131s\u0131r\u0131k Faber devrim oca\u011f\u0131n\u0131 harlar tekrar. Ne yaz\u0131k ki i\u015f i\u015ften \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015ftir. Mukavemet muh\u00e2l. Montag cahil. En ba\u015fta kar\u0131s\u0131 sonra dostlar\u0131 d\u00fc\u015fman, kumpas\u00e7\u0131… Faber korkak ve aciz. Plan: Berhava. Netice: H\u00fcsran…<\/p>\n
Yine de bir umut b\u0131rakm\u0131\u015f yazar. Ezkaza bir kurtulu\u015fun akabinde zihinlerini kitapla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f dostlar \u00e7\u0131kar Montag’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na. Kelimenin tam anlam\u0131yla bir kafile filozof\u2026 Ka\u00e7ak g\u00f6\u00e7ek y\u00fcr\u00fcrler ovalar istikametinde. Ufukta sava\u015f\u0131n puslu havas\u0131 olsa da g\u00fcne\u015f pusu yakabilir belki.<\/p>\n
Fahrenheit 451<\/strong><\/p>\n Eserin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 “Kitap ka\u00e7 derece s\u0131cakl\u0131kta yanar?” sorusunun cevab\u0131 esas\u0131nda. Bradbury bu soruyu bir itfaiye \u015fefine soruyor. Cevap: “451 Fahrenheit” oluyor. Yazar da “Umar\u0131m santigrat \u00f6l\u00e7e\u011fine ge\u00e7meyiz.” diyerek iki kelimenin yerini de\u011fi\u015ftiriyor ve “\u0130tfaiyeci” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi eserine ba\u015fl\u0131k yap\u0131yor bu cevab\u0131.<\/p>\n A\u015fama a\u015fama olu\u015fmu\u015f bir eser. \u00d6nce hik\u00e2ye, sonra novella, sonra da roman. D\u00f6nemin siyas\u00ee \u00e7alkant\u0131lar\u0131n\u0131n yazarda olu\u015fturdu\u011fu antipatik duygular\u0131n bir distopik iz d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc. Bir t\u00fcr kara kehanet denemesi. Ya da tarafs\u0131z muhbir g\u00f6revinde uzun bir manifesto…<\/p>\n Teknolojik bir distopya \u00f6rne\u011fi sunuyor bizlere Ray Bradbury. Gotik bir \u00e7ember i\u00e7erisinde siber ve teknolojik devrimlerin d\u00fcnyay\u0131 ve insan zihnini nas\u0131l \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor; hatta nas\u0131l \u00e7\u00fcr\u00fctece\u011fini… Enformasyon k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ruhlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp yar\u0131 biyo-insan tipi do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 haber veriyor, t\u0131pk\u0131 George Orwell gibi. Ama bug\u00fcne geldi\u011fimizde esas\u0131nda bizleri yok edecek \u015feyin enformasyon krizi oldu\u011funu ve Cesur Yeni D\u00fcnya adl\u0131 eserinde bunu izah eden Aldous Huxley’in hakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Kitaplar\u0131n yak\u0131lmas\u0131na gerek yok. Harold Bloom’un da dedi\u011fi gibi “Enformasyon \u00c7a\u011f\u0131’nda ka\u00e7 ki\u015fi Sheakespeare veya Dante okur ki?<\/p>\n Ama…<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n sonu de\u011fil. Belki de d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekildi\u011fi g\u00fcnleri de g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Hatta d\u00fc\u015f\u00fcnen ve okuyan insanlar\u0131n ter\u00f6rist, pasif-post-anar\u015fist say\u0131laca\u011f\u0131 zamanlar\u0131 da… \u0130\u015fte o vakit bilgiye dair her materyalin imha edilece\u011fi bir sisteme tan\u0131k olabiliriz.<\/p>\n Yazar: \u0130brahim T\u00fcrkan<\/p>\n Ayl\u0131k Dergisi 181. Say\u0131, Ekim 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ultra-Post-Kapitalist bir devir hayal edin. Varolu\u015f amac\u0131n\u0131n al\u0131\u015f-veri\u015fe endekslendi\u011fi ve sistemin sizi s\u00fcrekli sahici olmayan bir mutlulu\u011fa iteledi\u011fi\u2026 Hayat\u0131n \u00e7arklar\u0131 huzurunuzu ka\u00e7\u0131ran en ufak bir problemi dahi di\u015flileri aras\u0131nda \u00f6\u011f\u00fcterek…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"ppma_author":[14],"class_list":["post-779","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fikir","author-admin","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n