Do\u011fdu\u011fum \u015fehre bir \u015fafak vakti geri d\u00f6nd\u00fcm. Her \u015fey m\u00fcthi\u015f bir sessizlikte s\u00fcz\u00fcl\u00fcrken, \u015fehri s\u00fck\u00fbnet i\u00e7inde seyretmek insana ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir zevk veriyor. Fakat dikkatimi \u00e7eken ilk menfilik, bir zamanlar alabildi\u011fine a\u00e7\u0131k sahalar olan arazilerin, tepelerin insan\u0131 tiksindirecek kadar \u00e7irkin bina y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131yla dolmu\u015f olmas\u0131yd\u0131. O kadar y\u00fcksekten di\u011fer insanlara, canl\u0131lara bakmak insan\u0131n tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131. \u0130nsan yapt\u0131klar\u0131yla kibirlensin diye gelmedi d\u00fcnyaya, bizzat aczini anlamak ve il\u00e2h\u00ee olan\u0131 y\u00fcceltmek i\u00e7in yarat\u0131ld\u0131. Her ne var ise \u00e2lemde O\u2019nun \u015fan\u0131n\u0131 y\u00fcceltmek i\u00e7in.<\/p>\n
\u00c7ocuklu\u011fumun ge\u00e7ti\u011fi semte, do\u011fdu\u011fum soka\u011fa girdi\u011fimizde bir\u00e7ok tan\u0131d\u0131k k\u00f6\u015feyle kar\u015f\u0131la\u015fsam da, art\u0131k bir sokak olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan, insanlar\u0131n kendilerini beton duvarlar arkas\u0131na h\u00fcr olduklar\u0131 h\u00e2lde hapsettikleri bir yer h\u00e2line gelmi\u015fti. Bu, i\u00e7inde ya\u015fayanlar\u0131n belki al\u0131\u015fkanl\u0131kla(!) fark\u0131nda olmad\u0131klar\u0131 bir \u015fey ve bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n da bundan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 muhtemelen bilmiyorlar. Hayat\u0131n h\u0131zl\u0131 bir tempoda s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fehirde insan, belki g\u00fcn i\u00e7erisinde kendine ve \u00e7evresine dair yapaca\u011f\u0131 bir muhasebeyi bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar ve tempo sebebiyle yapam\u0131yor. Cemiyet ve millet olarak bir insan toplulu\u011fu tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131 b\u00f6yle bir duruma ne kadar dayan\u0131labilir?<\/p>\n
\u0130stanbul \u00dcstad\u2019\u0131n muhte\u015fem benzetmesiyle \u201cMo\u011fol \u0130stilas\u0131\u201dna u\u011fram\u0131\u015f gibi ve hi\u00e7bir zaman talihli bir \u015fehir olmad\u0131. Onda ge\u00e7mi\u015fin r\u00fcyas\u0131n\u0131 ya\u015fatan \u015feyler ise neredeyse tesad\u00fcf\u00ee denilebilecek kadar az. Sokakla beraber, sokak k\u00fclt\u00fcr\u00fc dedi\u011fimiz idrakin de ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk bak\u0131\u015fta m\u00fc\u015fahede edebiliyorsunuz. Biz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z soka\u011f\u0131 evimizle bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6ren, soka\u011f\u0131 bah\u00e7emiz gibi kullanan insanlard\u0131k. Belediye hizmetlerine terk edilemeyecek kadar m\u00fchim bir mevzu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor olmal\u0131 ki, soka\u011f\u0131 kad\u0131nlar s\u00fcp\u00fcr\u00fcrd\u00fc ve bug\u00fcnk\u00fc gibi, y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz yola binan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kat\u0131ndan \u00e7\u00f6p po\u015fetleri at\u0131lmazd\u0131. Soka\u011f\u0131 \u00e7\u00f6pl\u00fck olarak kullanmak ve evini s\u00fcp\u00fcr\u00fcr gibi soka\u011f\u0131 s\u00fcp\u00fcrmek aras\u0131ndaki fark\u0131 s\u00f6ylemeye gerek yok.<\/p>\n
Arabalar\u0131n \u00e7ocuklardan say\u0131ca \u00e7ok ve kald\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u015fgal alt\u0131na almas\u0131ndan evvel, her anne baba \u00e7ocu\u011funu g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde soka\u011fa b\u0131rakabiliyordu. Ve mutlaka bu \u00e7ocuklar, birka\u00e7 kom\u015funun birden g\u00f6zetimi alt\u0131nda olurdu ki, bir \u00e7ocu\u011fun ba\u015f\u0131na bir i\u015f gelme ihtimali ortadan kalkard\u0131.<\/p>\n
Esas\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc \u015fehir yap\u0131s\u0131 (bunu sadece isim olarak kullan\u0131yoruz yoksa bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131ya \u015fehir denemez), \u00e7ok sert kelimelerle tenkid edilmesi gereken ve ger\u00e7ek bir \u015fehir imar\u0131ndan \u00e7ok uzak bir vaziyettedir. Nerede eski bir sokak ve ev g\u00f6rsem, bana kendini duyuracak kadar \u015fahsiyetli bir varl\u0131k gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O \u015fafak vakti de sokakta bir \u00e7ift kumru yolun ortas\u0131nda duruyor ve \u00fczerlerine gelen arabaya ra\u011fmen hi\u00e7 ald\u0131r\u0131\u015f etmeksizin dola\u015f\u0131yorlard\u0131. \u0130yice yakla\u015fan arabaya tepkileri \u015f\u00f6yle bir kenara \u00e7ekilmek oldu. \u00c2deta h\u00e2l lisan\u0131 ile buras\u0131 bizim, yabanc\u0131 olan sensin diyorlard\u0131. \u0130\u015fte \u0130stanbul\u2019un fethine mihmandarl\u0131k ve \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapm\u0131\u015f bu semtte, ger\u00e7ek kimli\u011fini olu\u015fturan bir\u00e7ok iz olmas\u0131na ra\u011fmen, bizim ona zorla giydirdi\u011fimiz \u00e7irkin bir kisve alt\u0131nda kalmaya mecbur olmu\u015ftur. Bize fevkalade yabanc\u0131 olan b\u00f6yle \u00e7irkin binalarla \u015fehir olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, ne tarihimizde ne k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde yer alm\u0131yor. Biz kendi tarihini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yapan, ele ge\u00e7irdi\u011fi her yabanc\u0131 \u015feye kendi kisvesini giydirmesini bilen bir milletken, birdenbire ve tepeden inme, her \u015feyi oldu\u011fu gibi alman\u0131n veya kopyalaman\u0131n neticesi garabet bir hayat\u0131 ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n
Bu mevcut durum ne kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bilinmez, ancak hayat\u0131m\u0131zda cemiyet d\u00fczenimizde, insan ili\u015fkilerinde b\u00fcy\u00fck tahribata yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Elbette bu, meselenin asl\u00ee unsuru olan yabanc\u0131 k\u00fclt\u00fcr a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ve esas\u0131nda k\u00fclt\u00fcrs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn bir neticesi. Sadece \u201cdikey\u201d yap\u0131lara kar\u015f\u0131 olmakla da bir \u015fehir olu\u015fturulamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek gerekir. Menfiliklerden \u015fik\u00e2yet etmek hakk\u0131m\u0131z, fakat meseleye k\u00f6k\u00fcnden el atmad\u0131ktan sonra yap\u0131lacaklar bir makyaj ve k\u00fc\u00e7\u00fck r\u00f6tu\u015flardan daha ileri gitmeyecektir.<\/p>\n
Kas\u0131mpa\u015fa\u2019da, S\u00fcleymaniye\u2019de, \u00dcsk\u00fcdar\u2019da dola\u015fmaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda eski binalar\u0131n, yeni beton anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6rneklerinin yabanice s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131na ve onlar\u0131 kovarcas\u0131na etraflar\u0131n\u0131 sarmalar\u0131na \u015fahid olursunuz. Ger\u00e7ek bir g\u00fczellik ve \u015fehir imar\u0131n\u0131n daha evinizin kap\u0131s\u0131ndan ad\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 att\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sizi kucaklayan bir mahiyete sahib olmas\u0131 gerekir. \u0130nsanlar\u0131n sokaklar\u0131nda huzur hissedemedikleri bir yere nas\u0131l \u201cYa\u015fam alan\u0131\u201d denildi\u011fini, modern planlamac\u0131lara sormak gerekir. Burada geni\u015f sokaklar, mamur ev ve binalardan da s\u00f6z etmiyoruz. Bu g\u00fcn o geni\u015f sokak ve caddelerin insanlar i\u00e7in mi yoksa modern kapitalist sistemin \u00e7ark\u0131n\u0131n d\u00f6nmesi i\u00e7in bu sistemin mamul\u00fc olan arabalar i\u00e7in mi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sorgulanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan bu sistem i\u00e7inde art\u0131k bir \u201c\u00f6zne\u201d de\u011fil, nesnedir. O darac\u0131k eski \u0130stanbul sokaklar\u0131n\u0131n insana bir \u015feyler vaad eden ve masal diyar\u0131 havas\u0131 veren e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc, dola\u015f\u0131k yap\u0131lar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc cetvelle \u00e7izilmi\u015f cadde ve sokaklardan daha insan\u00eedir. Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Zeyrek sokaklar\u0131n\u0131 dola\u015f\u0131rken, her k\u00f6\u015fede bir s\u00fcrpriz ve her sokakta bir g\u00fczellik vaadiyle dola\u015f\u0131yor ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z da kalm\u0131yorduk. \u0130nsan hayat dedi\u011fi vaktini tamamlayaca\u011f\u0131 ve kulluk vazifesini ifa edece\u011fi yeri nas\u0131l olur da ibadet eder gibi tanzim etmez? \u0130\u015fte be\u011fenilmeyen eski insanlar\u0131n g\u00e2yeleri bundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. \u015eehirleri mamur etmemizi s\u00f6yleyen peygamber s\u00f6z\u00fc, her h\u00e2lde d\u00fcnyaya kaz\u0131k \u00e7akal\u0131m diye s\u00f6ylenmedi. Nedir \u201cmamur\u201d etmek anlayabilirsek, takib edilecek yolu da buluruz. Atalar\u0131m\u0131z\u0131n da bize bu istikamette \u00e7ok g\u00fczel \u00f6rnekler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bug\u00fcn herkes biliyor.<\/p>\n
Ger\u00e7ek bir devlet nizam\u0131, h\u00e2lihaz\u0131rdakine katlanmak yerine onu bir demir yumrukla hizaya sokar gibi her \u015feyi alt\u00fcst etmek pahas\u0131na d\u00fczeltmelidir. Al\u0131\u015fkanl\u0131klar mutlak do\u011frular demek de\u011fildir. Bizim i\u00e7ine do\u011fdu\u011fumuz bu \u015fehir yap\u0131s\u0131 da, ger\u00e7ek bir \u015fehir mefhumuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Edirne\u2019den Hakk\u00e2ri\u2019ye kadar hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fc mis\u00e2le ge\u00e7it tan\u0131madan, m\u00fcsamaha g\u00f6stermeden yeniden in\u015fa ve ihyan\u0131n yollar\u0131 aranmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan rahat nefes alabildi\u011fi, huzur duyabildi\u011fi yerde ya\u015farsa, istikbali, istiklali ve milleti i\u00e7in g\u00fczellikler ortaya koyabilir.<\/p>\n
Ayl\u0131k Dergisi 151. Say\u0131 Nisan 2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u011fdu\u011fum \u015fehre bir \u015fafak vakti geri d\u00f6nd\u00fcm. Her \u015fey m\u00fcthi\u015f bir sessizlikte s\u00fcz\u00fcl\u00fcrken, \u015fehri s\u00fck\u00fbnet i\u00e7inde seyretmek insana ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir zevk veriyor. Fakat dikkatimi \u00e7eken ilk menfilik, bir zamanlar…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[24],"class_list":["post-554","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar","author-zeynel-abidin-danalioglu","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n