En ba\u015fta belirtmemiz gereken bir hakikat var ki, o da \u015fu: Be\u015fer\u00ee organizasyonun zirve noktas\u0131 olan devlet, insana ait t\u00fcm di\u011fer verimler gibi, belli bir \u015fuur seviyesinin varl\u0131\u011f\u0131na muhta\u00e7t\u0131r.\u00a0 \u0130bda Mimar\u0131’n\u0131n b\u00fct\u00fcn bir fikriyat\u0131 \u00fczerine in\u015f\u00e2 ve insan\u0131n varl\u0131k maceras\u0131n\u0131n temel nirengi noktas\u0131 h\u00e2linde te\u015fhis etti\u011fi ve \u015fuurun izah\u0131 i\u00e7in \u015eART g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u201cilk dil, ilk insanla vard\u0131; peygamberler olmasayd\u0131, medeniyet olmazd\u0131\u201d hakikatinden medeniyetin olmazsa olmaz \u015fart\u0131 olan devlet kurumunu az\u00e2de k\u0131lmam\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u0130lk peygamber Hz. Adem (as), kendi \u00e7ocuklar\u0131ndan m\u00fcrekkeb cemiyetinin devlet reisiydi; insanl\u0131\u011f\u0131n ilk devletini kuran, ilk peygamber Hz. Adem (as)\u00a0 idi.<\/p>\n
Bunu, devletin do\u011fu\u015funu, t\u0131pk\u0131 insan\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc izah edemeyip bir mitoloji h\u00e2lesinin i\u00e7ine hapseden s\u00f6zde bilimsel materyalist yakla\u015f\u0131mlar ile bu konuyu g\u00fcndemine bile almayan s\u00f6zde ruh\u00e7u anlay\u0131\u015flardan esasta ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z noktay\u0131 belirtmek i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bug\u00fcnden bakarak devlet veya benzeri m\u00fcessesele\u015fmelerin bir ihtiya\u00e7 ve zaruret oldu\u011fu neticesini \u00e7\u0131kar\u0131p \u201czaten olmak zorundayd\u0131; insan\u00ee geli\u015fimin olmazsa olmaz sonucuydu\u201d diyenlere, tahayy\u00fcl ettikleri ve insan\u00ee olu\u015fun zorunlu sonucu olarak g\u00f6rd\u00fckleri \u201cdevletin de \u00fczerine \u00e7\u0131kan ideal cemiyet\u201din niye bir t\u00fcrl\u00fc olu\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir sormak laz\u0131m. Materyalist olanlar\u0131n \u201cnicel birikimlerin nitel z\u0131plamas\u0131\u201d gibi materyalizmin kendisiyle ba\u011fda\u015fmayacak metafizik anlay\u0131\u015flarla \u201c\u015fuur, dil, cemiyet, devlet\u201d gibi b\u00fct\u00fcn \u00fcst seviyeli insan\u00ee olu\u015flar\u0131 izaha yeltenmeleri, asl\u0131nda \u00e7aresizliklerinin de bir g\u00f6stergesi… \u0130sl\u00e2m d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve ruh\u00e7u oldu\u011funu iddia edenlerin de -ki burada \u0130sl\u00e2m, do\u011frudan Peygamber ve O’nun p\u00e2k ashab\u0131ndan beslenme ve bu beslenmenin neticesi olarak do\u011fru bir anlay\u0131\u015fla itikad\u00ee m\u00fckemmel daireyi tamamlama m\u00e2n\u00e2s\u0131na Ehli S\u00fcnnet vel’Cemaat’tir.- genel sapk\u0131nl\u0131k tablosunda kategorilerden bir kategori olmaktan ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcmleri yok; \u201c\u00fcst varl\u0131\u011f\u0131n yoklu\u011funu\u201d ispatlamaya u\u011fra\u015f\u0131rken materyalistlerin g\u00f6sterdi\u011fi metafizik cehdin bile gerisinde kalan bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin hissesine d\u00fc\u015fen ise tek kelimeyle nasipsizlik. Bunda \u0130sl\u00e2m’\u0131n sap\u0131k kollar\u0131 ile di\u011fer dinlerin m\u00fcntesipleri aras\u0131nda sadece kategorik\/tasnife dair bir fark\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ediyoruz.<\/p>\n
\u0130nsan, mevc\u00fbdiyetini izah noktas\u0131nda m\u00fcte\u00e2l\/a\u015fk\u0131n bir \u00fcst varl\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 hisseder. Bunda ruh\u00e7u veya maddeci olman\u0131n bir ehemmiyeti yok; maddeci de kendini ezel\u00ee ve ebed\u00ee, mutlak g\u00fc\u00e7l\u00fc \u201cmadde\u201dye ba\u011fl\u0131yor. Kendini bir \u201c\u015fey\u201de hasredebilmek, ona ba\u011fl\u0131 k\u0131lmak, ancak ona inanmak ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Tarifi gere\u011fi, bir bilinmeyeni \u015fart ko\u015fan metafizik bir fiildir inanmak… Bu fiilde, kabul etse de etmese de herkesin ortak oldu\u011funu, herkesin bir \u00fcst varl\u0131\u011fa kendini ba\u011flamay\u0131 zaruri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc asl\u0131nda \u00e7ok tart\u0131\u015fmaya, uzun uzad\u0131ya izaha l\u00fczum yok az \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi… Kendi benli\u011fini yoklayan, kendi nefs muhasebesini yapma haysiyet ve cesaretini g\u00f6steren her insan, bunun b\u00f6yle oldu\u011funu, inanman\u0131n insan\u0131 insan k\u0131lan en temel hususiyet oldu\u011funu g\u00f6recektir. Salih Mirzabeyo\u011flu’nun bir \u201cfikir \u015f\u00f6leni\u201d \u015feklinde ge\u00e7en \u201cAdalet Mutlak’a\u201d konferans\u0131nda da dedi\u011fi gibi \u201cMutlak’a olan inan\u00e7 mukadder. Ama bizim Mutlak’\u0131m\u0131z di\u011ferlerinden farkl\u0131 olarak konu\u015fuyor.\u201d<\/p>\n
Devlet de, devam\u0131n\u0131 sa\u011flama noktas\u0131nda bu m\u00fcte\u00e2liyetten\/a\u015fk\u0131nl\u0131ktan bir hisse sahibi olmak durumundad\u0131r. Me\u015fr\u00fbiyetini sa\u011flama noktas\u0131nda buna muhta\u00e7. \u0130sl\u00e2m’da Allah’\u0131n emri olan \u201cUlulemre itaat\u201d, devlet m\u00fcessesesinin temel ta\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Hz. Peygamber (SAV) taraf\u0131ndan tesis edilen ilk \u0130sl\u00e2m devleti, onun s\u00fcnnetini izleyen halifelerince ve onlar\u0131 takib eden di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlarca s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devlet tesisi \u0130sl\u00e2m’da, Allah’\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik bir emridir. Osmanl\u0131 Devleti y\u0131k\u0131lana kadar, t\u00fcm \u0130sl\u00e2m devletleri me\u015fruiyetlerini Kur’an ve S\u00fcnnet’te bulmu\u015flard\u0131r. \u0130nsanl\u0131k boyunca ilah\u00ee emre kendini istinad eden devletler de, \u00f6z itibariyle, me\u015fruiyetlerinin kaynaklar\u0131n\u0131 ayn\u0131 yerden, Mutlak Varl\u0131k’tan ve dolay\u0131s\u0131yla Mutlak Fikir’den alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Tarihte te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f ve Mutlak Fikir ba\u011fl\u0131lar\u0131nca kurulmam\u0131\u015f di\u011fer devletlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise, onlar\u0131n yine dinden beslendiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. O dinin v\u00e2z etti\u011fi ahl\u00e2k\u00ee normlar\u0131 tatbik liyakatinde olduklar\u0131n\u0131 her daim ispatlama cehdiyle, me\u015fr\u00fbiyetlerini temine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahede ediyoruz. Bu devletler, farkl\u0131 kategorilerde olsalar da, m\u00fcte\u00e2liyetten\/a\u015fk\u0131nl\u0131ktan ald\u0131klar\u0131 yetkiyi kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Modern \u00e7a\u011f\u0131n sek\u00fcler anlay\u0131\u015fa sahip devletleri de, tanr\u0131 veya tanr\u0131lar\u0131 koltuklar\u0131ndan kald\u0131r\u0131p kendileri o koltuklara bir g\u00fczel kurulan \u201cnevzuhur tanr\u0131lar\u201dd\u0131r. Modern devlet kurucular\u0131, \u201cdevlet akl\u0131, derin devlet, devlet baba\u201d benzeri tabirlerde ifadesini bulan bir mitos h\u00e2lesi olu\u015fturarak devleti oldu\u011fundan \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ferdlerin takatinin alt etmeye yetmeyece\u011fi bir kutsal varl\u0131k konumuna y\u00fckseltmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Rasyonaliteye en yak\u0131n oldu\u011funu iddia edenler dahi \u201ch\u00fcmanizm, insan haklar\u0131, insanlar\u0131n refah ve mutlulu\u011fu, hak, adalet\u201d bi\u00e7iminde \u00f6zetlenebilecek, kendilerine inanmay\u0131 gerektiren \u00fcst varl\u0131klar olu\u015fturup kurduklar\u0131 devletlerin me\u015fr\u00fbiyetini bunlar \u00fczerine bina etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Teorik planda devlet, tebaas\u0131n\u0131n veya vatanda\u015flar\u0131n\u0131n s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 g\u00fcvenli bir liman, do\u011frudan hissedilemese de var oldu\u011funun bilinmesi insanlara huzur ve s\u00fckunet a\u015f\u0131layan bir kurumdur. Yani devleti olu\u015fturanlar \u201cinand\u0131r\u0131c\u0131\/b\u00fcnyesine ald\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyalar\u0131na mutab\u0131k\u201d me\u015fr\u00fb bir referansa kendilerini istinad ederken, di\u011fer taraftan \u015femsiyesi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet, kendi anlay\u0131\u015flar\u0131 minvalinde huzur ve d\u00fczeni sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e uyulmas\u0131 gereken bir otoritedir. Buna uymayan durumlara tarih boyunca s\u0131kl\u0131kla rastlansa da, mutlaka bu iki taraf aras\u0131nda bir denge\/equilibrium durumu has\u0131l edilmek zorundad\u0131r; aksi takdirde kaos ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n
Devletin m\u00fcmeyyiz vasf\u0131, hukuk olu\u015fturup onu korumakt\u0131r. Kendi tebaas\u0131 aras\u0131nda veya kendisi ile tebaas\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131kabilecek her t\u00fcrl\u00fc meselenin hallini, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca objektif kurallara ba\u011flamakt\u0131r. Hukukun asl\u00ee kayna\u011f\u0131, ahl\u00e2k, ahl\u00e2k\u0131n kayna\u011f\u0131 da, yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz gibi, dindir. Yine, di\u011fer her be\u015fer\u00ee hususta oldu\u011fu gibi, hukukun niha\u00ee kayna\u011f\u0131 peygamberlerdir. Bu m\u00e2n\u00e2da ahl\u00e2k ve hukukun mutlak kayna\u011f\u0131 Allah’t\u0131r. Devlet, kaba kuvvetin hukuka teslim oldu\u011fu m\u00fcessesedir. Hukuksuz devlet olamaz; yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc anlamda mutlaka o devletin yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir kanun d\u00fczeni mevcuttur. Ama car\u00ee hukukun inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi, hukuk\u00ee m\u00fceyyidelerin adam\u0131na g\u00f6re i\u015fledi\u011fi vaziyetlerde, bir devletten de\u011fil, bir \u00e7eteden bahsetmek laz\u0131m gelir. Devletin, b\u00fcnyesi i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131 ferdlerin asgar\u00ee hayat \u015fartlar\u0131n\u0131 temin etmesi gerekir. Aksi halde, o \u00fclkede yozla\u015fma, y\u0131k\u0131m ve netice olarak isyan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz h\u00e2le gelecektir.<\/p>\n
Hukukun kayna\u011f\u0131 ahl\u00e2kt\u0131r, dedik. \u0130bda Hikemiyat\u0131’na g\u00f6re hukuk, ahl\u00e2k\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fm\u0131\u015f h\u00e2lidir. Ahl\u00e2k; \u201c’fail’ olmak yerine ‘m\u00fcnfail’ s\u0131fatta, yani ‘fiilin i\u00e7ine i\u015flemi\u015f ve i\u015fletici’ s\u0131fattad\u0131r.\u201d (S. Mirzabeyo\u011flu, K\u00fclt\u00fcr Davam\u0131z, sh. 85) Ahl\u00e2k ise referans\u0131n\u0131 en temel insan\u00ee his olan \u201cinan\u00e7\u201dta bulur. Yukar\u0131da bu hususa da de\u011finmi\u015ftik. Ahl\u00e2k kurallar\u0131, insan\u0131n \u00fczerinde bir kaynaktan, kendisi gibi olmayan, kendisinden \u00fcst\u00fcn olan, do\u011frulu\u011fundan \u015f\u00fcphe edilmeyecek bir \u00fcst ak\u0131ldan, \u201cm\u00fcte\u00e2l\u201d varl\u0131ktan geldi\u011fine \u0130NANILINCA tatbik kuvvetini haiz olur. Bu inanc\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde o kurallar i\u015fletici\/yapt\u0131r\u0131c\u0131 vasf\u0131n\u0131 kazanamaz. H\u00fclas\u00e2, inan\u00e7, ahl\u00e2k ve hukuk aras\u0131nda do\u011fru y\u00f6nde bir m\u00fcnasebet mevcuttur. Bu m\u00fcnasebet \u00fczerine bina olunan devlet, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemeye namzettir.<\/p>\n
Devletin y\u00f6netim \u015fekli, bu anlamda, o kadar da \u00f6nemli de\u011fildir. \u0130daresi alt\u0131ndaki halk\u0131n ahl\u00e2k\u00ee anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 hukuk\u00ee d\u00fczenlemelerle m\u00fceyyideye ba\u011flayan ve bunu itidal \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrme gayretinde olan devlette, y\u00f6neticilerin se\u00e7imle gelmesiyle babadan o\u011fula tevar\u00fcs yoluyla intikal etmesi aras\u0131nda hayat\u00ee bir farkl\u0131l\u0131k bulundu\u011fu iddia edilemez. Mesele, makbul ve me\u015fr\u00fb hukukun bil hakk\u0131n uygulanmas\u0131d\u0131r. Salih Mirzabeyo\u011flu’nun ifade etti\u011fi gibi, bir \u00fclkenin \u0130sl\u00e2m devleti olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, mahkemelerinin \u015feriata uygun, \u00e2dil\/ma\u015fer\u00ee vicdan\u0131 tatmin eden kararlar verip veremedi\u011fi belirler. Y\u00f6neticilerin se\u00e7imle gelmesi, belki de, pop\u00fclizme\/halk yardak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7ma tehlikesi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan, bu a\u00e7\u0131dan daha risklidir. Her ne olursa olsun, m\u00fchim olan, ahl\u00e2k\u00ee kriterlere uygun idarecilerin, ellerindeki yetkiyi, o ahl\u00e2k\u00ee kriterleri tatbik i\u00e7in kullanmaktan \u00e7ekinmemeleridir. Bedi\u00fczzaman Said Nurs\u00ee’nin dedi\u011fi gibi \u201cbir devlet k\u00fcf\u00fcr \u00fczerine ya\u015far, zul\u00fcm \u00fczerine ya\u015famaz. \u201d<\/p>\n
\u00dcstad Necip Faz\u0131l, \u201c\u0130sl\u00e2m’da idare \u015fekli yoktur, \u0130DARE RUHU VARDIR\u201d tesbitiyle, idarecinin ba\u015fa geli\u015f \u015feklinin de\u011fil de devlet mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015f us\u00fbl\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli oldu\u011funa vurgu yapmaktad\u0131r. Devlet mekanizmas\u0131n\u0131n \u015fekli, zaman ve zemine g\u00f6re de\u011fi\u015fir ve H\u0130\u00c7 B\u0130R KUDS\u0130YET\u0130 YOKTUR. Kutsal olan, de\u011fi\u015fmez olan, o devletin kendini dayand\u0131rmas\u0131 gereken Mutlak Fikir’dir. Sek\u00fclerizmin\/d\u00fcnyev\u00eeli\u011fin, zamana uyma anlam\u0131nda konformizmin dayatt\u0131\u011f\u0131 ve vicdanlarda Mutlak Fikir’in yerine ikame etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201ch\u00fcmanizm, insan haklar\u0131, refah\u201d benzeri zorlama de\u011ferler ve devletin kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, nihayetinde bu de\u011ferlerle hedeflendi\u011fi s\u00f6ylenenin tam aksi netice vermektedir. Son bir bu\u00e7uk as\u0131r bunun binlerce \u00f6rne\u011fiyle doludur.<\/p>\n
H\u00fclasa, bir devlet mekanizmas\u0131 planlarken, insan vicdan\u0131n\u0131 buland\u0131rmak ve onu sapk\u0131nla\u015ft\u0131rmak gayesine matuf t\u00fcm safsatalar\u0131 bertaraf edip onun f\u0131trat\u0131na en uygun olan \u201cinan\u00e7 hedefini\u201d, yani \u0130sl\u00e2m’\u0131 merkeze almal\u0131, \u0130sl\u00e2m’\u0131n getirdi\u011fi ve ba\u011fl\u0131s\u0131 olan cemiyette makes bulmu\u015f ahl\u00e2ka dayanan hukuk d\u00fczenini kurmal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6z sabit kalmak kayd\u0131yla, devlet mekanizmas\u0131n\u0131 olu\u015fturacak di\u011fer \u015fekl\u00ee unsurlar, zaman ve \u015fartlara g\u00f6re, s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim ve tadilata mevz\u00fb olabilirler.<\/p>\n
Ayl\u0131k Dergisi 125. Say\u0131 \u015eubat 2015<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
En ba\u015fta belirtmemiz gereken bir hakikat var ki, o da \u015fu: Be\u015fer\u00ee organizasyonun zirve noktas\u0131 olan devlet, insana ait t\u00fcm di\u011fer verimler gibi, belli bir \u015fuur seviyesinin varl\u0131\u011f\u0131na muhta\u00e7t\u0131r.\u00a0 \u0130bda…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[21],"class_list":["post-544","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar","author-abdullah-kiraci","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n