T\u00fcrkiye\u2019de hemen herkes, hemen her g\u00fcn, d\u00fc\u011f\u00fcn-dernek, cenaze-yemek demeden, buldu\u011fu her ortamda siyaset konu\u015fuyor; siyasetle yat\u0131p siyasetle kalk\u0131yor. \u0130\u015fin tuhaf taraf\u0131, hi\u00e7 kimse ben bu bilgimle, bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcmle neyi ne kadar do\u011fru bilebilirim, kararlar\u0131mda, tercihlerimde yan\u0131l\u0131yor olabilir miyim, gibi bir soruyu kendine sorma ihtiyac\u0131 duymuyor\u2026 Herkes her \u015feyi biliyor. Dahas\u0131, bilmemek para ediyor! Her soruya cevap, her soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmakta hi\u00e7bir zorluk \u00e7ekmiyor. Sen ne s\u00f6ylersen s\u00f6yle ben bildi\u011fimi sallar\u0131m, hesab\u0131 bildi\u011fini okuyor; bilmedi\u011fini bilmedi\u011fi gibi \u00f6\u011frenmek de istemiyor. Zihnine yerle\u015ftirdi\u011fi belli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla sadece g\u00f6rmek istedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyor, duymak istedi\u011fini duyuyor. Kendisini do\u011frulayacak delilleri aray\u0131p buluyor, bulduk\u00e7a da hakl\u0131 oldu\u011fu hissine kap\u0131l\u0131yor. Zaman\u0131n\u0131, bilinene ve tekrarlanana odaklanarak bo\u015f laflarla ge\u00e7iriyor.<\/p>\n
Oysa, taraflar\u0131n birbirini yitirdi\u011fi, verimsiz iti\u015f kak\u0131\u015flar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, kendini bilenlerin dillerini yuttu\u011fu bu seviyesiz ortamlarda konu\u015fulanlar\u0131n siyasetle bir ilgisi yok, bu anlay\u0131\u015fla bir yere varmak da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc, siyaset ve siyaset konu\u015fmak bu kadar basit ve s\u0131\u011f zeminlerde yap\u0131lacak bir i\u015f de\u011fil\u2026 Siyaset, en basit ve somut insan ili\u015fkilerinden, en karma\u015f\u0131k ve soyut olan\u0131na kadar sosyal alan\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ku\u015fatan ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131n genel ad\u0131d\u0131r. Bu da, siyasetin \u00f6ncelikle bir sanat ve k\u00fclt\u00fcrel kurallar sistemi oldu\u011funu, m\u00e2n\u00e2 unsuru olmadan k\u00fclt\u00fcrel olgular\u0131n olamayaca\u011f\u0131n\u0131, m\u00e2n\u00e2 unsurunun tutundu\u011fu k\u00fclt\u00fcrel olgunun niteli\u011fini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi\u011fini bilmeyi gerektiriyor.<\/p>\n
Ne var ki, siyasetin d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir tek insan ili\u015fkisi ve faaliyeti olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek, siyas\u00ee bir tav\u0131r ve duru\u015f sergilemek imk\u00e2ns\u0131z olmas\u0131na ra\u011fmen bizde siyasetle k\u00fclt\u00fcr aras\u0131ndaki ili\u015fki neredeyse hi\u00e7 konu\u015fulmaz. Se\u00e7ime giren partilerin k\u00fclt\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131 birbirinin ayn\u0131d\u0131r. Parti programlar\u0131na bir bak\u0131n; k\u00fclt\u00fcr politikalar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcrel anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n resm\u00ee ideolojinin bi\u00e7imlendirdi\u011fi ideolojik yakla\u015f\u0131mdan ibaret oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca, durum hem siyas\u00ee partiler hem de se\u00e7menler a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a vahim\u2026 Siyas\u00ee partiler, bir \u015fekilde iktidara gelmekle, kendilerine sorulmadan al\u0131nm\u0131\u015f kararlar\u0131n uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olmakla, siyas\u00ee kararlar\u0131n sorumlulu\u011funu y\u00fcklenmek ve se\u00e7menlere \u00f6nemli olduklar\u0131n\u0131 hissettirmekle tatmin olurken; y\u00f6netilenler de se\u00e7imden se\u00e7ime kendilerini g\u00f6sterebilmenin, kime oy verirlerse versinler, se\u00e7imin, genelde, temsilciler \u00f6tesinde, sisteme olan r\u0131zalar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir mekanizma oldu\u011funu bilmemenin rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeler.<\/p>\n
H\u00e2s\u0131l\u0131, her iki kesim de, tabanla tavan aras\u0131nda kapanmaz bir mesafenin hep olaca\u011f\u0131ndan, iktidar olunsa bile k\u00fclt\u00fcrel iktidar elde edilmeden muktedir olunamayaca\u011f\u0131ndan, k\u00fclt\u00fcrel iktidar\u0131n da ait oldu\u011fu alana olan aidiyetini ve tedai ettirdiklerini yitirmesiyle g\u00fcc\u00fcn\u00fc de yitirece\u011finden habersiz.<\/p>\n
Onun i\u00e7in de, siyaset yelpazesinin sa\u011f\u0131nda yer alan, kendini gelenek\u00e7i-muhafazak\u00e2r bir konuma yerle\u015ftiren, \u00f6zellikle mahalli de\u011ferlerin koruyucusu oldu\u011funu vurgulayan sa\u011f partilerin de; kendi de\u011ferlerine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, laik dinselli\u011fi haiz sembollerle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f, dinle \u00e7at\u0131\u015fmaktan beslenen sol partilerin de kapsaml\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 yok\u2026<\/p>\n
Her iki kesim de k\u00fclt\u00fcr\u00fc ideoloji \u00fcst\u00fc ve dokunulmaz bir olgu olarak g\u00f6r\u00fcyor, resm\u00ee ideolojinin bi\u00e7imlendirdi\u011fi ideolojik yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemeyi yeterli buluyor, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn belirleyicisi ve asl\u00ee sahibi olarak devleti kabul ediyor. Birbirlerinin uygulamalar\u0131n\u0131 yok sayan, k\u00fclt\u00fcr\u00fc kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 istikametinde kullanmakta hi\u00e7bir beis g\u00f6rmeyen iktidarlar de\u011fi\u015ftik\u00e7e, k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 da de\u011fi\u015fiyor, her iktidar her \u015feyi yeniden ba\u015flat\u0131yor. Bu da ister istemez siyas\u00ee madrabazl\u0131\u011fa ve pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcre \u00e7anak tutuyor.<\/p>\n
Oysa d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde devlet, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcre\u00e7lerin canl\u0131 ve yarat\u0131c\u0131 yanlar\u0131na yeterli bir tan\u0131ma getirmeyen, kitleleri uyu\u015fturan ve yozla\u015ft\u0131ran pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00fcretimine ve desteklenmesine katk\u0131 sunmaz. Asr\u0131n\u0131 yans\u0131tan ruh, d\u00fc\u015f\u00fcnce, s\u00f6z ve eserlerin s\u0131radanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na izin vermez\u2026 Devlet, insan\u0131 en y\u00fcce sanat\u0131n ilkelerinin bilgisine ula\u015ft\u0131racak, e\u015fya ve hadislerin teshirinde tam bir tan\u0131ma sa\u011flayacak \u201cy\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr\u201dden yanad\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr olgusunu ba\u015flatacak, ihdas edecek yahut ith\u00e2l edecek olan da toplumun \u00fcst kesimidir, alt tabaka \u00fcsttekileri taklid eder. Nitekim k\u00fclt\u00fcrel olgular\u0131n hareketlili\u011fi, da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve ak\u0131\u015f istikameti de, a\u015fa\u011f\u0131ya, \u00fcst s\u0131n\u0131flardan alt s\u0131n\u0131flara do\u011frudur.<\/p>\n
Ne var ki, n\u00fcfuz ve sirayet eden k\u00fclt\u00fcrle, kendine n\u00fcfuz ve sirayet edilen k\u00fclt\u00fcr birbirine nisbetle temelde ayr\u0131ysa, bu takdirde, k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 ge\u00e7i\u015flilik de r\u0131zaya dayal\u0131 bir ge\u00e7i\u015f olmaz. N\u00fcf\u00fbz ve sirayet eden k\u00fclt\u00fcrel olgular\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131 ve toplumsalla\u015fmas\u0131 i\u00e7in kuvvet kullanmak gerekir. Avrupal\u0131 olmayan metodlarla Avrupal\u0131la\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde, hem Tanzimat hem Kem\u00e2list d\u00f6nemde, zora dayal\u0131 bu metod defalarca ve ac\u0131mas\u0131zca kullan\u0131ld\u0131. Peki, maksad h\u00e2s\u0131l oldu mu? Oldu. Hem de fazlas\u0131yla\u2026 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu y\u0131k\u0131ld\u0131, teb\u2019as\u0131 olan toplumlar d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc, kolektif \u015fuur bozuldu. Bir gecede haf\u0131zas\u0131 s\u0131f\u0131rlanan toplum kendi hazinesinin dilencisi olarak ya\u015famaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
T\u00fcm kurucu unsurlar\u0131m\u0131z d\u0131\u015far\u0131s\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in de kendimize ait bir bilimimiz, edebiyat\u0131m\u0131z, sanat\u0131m\u0131z olmad\u0131. Rejim savunuculu\u011fu \u201cayd\u0131n\u201d olmakla \u00f6zde\u015fle\u015fince, entelekt\u00fcel alandaki bo\u015flu\u011fu doldurmayan ayd\u0131n\u0131m\u0131z, meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne derinlikli bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftiremedi\u011fi gibi, Bat\u0131\u2019da \u00fcretilen kavramlar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki k\u00f6t\u00fc bir uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olmaktan \u00f6teye de gidemedi. Zihn\u00ee kolonyalizme g\u00f6n\u00fcll\u00fc ko\u015fulman\u0131n \u201c\u00f6d\u00fcl\u201d\u00fc olarak eline tutu\u015fturulan oyuncaklar\u0131 y\u00fcksek ve de\u011ferli bularak ya\u015famak kendisine yetti. Bunlar ad\u0131na utanmak da dininin, dilinin ve devletinin tiryakisi olan insan\u0131m\u0131za kald\u0131. \u0130\u00e7inde en ufak bir \u015f\u00fcphe kalmamacas\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f bu \u201cgarbzede\u201dlerin hadiseye yana\u015fan \u015fuurunun ne kadar sakat, aklen ve ahl\u00e2ken ne kadar pejm\u00fcrde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek isteyen, bunlar\u0131n Bat\u0131l\u0131 formlar i\u00e7inde yeniden \u00fcrettikleri ve bize de okuttuklar\u0131 de\u011ferlere bir baks\u0131n, \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131k \u00fczerinden okuduklar\u0131n\u0131, hayat\u0131 kilisenin penceresinden seyrettiklerini, dini tan\u0131mad\u0131klar\u0131 gibi halk\u00e7\u0131l\u0131kla halk dalkavuklu\u011funu da birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6recektir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n zihnine yerle\u015ftirdi\u011fi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, edindi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131 kolay kolay de\u011fi\u015fmiyor. Siz, m\u00e2l\u00fbmun il\u00e2m\u0131 halinde, zaman\u0131m\u0131z\u0131 bilinene ve tekrarlanana odaklanarak bo\u015f laflarla ge\u00e7irirken, onlar da bir yolunu bulup sonraki nesillere ge\u00e7iyor, gen\u00e7 ruhlarda ve beyinlerde yuvalan\u0131yor, bu da onlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 oluyor. Onlar da sadece g\u00f6rmek istediklerini g\u00f6rmeye, duymak istediklerini duymaya ba\u015fl\u0131yorlar. Nihayetinde, \u201ciman\u0131nda da ink\u00e2r\u0131nda da zay\u0131f\u201d, basit sebeplerle ba\u011flan\u0131p, basit sebeplerle terk eden, bi\u00e7imsiz y\u0131\u011f\u0131nlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir kitle yeti\u015fiyor.<\/p>\n
200 y\u0131l\u0131 bulan modernle\u015fme s\u00fcrecimizde ortak de\u011fer yarg\u0131s\u0131na sahip, dolay\u0131s\u0131yla da kolay y\u00f6nlendirilebilir b\u00f6yle bir kitle yeti\u015fti. Bat\u0131 nezdinde istenmeyen misafir oldu\u011funu bir t\u00fcrl\u00fc anlamak istemeyen ve u\u015fak olmaya \u00f6zenen bu kitle laik dinselli\u011fi haiz sembollerle b\u00fct\u00fcnle\u015fti, belli tav\u0131r ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri geli\u015ftirdi ve bunlar\u0131 tap\u0131nma k\u00fclt\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. S\u00fcr\u00fcden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterisindeki s\u00fcr\u00fcden biri olarak, eline ge\u00e7en her f\u0131rsatta bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 komikli\u011fe varan bir ciddiyetle tekrarl\u0131yor\u2026 H\u00e2line \u015fuuru yok. Modern olay\u0131m derken g\u00fcl\u00fcn\u00e7 oldu\u011funun fark\u0131nda de\u011fil. Tap\u0131nd\u0131\u011f\u0131 duyumcul k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, nimetle nimeti verenden perdelenen insan\u0131n\u0131n m\u00e2nen ifl\u00e2s etmi\u015f i\u00e7i bo\u015f bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ahl\u00e2k\u00ee \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn t\u00fcm \u00fcst sistemin de \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc oldu\u011funu g\u00f6remeyecek kadar zihn\u00ee bir k\u00f6rl\u00fck i\u00e7inde. G\u00f6z\u00fcnde tek-niha\u00ee ger\u00e7eklik kuru akl\u0131n kuru bilgisi. Oysa \u201cAk\u0131l bir \u015feyi ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 zaman anlar, akl\u0131 da \u0130l\u00e2h\u00ee esrar ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla, akl\u0131n bir \u015feyi ku\u015fatmas\u0131 \u0130l\u00e2h\u00ee s\u0131rlara olan \u00fcnsiyeti kadard\u0131r. \u015eayet, akl\u0131n kendisini ku\u015fatan \u0130l\u00e2h\u00ee s\u0131rlarla bir temas\u0131 yoksa, ak\u0131l sermayesiyle tasarrufta bulunmak insana hi\u00e7bir yarar sa\u011flamaz.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc, hakikat c\u00fcz\u2019\u00ee de\u011fil, K\u00fcll\u00ee Akl\u0131n emrindedir. Hayat\u0131 d\u00fczenleyen kurallar da bilime de\u011fil, dine aittir. O halde feraset sahibi her insan i\u00e7in, \u201cher devlet temelde do\u011fu\u015funu \u2018din-\u00fc devlet\u2019 kavram\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7eveledi\u011fi m\u00e2n\u00e2 i\u00e7inde bulur,\u201d do\u011frusu bir bedahettir. Dolay\u0131s\u0131yla kutsal olmayan alan\u0131n d\u00fczenlenebilmesi i\u00e7in, yine kutsal\u0131n i\u00e7inden konu\u015fmak, me\u015fruiyetini Tanr\u0131\u2019da bulmayan siyas\u00ee iktidara kutsal bir kaynak bulmak zarureti vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, laiklik din ve devlet i\u015flerinin birbirinden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil, yasayla kutsall\u0131\u011f\u0131n \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, din\u00ee ve d\u00fcnyev\u00ee alan\u0131n bir araya getirilmesi, g\u00fc\u00e7lerin birle\u015ftirilmesidir.<\/p>\n
Ayl\u0131k Dergisi 205. Say\u0131, Ekim 2021.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye\u2019de hemen herkes, hemen her g\u00fcn, d\u00fc\u011f\u00fcn-dernek, cenaze-yemek demeden, buldu\u011fu her ortamda siyaset konu\u015fuyor; siyasetle yat\u0131p siyasetle kalk\u0131yor. \u0130\u015fin tuhaf taraf\u0131, hi\u00e7 kimse ben bu bilgimle, bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcmle neyi ne…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":242,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[16],"class_list":["post-241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar","author-mevlut-koc"],"yoast_head":"\n