{"id":186,"date":"2023-05-18T10:26:14","date_gmt":"2023-05-18T10:26:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/?p=186"},"modified":"2024-07-31T11:35:04","modified_gmt":"2024-07-31T11:35:04","slug":"schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/","title":{"rendered":"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine"},"content":{"rendered":"

2000 y\u0131l\u0131nda vizyona girmi\u015f olan \u201cBir R\u00fcya \u0130\u00e7in A\u011f\u0131t\u201d (Requiem for a Dream), Hollywood\u2019un uzun s\u00fcre d\u00fcnyaya sundu\u011fu Amerikan r\u00fcyas\u0131na y\u00f6nelik sert bir ele\u015ftiri filmidir. \u0130nsanlar\u0131n r\u00fcyalar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7abalayan, mutlu, kendinden emin ve hayatlar\u0131n garanti alt\u0131nda oldu\u011fu bir Amerika\u2019dan; hayat\u0131n anlams\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131, uyu\u015fturucu ve televizyon ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 neticesinde insanlar\u0131n ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez hale geldi\u011fi bir Amerika\u2019ya ge\u00e7i\u015fi bizlere g\u00fczel bir \u015fekilde aktar\u0131r. Bilimde ya\u015fanan geli\u015fmeler, modern d\u00f6nemin ba\u015flar\u0131nda do\u011fan bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131 b\u00f6ylesi bir bunal\u0131ma sokmu\u015ftur. Bilinecek ne varsa onun s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, tarihin zirvesine var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n en k\u00e2mil haline ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine mukabil 20. y\u00fczy\u0131lda yap\u0131lan ke\u015fifler, d\u00fcnyay\u0131 alt\u00fcst etmi\u015f ve ola\u011fan bilimi,<\/em> bunal\u0131ma sokmu\u015ftur.<\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f bilimin bu ser\u00fcvenini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarihsel arka plan\u0131 g\u00f6rmek \u00f6nemli olacakt\u0131r. 17. y\u00fczy\u0131l, bilim tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli d\u00f6nemlerden biridir. Klasik d\u00fcnyaya ait \u201cbilimsel\u201d bilginin bir\u00e7ok konuda \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz kalmas\u0131 neticesinde bilim cemiyetlerinin bunal\u0131m ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, modern d\u00fcnyan\u0131n kurucu metinleri verilmi\u015f ve yeni bir paradigma ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kozmolojide Kopernik ile ba\u015flayan, fizikte Newton ile zirveye ula\u015fan ve biyolojide Darwin ile kemale eren modern bilim, daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir bi\u00e7imde d\u00fcnyay\u0131 \u015fekillendirmi\u015ftir. Aristoteles \u00f6zelinde gelenek ve kilise \u00fczerinden otoriteye yap\u0131lan sert ele\u015ftiriler ile in\u015fa edilen modern bilim anlay\u0131\u015f\u0131, -bilhassa mekanist do\u011fa g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc esas almas\u0131, pasif ve hareketsiz b\u00f6l\u00fcnmeyen atom anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsemesi ve matematiksel bilgiyi do\u011faya tatbik etmesi ile- teolojiden sosyal bilimlere kadar her alanda ve hayat\u0131n her sahas\u0131nda de\u011fi\u015fime yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu geli\u015fmelerden \u00f6zellikle Newton\u2019un Principia Mathematica<\/em> eserini yay\u0131nlamas\u0131n\u0131n ertesinde ortaya koymu\u015f oldu\u011fu fikirler, t\u00fcm Avrupa\u2019da b\u00fcy\u00fck bir yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Newton, fizik anlay\u0131\u015f\u0131nda Tanr\u0131\u2019y\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmam\u0131\u015f, \u00e7ekim kuvveti ve alan kavramlar\u0131 \u00fczerinden Tanr\u0131\u2019n\u0131n dahil oldu\u011fu bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi olu\u015fturmu\u015ftur. Ancak \u00fcnl\u00fc fizik\u00e7imizin Tanr\u0131 hakk\u0131ndaki fikirleri, do\u011fa konusunda s\u00f6yledikleri kadar etkili olmam\u0131\u015f, takip eden y\u00fczy\u0131llarda sek\u00fclerle\u015ftirilmi\u015f bir do\u011fa anlay\u0131\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130shak Arslan\u2019\u0131n \u2018Newton\u2019a kar\u015f\u0131 Newtonculuk\u2019 olarak isimlendirdi\u011fi bu d\u00f6nem, 19. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Comte\u2019un ad\u0131n\u0131 koydu\u011fu Pozitivist ak\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Fransa\u2019da ba\u015flayan Ayd\u0131nlanma hareketinin neticesi olarak meydana gelen bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, modern bilimin en \u00f6nemli motivasyon kayna\u011f\u0131 olan mistisizmi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f, metafizik t\u00fcm tasavvurlardan uzak durmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yeg\u00e2ne gayesi ise \u2018evrende, insan davran\u0131\u015flar\u0131 dahil olmak \u00fczere, t\u00fcm olaylar maddi fiziksel sonu\u00e7lara indirgenebilir\u2019 olmu\u015ftur.<\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131l, do\u011fa bilimlerinin art\u0131k zirvede oldu\u011fu ve kendisi d\u0131\u015f\u0131ndaki hi\u00e7bir bilime ya\u015fam hakk\u0131 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011f halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Maddenin t\u00fcm s\u0131rlar\u0131na vak\u0131f olundu\u011fu iddias\u0131yla, Antik Yunan\u2019dan beri yaln\u0131zca akli olarak bahsedilen atomlar, deneyler ile ispatlanm\u0131\u015f ve fizi\u011fin do\u011fal s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sosyal bilimlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ilerlemeci tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hedefledi\u011fi kemale ula\u015fma, adeta bu \u00e7a\u011f\u0131n tasviri haline gelmi\u015ftir. Di\u011fer toplumlar da ancak bu seviye nispetinde hayat hakk\u0131na sahip olacaklar, aksi takdirde y\u00f6netilmeye mahk\u00fbm olacaklard\u0131r. Ancak 20. y\u00fczy\u0131la girerken fizik d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanan ke\u015fifler, ola\u011fan bilim<\/em> anlay\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lmaya yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan iki teori, Newtoncu paradigman\u0131n en \u00f6nemli iddialar\u0131 olan, do\u011fadaki t\u00fcm fenomenlerin mekanik yasalara indirgenebilece\u011fi ve bilimin, ger\u00e7e\u011fi \u00f6n\u00fcnde sonunda ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 fikrini \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve bilimleri b\u00fcy\u00fck bir bunal\u0131ma sokmu\u015ftur. Bunlar\u0131n ilki Eistein\u2019\u0131n ortaya koydu\u011fu izafiyet teorisi, ikincisi ise i\u00e7lerinde Schr\u00f6dinger\u2019in de bulundu\u011fu bir bilim adamlar\u0131 cemiyetinin olu\u015fturdu\u011fu kuantum teorisidir. Birincisi b\u00fcy\u00fck cisimlerin teorisi iken di\u011feri en k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar\u0131n teorisi olarak kabul edilmektedir. Bu teorilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla zaman, mek\u00e2n, \u00f6zne, nesne, do\u011fa vb. kavramlar\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmu\u015ftur. Bilhassa mekanik fizi\u011fin nedensellik anlay\u0131\u015f\u0131, atom-alt\u0131 d\u00fcnyada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fczensizlik ile b\u00fcy\u00fck bir darbe alm\u0131\u015ft\u0131r.19. y\u00fczy\u0131lda do\u011fa bilimlerinin art\u0131k her \u015feyin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc oldu\u011fu iddias\u0131yla \u015fekillenen d\u00fcnya bilim, felsefe ve din aras\u0131ndaki ili\u015fkinin tamamen kopart\u0131lmas\u0131 ile olu\u015furken, 20. y\u00fczy\u0131lda bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu kriz, bu \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn tekrar bir arada d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine sebep olmu\u015ftur. D\u00f6nemin \u00f6nemli bilim insanlar\u0131n\u0131n hem felsefeye hem de dine olan ilgileri artm\u0131\u015f, yeni ger\u00e7ekli\u011fin nas\u0131l anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ile ilgili b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma ortam\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Yaz\u0131m\u0131zda de\u011ferlendirmesini yapaca\u011f\u0131m\u0131z kitab\u0131n sahibi olan Schr\u00f6dinger de (1887-1961) d\u00f6nemin tart\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f ve bilim ve felsefenin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi bir eser kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Erwin Schr\u00f6dinger\u2019in Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm <\/em>adl\u0131 eseri, 1948 y\u0131l\u0131nda University College London\u2019da ve 1950 senesinde University College Dublin\u2019de halka a\u00e7\u0131k olarak vermi\u015f oldu\u011fu derslerin yaz\u0131l\u0131 halidir. \u0130ki farkl\u0131 konferans, tek bir kitap halinde bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk bak\u0131\u015fta konferanslar aras\u0131ndaki alakay\u0131 kurabilmek g\u00fc\u00e7 olsa da dikkatli bir okuma neticesinde ba\u011flant\u0131lar\u0131 anlayabilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar <\/em>k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler. Bilim ve H\u00fcmanizm <\/em>k\u0131sm\u0131nda ise bilimin konumu ve mevcut bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131n en \u00f6nemli a\u00e7mazlar\u0131ndan biri olan maddenin ne oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Hem s\u0131ray\u0131 takip etmek hem de tarihsel arka plan\u0131 g\u00f6stermek ad\u0131na \u00f6nce Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar <\/em>b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn genel bir de\u011ferlendirmesine ge\u00e7ebiliriz.<\/p>\n

Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar <\/em>toplam yedi alt b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. Schr\u00f6dinger ilk b\u00f6l\u00fcmde neden b\u00f6yle bir ders verdi\u011fini ve amac\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu bizlere anlat\u0131r. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmden alt\u0131nc\u0131 b\u00f6l\u00fcme kadar ise, ilk k\u0131s\u0131mda sordu\u011fu sorular\u0131n tarihsel arka plan\u0131n\u0131 bizlere sunar. Antik Yunan felsefesi \u00fczerine yo\u011funla\u015fan yazar, bilhassa pre-Sokratik filozoflar \u00fczerinden konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapar. Her bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc incelerken mevcut bilimsel anlay\u0131\u015fla olan ili\u015fkisine k\u0131sa dahi olsa at\u0131fta bulunur. Kitab\u0131n son k\u0131sm\u0131nda ise ba\u015flang\u0131\u00e7ta sordu\u011fu sorular\u0131n, tarihsel arka plana da dayanarak cevaplar\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n

Alan\u0131nda uzman bir fizik\u00e7i neden felsefe tarihi ile me\u015fgul olur? Schr\u00f6dinger de bu soruyu kendisine sormu\u015ftur. Felsefe tarihine y\u00f6nelik bir ara\u015ft\u0131rmaya \u00e7\u0131kmak i\u00e7in hem kendisini hem de dinleyicileri ikna etmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen yazar bize baz\u0131 gerek\u00e7eler sunar. Bunlar\u0131 iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geldi\u011fi nokta ve bilimin \u00e7\u0131kmazlar\u0131. Yazar insanl\u0131\u011f\u0131n geldi\u011fi nokta ile esasen anlam<\/em> meselesine de\u011finir. Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde uzun s\u00fcre anlam s\u0131\u00e7ramas\u0131, dinler sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ancak de\u011fi\u015fim halinde olan do\u011fay\u0131 kat\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 sebebiyle dinler bir s\u00fcre sonra i\u015flevini yitirme tehlikesi ile y\u00fczle\u015fir. Bu durum \u00f6zellikle 17. y\u00fczy\u0131lda bilimsel geli\u015fmelerin ya\u015fanmas\u0131 ile ayyuka \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar her an yenilenip yeni bilgileri insanlara sunarken, dindarlar daha fazla kat\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu iki yol 20. y\u00fczy\u0131la yakla\u015f\u0131rken birbirinden tamamen kopmu\u015f ve insanlar bir di\u011fer yolu g\u00f6z ard\u0131 ederek ya\u015famay\u0131 tercih etmi\u015flerdir. Ancak bu durum 20. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fanan siyasi olaylar ile de\u011fi\u015fir. \u0130nsanlar tabiat\u0131 gere\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 olmad\u0131k\u00e7a anlama dair bir soru sormaz. Ancak iki b\u00fcy\u00fck d\u00fcnya sava\u015f\u0131 ge\u00e7tikten sonra insanl\u0131k, kendini \u00f6l\u00fcmle y\u00fcz y\u00fcze hissetmektedir. Bu nedenle tekrar bir anlam aray\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak elzem bir durumdur. Mevcut anlay\u0131\u015f, bilimi ve anlam\u0131 bir araya getirmeye izin vermedi\u011fi i\u00e7in bunlar\u0131n kesi\u015fti\u011fi nokta olan Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesine gidilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesine gitmenin bir di\u011fer nedeni ise bilimsel bilginin -\u00f6zellikle fizi\u011fin- \u00e7\u0131kmazlar\u0131d\u0131r. Modern d\u00f6neme girilirken bilim d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck devrim belki de madde anlay\u0131\u015f\u0131nda olmu\u015ftu. Aristoteles\u00e7i madde anlay\u0131\u015f\u0131 terkedilmi\u015f, atomcu madde anlay\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7ilmi\u015fti. Bilimsel bilginin ilerleyi\u015fiyle atomcu anlay\u0131\u015f gittik\u00e7e g\u00fc\u00e7lenmi\u015f, 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131na do\u011fru varl\u0131\u011f\u0131 deneylerle ispatland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7al\u0131\u015fmalar durumun hi\u00e7 de zannedildi\u011fi gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilim d\u00fcnyas\u0131na g\u00f6stermi\u015ftir. Maddenin atom-alt\u0131 d\u00fcnyas\u0131na inildik\u00e7e klasik atom anlay\u0131\u015f\u0131 sorgulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kuantum d\u00fcnyas\u0131n\u0131n mekanik yasalardan farkl\u0131la\u015fmas\u0131, bilimsel paradigmay\u0131 da bunal\u0131ma sokmu\u015ftur. Bu meselenin temellerini de g\u00f6rmek ad\u0131na Antik \u00c7a\u011f\u2019a gitmek art\u0131k zorunlu bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca yazar Burner ve Gompzer gibi felsefe tarih\u00e7ilerinden al\u0131nt\u0131lar yaparak, mevcut Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kurucular\u0131 olarak Yunan filozoflar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgular.<\/p>\n

Yazar ikinci b\u00f6l\u00fcmden itibaren tarihsel arka plan\u0131 anlatmaya ba\u015flar. Bu b\u00f6l\u00fcmlerde kronolojik bir s\u0131ra takip etmedi\u011fini, sorunlar \u00fczerinden filozoflara yakla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Biz de s\u00f6z konusu b\u00f6l\u00fcmleri tek tek \u00f6zetini vermektense, \u00f6z bir \u015fekilde anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Schr\u00f6dinger ikinci b\u00f6l\u00fcmde ak\u0131l ve duyu meselesine de\u011finir. Bu iki bilgi edinme yolu, antik \u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri incelenirken \u00fczerinde durulan konulardan biri olacakt\u0131r. Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ak\u0131l ve duyu bilgisini temsil eden u\u00e7lar Parmenides ve Protogaras\u2019t\u0131r. Parmenides bir apriorist olarak duyu bilgisini tamamen reddetmi\u015f, saf ak\u0131l melekesini kullanarak varl\u0131k hakk\u0131nda konu\u015fabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Di\u011fer bir u\u00e7ta ise Protogaras bulunur. O, duyusal bilginin bize verdi\u011fi \u015feyleri tamamen do\u011fru kabul eder. Felsefe tarihini adeta bir diyalektik s\u00fcre\u00e7 olarak okuyup, ak\u0131l ve duyuyu iki z\u0131t kutup olarak kabul eden yazar, bunlar\u0131n kemal halini Demokritos\u2019da bulacakt\u0131r.<\/p>\n

Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde yeni bir sorunsal olarak bilimsellik eklenir. Pisagorcular\u0131n do\u011fay\u0131 anlama \u00e7abas\u0131nda, matematik bilgiyi kullanma giri\u015fimleri yazar\u0131n \u00fczerinde durdu\u011fu bir mesele olmu\u015ftur. Pisagorcular\u0131n matematik bilginin m\u00fckemmel halini ke\u015ffetmeleri, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinde bir ad\u0131m ileriye atmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak onlar ak\u0131l ve duyu dengesinde, b\u00fcy\u00fck oranda akli bilgiyi esas alm\u0131\u015f ve duyu bilgisini g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015flerdir. Bunun en \u00f6nemli \u00f6rne\u011fi kozmolojilerinde kendini g\u00f6stermi\u015ftir. Merkezi ate\u015f ve kar\u015f\u0131-d\u00fcnya gibi gezegenleri, kendi m\u00fckemmel, sade ve g\u00fczel \u00f6nyarg\u0131lar\u0131<\/em> gere\u011fi uydurmu\u015flard\u0131r. Pisagorcular\u0131n bir di\u011fer \u00f6nemli ke\u015fifleri ise d\u00fcnyan\u0131n, gezegenlerin merkezi olmad\u0131\u011f\u0131, merkez-ate\u015f etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc fikridir. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sonralar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmemi\u015f ve Bilim Devrimine kadar genel ge\u00e7er bilgi halini almam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde incelenen ekol Miletlilerdir. Felsefe tarihi eserlerinde \u00e7o\u011funlukla ilk s\u0131rada incelenen bu okul, kitapta ancak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde i\u015flenir. Miletliler birka\u00e7 husus noktas\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. \u00d6ncelikle onlar ak\u0131l ve duyu diyalekti\u011finin duyu taraf\u0131n\u0131 temsil etmeleri itibariyle tam do\u011fa bilimciler gibidirler. Ayr\u0131ca do\u011fan\u0131n rasyonel bir \u015fekilde anla\u015f\u0131labilece\u011fi ve \u00f6znenin do\u011fadan kopart\u0131lmas\u0131 hususuna yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 katk\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a m\u00fchimdir. Ek olarak, tabiata bu \u015fekilde yakla\u015fmak onlar\u0131 arkhe aray\u0131\u015f\u0131na da itmi\u015ftir. Bu noktada yazar\u0131n \u00fczerinde durdu\u011fu ki\u015fi Anaksimenes\u2019dir. Onun seyrelme ve yo\u011funla\u015fma fikrinin, matematik d\u00fcnya ile duyusal d\u00fcnya aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe at\u0131fla Demokritos\u2019u haz\u0131rlayan fakt\u00f6rlerden biri oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n

Ksenofanes\u2019in \u00e7o\u011ful tanr\u0131lar anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 reddedip monist bir Tanr\u0131 bilgisine ula\u015fmas\u0131 ve Herekleitos\u2019un duyu bilgisini herkes i\u00e7in genel ge\u00e7er bir bilgi arac\u0131 saymas\u0131na k\u0131saca de\u011finen Schr\u00f6dinger, ard\u0131ndan s\u00f6z\u00fc diyalektik s\u00fcrecin sonuna getirir. Bu noktada i\u015flenen \u015fey atomculuk ve Demokritos\u2019tur. Yazar, modern d\u00f6nemdeki atomculuk ile klasik atomculuk aras\u0131ndaki ba\u011fa dikkat \u00e7eker. Klasik atomculu\u011fa g\u00f6re par\u00e7alar\u0131n b\u00f6l\u00fcnmez, \u015fekilsiz, s\u00fcrekli ve sonsuz bir hareketi vard\u0131r. Modern d\u00f6nemle benze\u015fen bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fe ra\u011fmen antik\u00e7a\u011f atomculu\u011funun ilerleyen s\u00fcre\u00e7te takip edilmeme nedeni, \u00f6zg\u00fcr bir irade eden olmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ruhun da atom nazariyesi i\u00e7erisine dahil edilmesidir.<\/p>\n

Demokritos\u2019u atomlar\u0131n var oldu\u011fu fikrine iten \u015fey akli d\u00fcnya ile duyu d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131ndaki s\u00fcreklilik meselesi olmu\u015ftur. Bir yandan matematiksel s\u00fcreksizli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6te yandan ise d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n s\u00fcreklili\u011fi aras\u0131nda kalan bu mesele ancak atom gibi bir \u015feyin varsay\u0131lmas\u0131<\/em> ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilmi\u015ftir. Yazara g\u00f6re atomlar ancak bir faraziye olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131yd\u0131. Ancak modern d\u00f6nemde Gassendi ile ba\u015flayan atomculuk h\u00e2kim g\u00f6r\u00fc\u015f olmu\u015f ve 19. y\u00fczy\u0131l sonunda ya\u015fanan krizlere dek atomlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 deneyler ile g\u00f6sterilir hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Pre-Sokratikler, \u00e7o\u011fu felsefe tarihi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Sokrates, Platon ve Aristoteles \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcne giden bir yol olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken yazar Schr\u00f6dinger i\u00e7in daha farkl\u0131 bir anlama b\u00fcr\u00fcn\u00fcrler. Kendi felsefe okumas\u0131n\u0131 Demokritos\u2019a \u00e7\u0131kan yollar\u0131n izini takip etmek \u00fczere yapar. Her bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131klarken Demokritos atomlar\u0131n\u0131n nereye konumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize anlat\u0131r. Ayr\u0131ca bu fikirlerin ard\u0131llar\u0131 taraf\u0131ndan takip edilmemesi ve tepkiyle kar\u015f\u0131lanmas\u0131 yazar\u0131 olduk\u00e7a \u00fczm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, giri\u015f k\u0131sm\u0131nda sunulan gerek\u00e7elerin cevaplar\u0131 verilir. Bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n maddenin mahiyeti noktas\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu krizin esas sebebi, par\u00e7alanmaz atom fikrini ger\u00e7ek<\/em> kabul etmesidir. Bu fikrin bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu do\u011frudur. Ama h\u0131zlanma ile geli\u015fen teknoloji, asl\u0131nda do\u011fru bilinen \u015feylerin hatal\u0131 oldu\u011funu da g\u00f6stermi\u015ftir. Atomlar, Demokritos taraf\u0131ndan zaten bir kriz neticesinde \u00e7\u00f6z\u00fcm ama\u00e7l\u0131 \u00fcretilmi\u015f \u015feylerdir. Bu anlamda kendisi ve ard\u0131ndan gelen klasik atomcular\u0131n, b\u00f6yle bir yap\u0131n\u0131n g\u00f6zlem ile do\u011frulanmas\u0131 gibi beklentileri olamazd\u0131. Bu nedenle madde noktas\u0131nda ya\u015fanan bu k\u0131r\u0131lmalara haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak, do\u011fru bir tutum olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Anlam meselesi, Schr\u00f6dinger\u2019in \u00fczerinde durdu\u011fu di\u011fer bir konudur. Thales\u2019ten itibaren g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelen do\u011fan\u0131n anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zne-nesne ayr\u0131m\u0131, bilimlerin olu\u015fmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat do\u011fan\u0131n anla\u015f\u0131labilir oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Hume\u2019un ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 nedensellik ele\u015ftirisi ile k\u0131r\u0131lma ya\u015fam\u0131\u015f, do\u011fay\u0131 incelemekten geri durulmasa bile d\u0131\u015fta bir anlam\u0131n olmayaca\u011f\u0131 varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum insanlar\u0131, bilimlerin inceledi\u011fi nesnede ya\u015fama dair bir \u015feyin olmayaca\u011f\u0131 fikrine g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir di\u011fer mesele ise \u00f6zne-nesne ayr\u0131m\u0131n\u0131n getirdi\u011fi sorunlard\u0131r. \u0130nsan do\u011fay\u0131 anlay\u0131p incelerken kendisini do\u011fadan ay\u0131rm\u0131\u015f ve inceleme alan\u0131ndan kopmu\u015ftur. Bu durum, bilimlerin h\u00e2kim oldu\u011fu bir d\u00fcnyada insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlams\u0131z bir hale getirmi\u015ftir. \u00d6znenin kendisini do\u011faya dahil etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 her giri\u015fim paradokslar ile neticelenmi\u015f ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n insan\u0131n hayat\u0131ndan \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n

Kitab\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131 olan Bilim ve H\u00fcmanizm <\/em>ise modern d\u00f6nemde bilimin de\u011feri ve maddenin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hakk\u0131nda bir konu\u015fmad\u0131r. Bilim, ki\u015filerin nesillerce aktar\u0131lan bilgide uzmanla\u015fmas\u0131yla ilerler. Bilimin \u00f6neminin ne oldu\u011funa dair cevaplar ise teknik ilerlemeye yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131 itibariyle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Ancak \u00e7o\u011fu bilim adam\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ho\u015f g\u00f6rmez. Schr\u00f6dinger de bilimin teknik ilerleme ile k\u0131ymetli hale gelmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Ona g\u00f6re do\u011fa bilimlerinin, sosyal bilimlerden bir fark\u0131 yoktur. Sosyal bilimlerin nas\u0131l ilerleme noktas\u0131nda bir iddias\u0131 yoksa bilimin de bu anlamda bir iddias\u0131 olamaz. Ayr\u0131ca pratik anlamda katk\u0131 sa\u011flamayan bilimlerin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sismoloji gibi tecr\u00fcbi bilginin \u00f6ncelikli oldu\u011fu bilimlerin, pratik faydalar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir. Son olarak bilimin ilerlemeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 fikri do\u011fruysa bunun iyi bir \u015fey mi oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bilimsel geli\u015fmelerle d\u00fcnyan\u0131n gelebilece\u011fi k\u00f6t\u00fc durumlar ortadad\u0131r. Yazar, Ortega\u2019dan yapt\u0131\u011f\u0131 bir al\u0131nt\u0131 ile \u2018bilimsel bilginin bir k\u00f6rle\u015fme oldu\u011funu ancak vasat insanlar\u0131n bu i\u015fi yapabilece\u011fini\u2019 s\u00f6yler.<\/p>\n

Schr\u00f6dinger bilimsel bilginin, Delphi tap\u0131na\u011f\u0131nda bir s\u00f6z olan \u201ckendini bil\u201d hikmeti etraf\u0131nda \u015fekillenmesi ile anlaml\u0131 hale gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu bilgi etraf\u0131nda \u015fekillenen bilimsel bilgiler bize nereden gelip nereye gitti\u011fimiz noktas\u0131nda bir \u015feyler s\u00f6ylemeye ba\u015flar. Olgularda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece insanl\u0131k hi\u00e7bir anlam bulamayacakt\u0131r. Bu durumun anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve bilim ile g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam aras\u0131nda gerekli ba\u011flant\u0131lar kurulmas\u0131 gerekmektedir. Yazar bu noktada bilimle g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 bulu\u015fturman\u0131n, madde fikrinde ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00fczerinden bir \u00f6rne\u011fini sunar.<\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131la geldi\u011fimizde fizik bilimi, belki de zirve d\u00f6nemlerini ya\u015famaktad\u0131r. Bilimsel anlamda b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeler ya\u015fanm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla ilerleme sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fmelerin neticesinde materyalist felsefe geli\u015fmi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn temelleri ise par\u00e7a ve bo\u015fluk temelli olan bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re bo\u015flukta birbirine g\u00fc\u00e7 ile etki eden, b\u00f6l\u00fcnmez, par\u00e7alanamaz atomlar bulunmaktad\u0131r. Atomlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 s\u00fcrekli tahmin edilebilir bir bi\u00e7imdedir. 20. y\u00fczy\u0131la girilirken atomlar\u0131n ger\u00e7ek varl\u0131\u011f\u0131 ile alakal\u0131 deneyler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ispatland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Ancak 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren sonraki 50 y\u0131l boyunca yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar madde fikrini de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Elde tutulan bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fclen madde art\u0131k o kadar da kat\u0131 de\u011fildir. Bu nedenle de insanlar fark\u0131nda olmasalar da daha az materyalistlerdir.<\/p>\n

Peki sonsuza kadar ayn\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan klasik anlamda atom fikrinin temeli nedir? \u00c7evremizde var olan \u015feylerin \u2018kendindeli\u011fi\u2019 var ise atomlar\u0131n m\u00fcnferitli\u011fi nereden gelir? Bir saat molek\u00fcllerden, molek\u00fcller atomlardan, atomlar ise nihai par\u00e7ac\u0131klardan meydana gelir. Fakat \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmelerle nihai par\u00e7ac\u0131klarda bir ayn\u0131l\u0131k konusu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken saat nas\u0131l m\u00fcnferitlik kazanmaktad\u0131r? Asl\u0131nda maddeye ve dolay\u0131s\u0131yla atomlara ait \u2018ayn\u0131l\u0131k\u2019, kaba materyalist bir iddiad\u0131r. Ayn\u0131l\u0131k ancak bir \u015fekilde kendini g\u00f6sterir: Bir saat, saatlik<\/em> \u015feklini al\u0131nca ayn\u0131l\u0131\u011fa sahip olur. \u0130nsan\u0131n y\u0131llar ge\u00e7se de kendi ile ayn\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u015fey budur. \u00c7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile atom-alt\u0131 d\u00fczey incelendi\u011finde madde tam bir muamma halini al\u0131r.<\/p>\n

Newtonculuk anlam\u0131ndaki klasik fizik, s\u00fcreklili\u011fi \u2018belli bir zaman ve mek\u00e2nda tan\u0131mlanan \u015fey\u2019 olarak ele al\u0131r. Buradan yola \u00e7\u0131karak da par\u00e7ac\u0131klara ula\u015fabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Ancak par\u00e7ac\u0131klar hakk\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, bunlar\u0131n \u00f6zde\u015fli\u011fi<\/em> noktas\u0131nda b\u00fcy\u00fck soru i\u015faretleri olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Bir anda g\u00f6zlemlenen bir par\u00e7a ile bir sonraki anda g\u00f6zlemlenen par\u00e7an\u0131n ayn\u0131 oldu\u011funu bize do\u011frulatacak \u015fey tam olarak nedir? S\u00fcreklili\u011fin bu \u015fekildeki durumu, nedensellik fikrine de bir darbe indirmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu noktada Schr\u00f6dinger atom-alt\u0131nda meydana gelen olaylar\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 olarak sunulan dalga teorisini inceler. Atom-alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n klasik fizi\u011fin iddia etti\u011fi gibi tane olarak hareket etmemesi bu teoriyi ortaya \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re bu par\u00e7alar hem tane hem de dalga \u015feklinde hareket etmektedir.\u00a0 Schr\u00f6dinger\u2019in bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 nokta, tanelikten dalga olmaya ge\u00e7erken bu par\u00e7alar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015flard\u0131r. Bu teori par\u00e7ac\u0131klar\u0131n yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 y\u00fczeyde bir di\u011ferini yok edip, yenilerini do\u011furdu\u011funu iddia eder. Fakat yazar b\u00f6yle bir \u015feyin olmamas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder. Atom-alt\u0131nda bulunan par\u00e7ac\u0131klar, bir noktaya do\u011fru ilerlerken iki noktadan ayn\u0131 anda ge\u00e7ebilmelidir. Bu anlamda da par\u00e7alar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeden \u00f6nce nerede oldu\u011funu bilmiyoruzdur. Tam olarak bu durumdan dolay\u0131 klasik fizi\u011fin \u2018ayn\u0131l\u0131k\u2019 tan\u0131m\u0131na ula\u015f\u0131rken kulland\u0131\u011f\u0131 yer ve zaman tespiti, atom-alt\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda ge\u00e7erli olmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Yazar\u0131n de\u011findi\u011fi bir di\u011fer mesele ise Heisenberg Belirsizlik \u0130lkesi\u2019dir. Teoriye g\u00f6re; tanelerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeden \u00f6nce ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman bilemeyece\u011fizdir. E\u011fer bu par\u00e7alar\u0131n nerede olduklar\u0131n\u0131 bilmek istiyorsak, \u00f6znenin bu g\u00f6zlem i\u015flemine kat\u0131lmas\u0131 gerekir. Ancak b\u00f6yle bir durumda da par\u00e7ac\u0131k farkl\u0131 bir davran\u0131\u015f sergiledi\u011fi i\u00e7in par\u00e7ac\u0131klar\u0131n kendinde<\/em> hareketlerini hi\u00e7bir zaman bilmemiz m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Schr\u00f6dinger bu teoriye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar \u00e7\u00fcnk\u00fc par\u00e7ac\u0131k hareketlerinin varl\u0131\u011fa gelmemi\u015f m\u00fcmk\u00fcn \u015feyler olarak g\u00f6r\u00fclmesi yazara g\u00f6re do\u011fru de\u011fildir. Bizden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ger\u00e7eklik vard\u0131r ancak bunun bilgisine hen\u00fcz ula\u015fmam\u0131\u015f olmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zne-nesne ikili\u011fi noktas\u0131nda yap\u0131lan keskin ayr\u0131m \u00fczerinden bu teoriyi de\u011ferlendiren Schr\u00f6dinger, \u00f6zne ve nesne aras\u0131nda felsefe tarihi boyunca keskin bir ayr\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunu Protogoras ve Demokritos\u2019ta g\u00f6rebilece\u011fimizi s\u00f6yler. Bu nedenle bu iki \u015fey aras\u0131nda tamamen birini esas alan bir fikre de kat\u0131lmaz. B\u00f6l\u00fcnmez atom ise, ilk kitapta g\u00f6sterildi\u011fi gibi, bir varsay\u0131m oldu\u011funu unutuldu\u011fu i\u00e7in mevcut problemlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Atomlar\u0131n art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de\u011fi\u015febilece\u011fini yeni bir hale b\u00fcr\u00fcnebilece\u011fini kabul ederek beklemeliyizdir.<\/p>\n

Kitab\u0131n son k\u0131sm\u0131nda incelenen meselesi ise atom-alt\u0131n\u0131n indeterminist anlay\u0131\u015f\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak \u00f6zg\u00fcr iradeye yer a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fan Bohr\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015fleridir. Bu mesele Demokritos\u2019tan beri s\u00fcregelen bir tart\u0131\u015fmad\u0131r. E\u011fer evren atomlardan olu\u015fuyorsa ve onun yasalar\u0131 varsa, insan da atomlardan m\u00fcte\u015fekkil bir varl\u0131k olarak bu yasalara dahildir. Yasan\u0131n oldu\u011fu yerde ise \u00f6zg\u00fcr irade b\u00fcy\u00fck bir sorundur. Yazara g\u00f6re Demokritos bu sorunu g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015ftir. Ama onun ard\u0131llar\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in fizik d\u00fcnyada sa\u00e7ma fikirlere gitmi\u015flerdir. B\u00f6yle bir tart\u0131\u015fma i\u00e7erisinde Bohr da atom-alt\u0131ndaki belirsizli\u011fi kullanarak \u00f6zg\u00fcr iradeyi savunabilece\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n

Ancak yazar iki noktadan Bohr\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015flerini ele\u015ftirir. \u0130lki, atom-alt\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar nedenselli\u011fi a\u015fmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. O d\u00fcnyada da istatiksel anlamda tahminler y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte ve \u00e7o\u011funlukla do\u011fru bilgiye ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bir di\u011fer ele\u015ftiri ise Cassirer\u2019den gelir. Cassirer, atom-alt\u0131 d\u00fcnyan\u0131n rastlant\u0131sall\u0131\u011f\u0131n\u0131n genel ge\u00e7er hale getirilmesi durumunda ahlaki eylemlerin de bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fece\u011fini ifade eder. Bu nedenle etik tart\u0131\u015fmalar, nedensellik d\u00fc\u015f\u00fcncesinin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ba\u011flam i\u00e7erisinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yazar da Cassirer ile ayn\u0131 konumu payla\u015f\u0131r. Bu anlamda kuantum teorisi ile etik eylemler aras\u0131nda ili\u015fki kurmak da anlams\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

\u0130ki kitap aras\u0131ndaki ili\u015fki a\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak gerekirse e\u011fer: Schr\u00f6dinger yeni bir paradigma ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu Kuhn, eserini yazmadan \u00f6nce bize haber vermektedir. B\u00f6l\u00fcnmez atom ve bo\u015fluktan olu\u015fan klasik fizi\u011fin evren tasavvuru kendinden emin bir halde ilerleyi\u015fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, \u2018can damar\u0131nda\u2019 ya\u015fanan k\u0131r\u0131lma bilim cemaatini bunal\u0131ma sokmu\u015ftur. B\u00f6yle bir halden s\u0131yr\u0131lmak i\u00e7in klasik naifli\u011fimizden kurtulmal\u0131 ve yeni durumun \u015fartlar\u0131na uyum sa\u011flamal\u0131y\u0131zd\u0131r. Do\u011fa bilimlerinin di\u011fer bilimlerden bir fark\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ve tabiat hakk\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rman\u0131n her zaman kesinlik bar\u0131nd\u0131rmayaca\u011f\u0131 kabul edilmelidir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bir anlam aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde bu bilimlere sar\u0131larak kurtulamayaca\u011f\u0131 ortadad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem felsefi hem de y\u00f6ntemsel anlamda bilim bize hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylememektedir. Ancak \u201ckendini bil\u201d d\u00fcsturu gere\u011fince bilimlere tekrar yana\u015fmal\u0131, \u00f6znenin de bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu do\u011fa anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsemeliyizdir.<\/p>\n

Schr\u00f6dinger bir fizik\u00e7i olmas\u0131na ra\u011fmen felsefe tarihi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 sunumunun genel olarak ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylememiz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6ncelikle konumunun fark\u0131nda olarak hareket etmesi ve buna y\u00f6nelik gerek\u00e7elerini sunmas\u0131 ile dinleyiciye gerekli g\u00fcveni verir. Ayr\u0131ca kitap boyunca takip etti\u011fi felsefe tarihi kaynaklar\u0131n\u0131 iyi kritik etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. \u0130lk metin boyunca \u201cAnlam\u0131 nas\u0131l bulabiliriz?\u201d ve \u201cBilimin mevcut krizinin k\u00f6kenleri nedir?\u201d sorular\u0131, filozoflar \u00fczerinden iyi bir \u015fekilde takip edilmi\u015f ve gerekli noktalar \u00fczerinde durulmu\u015ftur. Ayr\u0131ca sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde verilen cevaplar\u0131n da hem kendi anlatm\u0131\u015f oldu\u011fu tarihsel arka planla hem de do\u011frudan kaynaklar ile tutarl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylememiz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130kinci kitapta bilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n mahiyeti hakk\u0131nda teknikle\u015fme vurgusu yap\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ancak yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda madde hakk\u0131nda yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar ise modern fizi\u011fin kavramlar\u0131na a\u015fina olmayan okuyucular\u0131 olduk\u00e7a zorlayacakt\u0131r. Ayr\u0131ca hem ilk kitap hem de ikinci kitapta uzunca i\u015flenen matematik form\u00fcller okuyucuyu yormakta ve yaz\u0131n\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 sekteye u\u011fratmaktad\u0131r.<\/p>\n

Schr\u00f6dinger\u2019in antik \u00e7a\u011f felsefesini okuma tarz\u0131 ise pek rastlanan bir \u015fekil de\u011fildir. \u00c7o\u011funlukla Platon ve Aristoteles\u2019e do\u011fru ilerleyen bir \u00e7izgi \u015feklinde yap\u0131lan okumalar\u0131n aksine yazar, Demokritos\u2019a giden bir okuma yapar. Ayr\u0131ca Demokritos sonras\u0131na ise \u00e7o\u011funlukla hayal k\u0131r\u0131klar\u0131 ile bakar. B\u00f6yle m\u00fcstesna bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc tam olarak anlamayan ard\u0131llar\u0131n\u0131n onun fikirlerinden uzakla\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ancak Schr\u00f6dinger, Demokritos\u2019un atomcu fikrine \u00f6zellikle Aristoteles taraf\u0131ndan yap\u0131lan ele\u015ftirileri g\u00f6z ard\u0131 eder. Burada Schr\u00f6dinger\u2019in bir fizik\u00e7i oldu\u011funu ve mevcut bir meseleyi anlamak i\u00e7in b\u00f6yle bir y\u00f6ntemi takip etti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bilim tarihi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bize g\u00f6sterdi\u011fi gibi, do\u011fa bilimlerinde ya\u015fanan geli\u015fmeler ile felsefi problemlerin uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 kendisini tekrardan g\u00f6sterir.<\/p>\n

Yazar\u0131n tezlerine dair getirilmesi gereken en \u00f6nemli ele\u015ftiri ise, anlam ve bilim meselesinde metafizi\u011fi tamamen d\u0131\u015flamas\u0131d\u0131r. Bilhassa ilk kitapta vurguland\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin metafizi\u011fe \u201cdald\u0131\u011f\u0131\u201d veya \u201cbatt\u0131\u011f\u0131\u201d \u015feklindeki kelime se\u00e7imleri, yazar\u0131n bu noktadaki tavr\u0131n\u0131 bize g\u00f6sterir. Ancak Platon ve Aristoteles\u2019ten itibaren g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere metafizik, tam olarak Schr\u00f6dinger\u2019in i\u015faret etti\u011fi meseleler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Metafizi\u011fin d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 bir bilimsellik anlay\u0131\u015f\u0131nda, insan\u0131n nereden gelip nereye gidece\u011fi ve bilimlerin nas\u0131l konumland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 sorular\u0131na cevap vermenin zorlu\u011fu meydandad\u0131r. Ayr\u0131ca Schr\u00f6dinger\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirilere \u00f6nerdi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n m\u00fcphemli\u011fi ve nihai kertede bilimlerin adeta elimizdeki tek ara\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6ylemesi ile \u00e7\u0131kmaz bir soka\u011fa girmi\u015f g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Babil Yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan 2020 tarihli kitab\u0131n bask\u0131 kalitesinin ve sayfa tasar\u0131m\u0131n\u0131n genel anlamda iyi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00c7evirmen Aynur Ba\u015fp\u0131nar, as\u0131l metne sad\u0131k kalarak bir \u00e7eviri yapmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Ancak kimi zaman orijinal metindeki ifadelerin bire bir aktar\u0131lmas\u0131, T\u00fcrk\u00e7e ifadelerin anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Schr\u00f6dinger\u2019in se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu kavramlar\u0131n felsefe tarihinde pek kullan\u0131lmamas\u0131 nedeniyle, kimi yerde m\u00fctercimin zorlad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. T\u00fcm bunlara ra\u011fmen \u00f6nemli bir yazara ait b\u00f6yle bir metnin dilimize kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a de\u011ferlidir.<\/p>\n

Nihai olarak; \u00e7a\u011fda\u015f bilim tart\u0131\u015fmalar\u0131nda s\u00f6z sahibi olan Schr\u00f6dinger\u2019e ait bu metin, ger\u00e7eklik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n hangi noktalarda oldu\u011funu g\u00f6rmek ad\u0131na olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Kitab\u0131 okuyan herhangi bir ki\u015finin kolayca anlayaca\u011f\u0131 gibi Schr\u00f6dinger klasik bilimin buhran\u0131n\u0131 okuyucu sunmakta ve adeta \u2018bir bilim i\u00e7in a\u011f\u0131t\u2019 yakmaktad\u0131r. \u00d6zellikle sosyal bilimlere ve ilahiyat alan\u0131na mensup ki\u015filerce dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bu tezler, gelecek y\u0131llarda insanlara sunabilece\u011fi f\u0131rsatlar\u0131 g\u00f6rmek ad\u0131na olduk\u00e7a k\u0131ymetlidir.<\/p>\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n

Arslan, \u0130shak. \u00c7a\u011fda\u015f Do\u011fa D\u00fc\u015f\u00fcncesi. <\/em>2. Bask\u0131. \u0130stanbul: K\u00fcre Yay\u0131nlar\u0131. 2016<\/p>\n

Chalmers, Alan<\/em>\u00a0F.. Bilim Dedikleri. <\/em>3. Bask\u0131. \u0130stanbul: Paradigma Yay\u0131nlar\u0131. 2016.<\/p>\n

Trusted, Jennifer. Fizik ve Metafizik. <\/em>3. Bask\u0131. \u0130stanbul: \u0130nsan Yay\u0131nlar\u0131. 2018.<\/p>\n

Ayl\u0131k Dergisi 206. Say\u0131, Kas\u0131m 2021<\/p>\n

De\u011ferlendiren: Abdulkerim Kirac\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2000 y\u0131l\u0131nda vizyona girmi\u015f olan \u201cBir R\u00fcya \u0130\u00e7in A\u011f\u0131t\u201d (Requiem for a Dream), Hollywood\u2019un uzun s\u00fcre d\u00fcnyaya sundu\u011fu Amerikan r\u00fcyas\u0131na y\u00f6nelik sert bir ele\u015ftiri filmidir. \u0130nsanlar\u0131n r\u00fcyalar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7abalayan,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":187,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[22],"class_list":["post-186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar","author-abdulkerim-kiraci"],"yoast_head":"\nSchr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ayl\u0131k Dergisi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-18T10:26:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-07-31T11:35:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Abdulkerim Kirac\u0131\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Aylik_Dergisi\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Aylik_Dergisi\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"aylikdergisi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\"},\"author\":{\"name\":\"aylikdergisi\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd\"},\"headline\":\"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine\",\"datePublished\":\"2023-05-18T10:26:14+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-31T11:35:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\"},\"wordCount\":5070,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg\",\"articleSection\":[\"Yazarlar\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\",\"name\":\"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg\",\"datePublished\":\"2023-05-18T10:26:14+00:00\",\"dateModified\":\"2024-07-31T11:35:04+00:00\",\"description\":\"Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg\",\"width\":1700,\"height\":1300},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/\",\"name\":\"Ayl\u0131k Dergisi\",\"description\":\"Fikir, Siyaset, Toplum ve Kültür Sanat\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization\",\"name\":\"Ayl\u0131k Dergisi\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png\",\"width\":380,\"height\":287,\"caption\":\"Ayl\u0131k Dergisi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi\",\"https:\/\/x.com\/Aylik_Dergisi\",\"https:\/\/www.instagram.com\/aylikbarandergisi\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd\",\"name\":\"aylikdergisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/image\/794c885c93221403cc418bbc3f8b6bb9\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"aylikdergisi\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/aylikdergisi.com\"],\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine","description":"Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine","og_description":"Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler.","og_url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/","og_site_name":"Ayl\u0131k Dergisi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi","article_published_time":"2023-05-18T10:26:14+00:00","article_modified_time":"2024-07-31T11:35:04+00:00","og_image":[{"width":1700,"height":1300,"url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Abdulkerim Kirac\u0131","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Aylik_Dergisi","twitter_site":"@Aylik_Dergisi","twitter_misc":{"Yazan:":"aylikdergisi","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/"},"author":{"name":"aylikdergisi","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd"},"headline":"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine","datePublished":"2023-05-18T10:26:14+00:00","dateModified":"2024-07-31T11:35:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/"},"wordCount":5070,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg","articleSection":["Yazarlar"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/","name":"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg","datePublished":"2023-05-18T10:26:14+00:00","dateModified":"2024-07-31T11:35:04+00:00","description":"Schr\u00f6dinger Do\u011fa ve Yunanl\u0131lar k\u0131sm\u0131nda, mevcut paradigman\u0131n temellerinin ne oldu\u011funu ve bunlar\u0131n kurucusu olarak Antik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini inceler.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Schrodinger.jpg","width":1700,"height":1300},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2023\/05\/18\/schrodingerin-doga-ve-yunanlilar-bilim-ve-humanizm-isimli-eseri-uzerine\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Schr\u00f6dinger\u2019in \u201cDo\u011fa ve Yunanl\u0131lar & Bilim ve H\u00fcmanizm\u201d isimli eseri \u00fczerine"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/","name":"Ayl\u0131k Dergisi","description":"Fikir, Siyaset, Toplum ve Kültür Sanat","publisher":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization","name":"Ayl\u0131k Dergisi","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png","contentUrl":"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png","width":380,"height":287,"caption":"Ayl\u0131k Dergisi"},"image":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi","https:\/\/x.com\/Aylik_Dergisi","https:\/\/www.instagram.com\/aylikbarandergisi\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd","name":"aylikdergisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/image\/794c885c93221403cc418bbc3f8b6bb9","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g","caption":"aylikdergisi"},"sameAs":["http:\/\/aylikdergisi.com"],"url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"authors":[{"term_id":22,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"abdulkerim-kiraci","display_name":"Abdulkerim Kirac\u0131","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=186"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":188,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions\/188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=186"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}