Guy Ernest Debord felsefe d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 marksist filozof ve yazar. 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden\u2026 II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Fransa\u2019da kurulan \u201cSocualisme ou Barbarie\u201d isimli Marksist grubun \u00fcyesi olmu\u015f. Sanat ve sinema d\u00fcnyas\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 radikal m\u00fcdahaleleriyle \u00fcn kazanm\u0131\u015f Debord bir\u00e7ok filme sahip bir sinemac\u0131 ayn\u0131 zamanda. 1931 y\u0131l\u0131nda Paris\u2019te do\u011fmu\u015f, babas\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta kaybetmi\u015f. Bir s\u00fcre Paris \u00dcniversitesi\u2019nde Hukuk Fak\u00fcltesi \u00f6\u011frenimi g\u00f6ren yazar, fak\u00fclteyi yar\u0131da b\u0131rakarak sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k vermi\u015f. Bu d\u00f6nemde bir\u00e7ok \u015fiir ve yaz\u0131 yay\u0131mlam\u0131\u015f. 1960\u2019da kurdu\u011fu \u201cSituasyonist Enternasyonal\u201d ile 1968 devrimci ayaklanmas\u0131n\u0131 etkilemi\u015f.<\/p>\n
Kaleme ald\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli eserlerinden biri olan \u201cG\u00f6steri Toplumu\u201d (1967) yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck ses getirmi\u015f ve zaman ge\u00e7tik\u00e7e kendi kendini do\u011frulayan bir eser haline gelmi\u015f. Eser g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131na ait bir\u00e7ok isabetli tespit de i\u00e7eriyor. Bu eserin, Debord\u2019un 1952\u2019de yay\u0131nlanan \u201cHurlements en faveur de Sade\u201d adl\u0131 deneysel filmiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Filmin ilk g\u00f6sterimi s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan olaylar ve Paris\u2019e gelen Charlie Chaplin\u2019i fa\u015fistlikle su\u00e7layan d\u00f6rt ki\u015fiden biri olmas\u0131yla Debord\u2019\u0131n ad\u0131 duyulmu\u015f oluyor.<\/p>\n
Ve 30 Kas\u0131m 1994\u2019te (62 ya\u015f\u0131nda) kalbine s\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir kur\u015funla intihar ederek hayat\u0131n\u0131 sonland\u0131r\u0131yor. Baz\u0131 kimseler bu intihar\u0131 umut etti\u011fi sosyalist hareketlerin pratikte bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamamas\u0131n\u0131n neticesi olarak de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n
Guy Debord\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri Karl Marx ve Georg Luk\u00e2cs ile benzer bir \u00e7izgi g\u00f6steriyor. Bu durumu \u201cG\u00f6steri Toplumu\u201d isimli eserinde de fark edebiliriz. Kitapta esas olarak kapitalist sistemi ele\u015ftiriyor Debord. Kapitalizmle \u015fekillenen t\u00fcketim ili\u015fkilerinin bir g\u00f6steri bi\u00e7imi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. G\u00f6rsel olan fizik\u00ee ve toplumsal d\u00fczenlemelerin, kapitalist \u00fcretimle yak\u0131n ili\u015fkisine dikkat \u00e7ekiyor. Ve bu durumu ele\u015ftiriyor. Kapitalizmle \u015fekillenen g\u00f6rsel simgelerin sahte ger\u00e7ekli\u011fin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu belirtiyor. Bu sonucun ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131 gibi ger\u00e7e\u011fi de bir aradaym\u0131\u015f gibi g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131ndan dolay\u0131 yan\u0131lt\u0131c\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cGenel anlamda g\u00f6steri, ya\u015fam\u0131n somut tersy\u00fcz edili\u015fi olarak, canl\u0131 olmayan\u0131n \u00f6zerk devinimidir.\u201d<\/em> (Debord, 1996, s.14) G\u00f6sterinin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl devinimine uygun olarak kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 sayesinde kendini her daim \u00fcretti\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Kitab\u0131n ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde Debord -sinemayla da ilgilenmi\u015f biri olarak- kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131ndan biri olan sineman\u0131n da bu sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc sahte ger\u00e7ekli\u011fin etkisinde olu\u015fundan bahsediyor.<\/p>\n Kitaptan genel olarak \u015f\u00f6yle bir yorum \u00e7\u0131karabiliriz; Bize yabanc\u0131 olan kapitalist \u00fcretimin ve Bat\u0131\u2019n\u0131n ortaya koydu\u011fu, bizim de bir kopyas\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z modern t\u00fcketimin dayatt\u0131\u011f\u0131 sahte ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z, esas\u0131nda kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Debord\u2019un bu tesbitlerini g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda da g\u00f6rebiliriz. \u0130htiya\u00e7lar daha \u00e7ok facebook, instagram gibi sosyal medyadaki payla\u015f\u0131mlarla \u015fekilleniyor. Ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re sosyal medya kullanan kad\u0131nlar\u0131n kullanmayanlara g\u00f6re daha fazla depresyona girdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sosyal medyadaki g\u00f6steri\u015f yan\u0131lsamas\u0131 haddinden fazla bir boyutta olup, ihtiyac\u0131m\u0131z olmayan\u0131 ihtiya\u00e7 gibi g\u00f6steriyor. Ve ihtiya\u00e7 olmayana sahip olamama durumu insanlar\u0131 \u00e7\u0131ld\u0131rt\u0131yor. Tabi\u00ee ki bu durum sadece sosyal medyada mevcut de\u011fil, toplum i\u00e7inde bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fiyle de kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz bu sahteli\u011fin. Toplumun bu yap\u0131da olmas\u0131 tek tek fertleri de yutuyor, bozuyor, iptal ediyor. En k\u00f6t\u00fcs\u00fc de fertleri bu sahteli\u011fin bir par\u00e7as\u0131 olmaya zorluyor. \u0130nsan toplumsal bir varl\u0131k\u2026 Yemeye, i\u00e7meye, nefes almaya ihtiyac\u0131 oldu\u011fu gibi toplumsal ili\u015fkilere de ihtiyac\u0131 var. O y\u00fczden toplumdaki bu sahteli\u011fi de\u011fi\u015ftirip, d\u00fczeltebilmek i\u00e7in ferdi toplumdan ayr\u0131 tutmak, hem m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil hem do\u011fru de\u011fil. \u00d6te yandan \u015fu da unutulmamal\u0131 ki; toplumu olu\u015fturan bireylerdir. Olumlu bir geli\u015fme bireyleri, bireyler de toplumu d\u00fczeltebilir.<\/p>\n G\u00f6steri zihniyetinin, topluma bu denli sirayet etmi\u015f olmas\u0131 insanlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda \u201cvar olman\u0131n\u201d de\u011fil de \u201csahip olman\u0131n\u201d \u00f6nemli hale gelmesine etki eden bir fakt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor Debord. Hatta \u201csahip olman\u0131n\u201d yerine \u201cgibi g\u00f6r\u00fcnmenin\u201d tercih edildi\u011fini ve edilece\u011fini belirtiyor. Ki bu durum da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7ok net bir \u015fekilde mevcut. Hem maddi hem manevi konularda var olmaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n de\u011fil de, gibi g\u00f6r\u00fcnmenin tercih edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zellikle manevi hususlarda bu meselenin getirdi\u011fi problemler haddinden fazla.<\/p>\n \u201cG\u00f6steri metan\u0131n toplumsal ya\u015fam\u0131 t\u00fcm\u00fcyle i\u015fgal etmeyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 and\u0131r. G\u00f6r\u00fclebilir olan sadece metayla kurulan ili\u015fki olmakla kalmaz, ondan ba\u015fka bir \u015fey de g\u00f6r\u00fclemez: G\u00f6r\u00fclen d\u00fcnya metan\u0131n d\u00fcnyas\u0131d\u0131r.\u201d<\/em> (Debord, 1996, s.27) Halbuki biz M\u00fcsl\u00fcmanlar inanc\u0131m\u0131z sayesinde biliyoruz ki hayat sadece g\u00f6rd\u00fcklerimizden ibaret de\u011fil. Ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz sayesinde ifade edebiliyoruz ki hayat s\u0131rlarla dolu. Ve asl\u0131nda \u00e7o\u011fu \u015fey be\u015f duyu organ\u0131m\u0131zla alg\u0131layabildi\u011fimiz \u015feylerle de\u011fil hissedebildiklerimizle anlaml\u0131. Bunu kavrayamamak ve uygulayamamak bir\u00e7ok sorunu beraberinde getiriyor. Hal b\u00f6yleyken g\u00f6steri\u015f zihniyeti bu yan\u0131lsamay\u0131 daha da \u00e7irkinle\u015ftirip, i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir batakl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. G\u00f6steri insanlara s\u00fcrekli bir kabul ettirme amac\u0131 ta\u015f\u0131r. Ve daha \u00e7ok nefse hitap eden \u015feyleri sergiler. B\u00f6ylece fertleri ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lar.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak; g\u00f6steri\u015f veya g\u00f6steri ba\u015fta manevi hususlar olmak \u00fczere t\u00fcm meselelerimizde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sorunlar\u0131ndan biri. Guy Debord materyalist oldu\u011fu i\u00e7in kitab\u0131nda g\u00f6sterinin manevi hususlardaki zarar\u0131na y\u00fczeysel olarak yer veriyor. Materyalist birinin g\u00f6z\u00fcnden g\u00f6sterinin topluma verdi\u011fi zarar bu denliyken, ruh g\u00f6z\u00fcyle bakan bir M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in zarar\u0131n \u015fiddetini anlayabiliriz.<\/p>\n Ayl\u0131k Dergisi 172. Say\u0131 Ocak 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Guy Ernest Debord felsefe d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 marksist filozof ve yazar. 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131n Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden\u2026 II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Fransa\u2019da kurulan \u201cSocualisme ou Barbarie\u201d isimli Marksist grubun \u00fcyesi…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[27],"class_list":["post-1285","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar","author-hanife-kindir","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n