Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019ya \u201csa\u00e7ma\u201d, \u201cuyumsuz\u201d, \u201cayk\u0131r\u0131\u201d isimleri de verilir. Hatta modern tiyatro, red cephesi ve avant-garde (\u00f6nc\u00fc) tiyatro da denir.<\/p>\n
En \u00f6nemli iki temsilcisi Romanya as\u0131ll\u0131 Eug\u00e9ne Ionesco (1909-1994) ve \u0130rlanda as\u0131ll\u0131 Samuel Beckett\u2019d\u0131r (1906-1989). Ayr\u0131ca Rusya do\u011fumlu Arthur Adamov (1908-1970) ve Frans\u0131z Jean Genet\u2019yi (1910-1986) de\u00a0 sayabiliriz. Ionesco\u2019nun Kel \u015eark\u0131c\u0131 eseri ile Beckett\u2019in Godot\u2019yu Beklerken oyunu ise \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Bu isimlerin hepsi g\u00f6\u00e7 etmi\u015f insanlar olup yabanc\u0131l\u0131k \u00e7ekmi\u015flerdir. Genet ise kendi \u00fclkesinde ya\u015fam\u0131\u015f ama b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc topluma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve d\u0131\u015flanm\u0131\u015f, \u00e2deta s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hepsi Fransa\u2019ya gelmi\u015ftir ve eserlerini orada vermi\u015ftir. Genet Fransa as\u0131ll\u0131d\u0131r, di\u011ferleri Fransa\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir.<\/p>\n
I. ve II. D\u00fcnya sava\u015flar\u0131 kendi i\u00e7inde yeni bir ruh nizam\u0131 aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indeki Bat\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu sava\u015flar Bat\u0131n\u0131n materyalist temelli kronik derdine derman olamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131n\u0131n \u00fcmitsizli\u011fi Abs\u00fcrd Tiyatroyu do\u011furmu\u015ftur. Temelinde hi\u00e7\u00e7ilik (nihilizm) ve Albert Camus\u2019un abs\u00fcrd-sa\u00e7ma felsefesi vard\u0131r. Fakat Abs\u00fcrd Tiyatro kendili\u011finden zuhur etmi\u015ftir. Bat\u0131 insan\u0131n\u0131n bunal\u0131m\u0131n ve Bat\u0131 felsefesinin \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc itiraf etmektedir, ancak \u00e7\u00f6z\u00fcm sunamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Abs\u00fcrd Tiyatro isimli eserin sahibi Martin Esslin \u015f\u00f6yle der;<\/p>\n
\u201cAbs\u00fcrd Tiyatro ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u0131n\u0131fland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z oyunlar, insan\u0131n yok olu\u015f s\u00fcrecinin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131, kesin hatlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f ve iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f inan\u00e7 ve de\u011ferler dizgesinin yitirilmesini i\u015flerler… (…) 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndaki d\u00fcnya anlam\u0131n\u0131 yitirip, bir \u015feyler ifade edemez hale geldi. \u00d6nceden kesinlik ta\u015f\u0131yan kavramlar \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp da\u011f\u0131ld\u0131, umut ve iyimserli\u011fin en sa\u011flam kaleleri d\u00fc\u015ft\u00fc. Birden bire insano\u011flu kendisini \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve mant\u0131ks\u0131z, tek kelime ile sa\u00e7ma bir evrenle y\u00fcz y\u00fcze buldu. (…) Anlamdan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bir evrende, felsefe ya da politika olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z iddial\u0131 a\u00e7\u0131klama bi\u00e7imleri bo\u015f dedikodudan \u00f6teye ge\u00e7emiyordu.\u201d<\/p>\n
Anlams\u0131z bir d\u00fcnyada ya\u015faman\u0131n sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 teselliyi \u015f\u00f6yle g\u00f6sterir Martin Esslin: \u201cAbs\u00fcrd Tiyatro, insanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu bu durumu oldu\u011fu gibi kabullenme ve buna soylu ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir tav\u0131rla katlanma yolunda bir meydan okuyu\u015f, bir ba\u015fkald\u0131r\u0131d\u0131r. Kolay \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ve rahatlat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015fleri f\u0131rlat\u0131p atmak belki ac\u0131 verir ama arkas\u0131nda bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve huzur duygusu b\u0131rak\u0131r. Ve i\u015fte bu nedenle, sonu\u00e7ta Abs\u00fcrd Tiyatro \u00e7aresizli\u011fin g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn g\u00fcl\u00fcmsemesini hayk\u0131r\u0131r\u201d<\/p>\n
Ne diyelim! Allah herkese tesellisini veriyor. Yine de Abs\u00fcrd Tiyatronun direni\u015fini takdir ederiz.<\/p>\n
Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun iki \u00f6nemli ismini k\u0131saca tan\u0131tal\u0131m:<\/p>\n
Eug\u00e9ne Ionesco\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n 1912 y\u0131l\u0131nda Romanya\u2019da do\u011fdu.<\/p>\n \u00c7ocuklu\u011funun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc Paris\u2019te ge\u00e7ti. B\u00fckre\u015f ve Paris\u2019te edebiyat e\u011fitimi g\u00f6rd\u00fc. 1938\u2019de Romen h\u00fck\u00fcmetinin bursuyla gitti\u011fi Fransa\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131z yazar olarak ya\u015famaya ba\u015flad\u0131. 1970\u2019te Frans\u0131z Akademisine se\u00e7ildi. \u0130lk oyunu Kel \u015eark\u0131c\u0131 (1948) pek ilgi g\u00f6rmedi. Bunu La Le\u00e7on (1950) ile Les Chaises (1952) gibi tek perdelik oyunlar izledi. 1953\u2019te ilk uzun oyunu olan Am\u00e9d\u00e9e (ya da Ondan Nas\u0131l Kurtulmal\u0131) yazd\u0131. Daha sonra yazd\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok \u00f6nemli oyunla \u00f6nc\u00fc tiyatronun tarihindeki en \u00f6nemli yazarlardan biri say\u0131l\u0131r. Gergedanlar ve Sandalyeler baz\u0131 oyunlar\u0131ndand\u0131r. Frans\u0131z Akademisine se\u00e7ilir. Vefat\u0131 1994 senesidir. \u201c\u0130leti\u015fimcilik ve soyutlama modern d\u00fcnyan\u0131n trajik konular\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar.\u201d der.<\/p>\n Oyunlar\u0131n\u0131 yazarken kendi kendine de ilham kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu ifade eder. \u201c\u0130nsan tamamen kendisi olarak da ba\u015fkalar\u0131 gibi olma \u015fans\u0131na sahiptir\u201d der… S\u00fcrekli varl\u0131k-yokluk \u00fczerine sorular soran, bu konuda kafa yoran bir yazard\u0131r. Ionesco \u201cbir tiyatro yazar\u0131, ne bir ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 ne de tarihsel bir olay\u0131 anlatmal\u0131, do\u011fumla \u00f6l\u00fcm aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015farak bir\u00e7ok sa\u00e7mal\u0131k ya\u015fayan ve rol yapmak zorunda kalan fizik\u00f6tesi bir kesiti aktarmal\u0131d\u0131r\u201d der.<\/p>\n Samuel Beckett<\/strong><\/p>\n 1906 y\u0131l\u0131nda \u0130rlanda\u2019da do\u011far. Fransa\u2019ya g\u00f6\u00e7 eder. Abs\u00fcrd Tiyatronun \u00f6nemli ismidir. En me\u015fhur eseri \u201cGodot\u2019yu Beklerken\u201ddir. \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca olarak eserlerini verir. K\u00f6t\u00fcmserli\u011fi kara mizahla anlat\u0131r. 1969\u2019da Nobel edebiyat \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc al\u0131r. \u00c7ocuklu\u011funda zay\u0131f, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ve m\u0131zm\u0131z idi. Kriket oyununda solak olarak ba\u015far\u0131l\u0131 idi.<\/p>\n Patolojik derecede utanga\u00e7 olmas\u0131 nedeniyle \u00f6\u011fretmenli\u011finde sorun ya\u015fad\u0131.<\/p>\n 1929\u2019da ele\u015ftiri kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n 1932\u2019de ilk roman\u0131 S\u0131radan Kad\u0131nlar\u2019\u0131 yazd\u0131 ancak bir s\u00fcre yay\u0131nlanmad\u0131.<\/p>\n 1935\u2019de \u015fiir kitab\u0131 yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n James Joyce\u2019nin takip\u00e7isi oldu\u011fu i\u00e7in \u201cson modernistlerden\u201d, daha sonraki pek \u00e7ok yazar\u0131 etkiledi\u011fi i\u00e7in \u201cilk modernistlerden\u201d say\u0131l\u0131r.<\/p>\n Godot\u2019yu Beklerken ve Endgame birer ba\u015fyap\u0131tt\u0131r. Onun s\u00f6zs\u00fcz oyunlar\u0131nda ise dil t\u00fcm\u00fcyle ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c2deta sessiz sinemad\u0131r veya pantomim\u2019dir. Samuel Beckett taraf\u0131ndan m\u00fczi\u011fe uyarlanm\u015ft\u0131r.<\/p>\n Vefat\u0131 1989\u2019dur.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun di\u011fer isimleri: Arthur Adamov ve me\u015fhur eseri Profes\u00f6r Taranne\u2019dir. Fernando Arrabal ve eseri \u2018\u0130ki \u0130\u015fkenceci\u2019dir. Edward Albee ve eseri Hayvanat Bah\u00e7esi masal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun \u00d6zellikleri<\/strong><\/p>\n Belli bir ki\u015fiyi de\u011fil, kitlelerin hayat\u0131n\u0131, i\u00e7 \u00e2lemini anlat\u0131r.<\/p>\n Oyunda giri\u015f, geli\u015fme ve sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlerinden biri ya da ikisi bulunmayabilir.<\/p>\n Nedenselli\u011fin yerini rastlant\u0131 ve d\u00fc\u015f al\u0131r.<\/p>\n Aristo mant\u0131\u011f\u0131 k\u00f6kten reddedilir.<\/p>\n De\u011fi\u015fmez kural yoktur. Kuralc\u0131l\u0131\u011fa \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r.<\/p>\n Mant\u0131\u011f\u0131n g\u00f6receli oldu\u011funa inan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Oyunu ve ki\u015fileri abs\u00fcrd-sa\u00e7ma y\u00f6nlendirir. Uyum reddedilir. Latin-Yunan ikilisinden kalma estetik ve uyum reddedilir ya da tersine d\u00f6ner.<\/p>\n Oyunun sonunda bilinmezlik ve belirsizlik kal\u0131r ya da kalabilir.<\/p>\n G\u00fcld\u00fcr\u00fc a\u011flat\u0131, a\u011flat\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerini alabilir ya da birbirinden ayr\u0131labilir.<\/p>\n \u00c7\u0131kar\u0131lacak ders ya da mesaj e\u011fer varsa hissettirilir.<\/p>\n Ki\u015filer, mant\u0131k ve ger\u00e7e\u011fe uygunluk \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde geli\u015fim g\u00f6stermezler. Ki\u015filer nas\u0131lsa \u00f6yle kal\u0131r.<\/p>\n Ki\u015filerin ileti\u015fimi sorgulan\u0131r.<\/p>\n Olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc mant\u0131ksal de\u011fil, \u00e7eli\u015fkili olabilir.<\/p>\n Ionesco\u2019nun Kel \u015eark\u0131c\u0131 Oyunu<\/strong><\/p>\n \u00c7ehov, burjuvan\u0131n baya\u011f\u0131 hayat\u0131n\u0131 somut olaylarda verirken, Ionesco ise kitlelerin s\u0131radan hayat\u0131n\u0131 dikkat \u00e7ekici olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan soyut hadiseler i\u00e7inden verir. \u00c7ehov, insan\u0131n \u00e7eli\u015fki ve \u0131st\u0131raplar\u0131n\u0131 klasik tiyatro tarz\u0131nda vermi\u015f olup, Ionesco ve Samuel Beckett gibiler ise klasik tarza da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak kendi tarzlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 kendi tarz\u0131n\u0131 do\u011furuyor. \u0130\u00e7eri\u011fe y\u00f6nelik farkl\u0131 anlay\u0131\u015f, \u015fekle y\u00f6nelik de farkl\u0131l\u0131klar\u0131 do\u011furuyor. Beckett ayn\u0131 zamanda \u015fairdir. Ionesco ise tiyatro tarz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 eserler vermi\u015ftir. Oyunlar\u0131na m\u00fcdahalelerde bulunmu\u015f ve bunlar\u0131 da a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u201cDers\u201d oyununda ise, tek d\u00fcze e\u011fitim sistemi, basmakal\u0131p ve anlams\u0131z dil e\u011fitimi ve gen\u00e7lerin kobay olmas\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Sistemin, cinayet ve tecav\u00fczlere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sembolik dille anlat\u0131l\u0131r. Ders oyunu \u201ckomik dram\u201d tarz\u0131ndad\u0131r. Bu ismi veren Ionesco\u2019dur.<\/p>\n Ionesco, Kel \u015eark\u0131c\u0131 oyununa t\u00fcr olarak \u201ckar\u015f\u0131 oyun\u201d ismini verir. Hayat\u0131n tekd\u00fczeli\u011fini, insanlar aras\u0131ndaki ileti\u015fim kal\u0131plar\u0131n\u0131n sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kuru mant\u0131k sa\u00e7mal\u0131klar\u0131n\u0131, trajik dil oyunlar\u0131 ile birlikte anlat\u0131r.<\/p>\n Ionesco\u2019nun Kel \u015eark\u0131c\u0131 oyunundan baz\u0131 misaller vererek bu tarz\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ral\u0131m:<\/p>\n Kap\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda kap\u0131da biri oldu\u011fu kesin midir?<\/p>\n \u201cKalbin ya\u015f\u0131 yoktur\u201d s\u00f6z\u00fc do\u011fru mu, yanl\u0131\u015f m\u0131, ikisinin aras\u0131nda m\u0131?<\/p>\n Duvar saati be\u015f kere \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda saat be\u015f mi demek?<\/p>\n Haftada \u00fc\u00e7 g\u00fcn, Sal\u0131, Per\u015fembe ve Sal\u0131.<\/p>\n \u0130ngiltere\u2019de ikinci mevki yoktur ama ben \u0130ngiltere\u2019de hep ikinci mevkide seyahat ederim.<\/p>\n Ne kadar tuhaf, ben de ayn\u0131 dairede oturuyorum.<\/p>\n Aram\u0131zda ge\u00e7meyen \u015feyleri unutal\u0131m, darling.<\/p>\n Bay Martin ayn\u0131 zamanda Bay Smith\u2019dir. Ya da tersi. Bayan Smith ise Bayan Martin\u2019dir.<\/p>\n Bayan Smith\u2019i \u00f6per ya da \u00f6pmez.<\/p>\n Nezle olunca, kurdela i\u00e7mek gerekir.<\/p>\n Sandalyeye oturabilir, e\u011fer sandalyede sandalye yoksa.<\/p>\n Sayenizde Descartes mant\u0131\u011f\u0131yla yo\u011furulmu\u015f bir on be\u015f dakika ge\u00e7irdik.<\/p>\n Kel \u015eark\u0131c\u0131 sa\u00e7lar\u0131n\u0131 hep ayn\u0131 bi\u00e7imde tar\u0131yor.<\/p>\n Godot\u2019yu Beklerken Oyunu \u00dczerine K\u0131sa Bir De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n Hi\u00e7bir olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc bulunmayan bu eser, dikkate de\u011fer bir dramatik gerilim yaratabilmektedir. Modernli\u011fin anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131na vurgu yaparken g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mistiklik verir. Anlam aray\u0131\u015f\u0131na i\u015ftiyak\u0131n\u0131 dramatik ve hatta trajik bir dille anlat\u0131r. Aray\u0131\u015f ve bekleyi\u015fi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak verir, ama \u00e7\u0131ld\u0131rt\u0131c\u0131 bir yaln\u0131zl\u0131k ve \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck vard\u0131r. S\u0131radanl\u0131\u011f\u0131na ve bunun \u00f6tesine gitmemize \u015fiirimsi bir dille katk\u0131 yapar. Oyunda, t\u0131kan\u0131p kalm\u0131\u015f iki insan vard\u0131r, hep bir devinim i\u00e7indeler ama bir yere gidemiyorlar. \u00d6nlerinden ge\u00e7ip giden k\u00f6le ve efendi ise bu muammay\u0131 daha da d\u00fc\u011f\u00fcmler ve biz oldu\u011fumuz yerde kalakal\u0131r\u0131z. Zira d\u00fcnya bir zindand\u0131r ve beden de s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, nereye gidecektir ki? Ancak \u00e7\u0131rp\u0131na \u00e7\u0131rp\u0131na bekleyecektir, bilinmezi veya hi\u00e7\u2019i bekleyecektir.<\/p>\n Sanki bir yerden geldik, bir yere gidece\u011fiz ve Berzah olan bu d\u00fcnyada bekliyoruz veya buradan ge\u00e7iyoruz. Netice itibar\u0131yla \u00f6l\u00fcm\u00fc bekliyoruz da diyebiliriz. Asl\u0131nda d\u00fcnyaya gelmedik d\u00fcnyadan ge\u00e7iyoruz. Hepimiz neyi bekliyoruz? Godot\u2019yu mu, \u00f6l\u00fcm\u00fc m\u00fc, neyi?<\/p>\n Godot kimdir?<\/p>\n \u0130\u00e7 olu\u015fumuz ve aray\u0131\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r<\/p>\n Belki hayat\u0131n bilinmezli\u011fi ve s\u0131rd\u0131r.<\/p>\n Belki Allah\u2019t\u0131r, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131d\u0131r.<\/p>\n Abs\u00fcrdc\u00fclerin bir dine inanmad\u0131\u011f\u0131 m\u00e2lum, ama devaml\u0131 fizik\u00f6tesini kurcal\u0131yorlar, hayat\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc sorguluyorlar.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro ve \u0130leti\u015fim Dili<\/strong><\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun en \u00f6nemli isimlerinden Ionesco, \u0130ngilizce \u00f6\u011frenirken assimil yani benze\u015ftirme y\u00f6ntemiyle yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kitaptaki g\u00fcnl\u00fck baya\u011f\u0131 konu\u015fmalar\u0131n \u015fablon kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ana dilin m\u00e2n\u00e2s\u0131n\u0131 yitirdi\u011fini ve kuru kelime veya c\u00fcmleler olarak kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Ve me\u015fhur eseri \u201cKel \u015eark\u0131c\u0131\u201dda insanlar aras\u0131ndaki bu ileti\u015fim kopuklu\u011funu \u00e7arp\u0131c\u0131 \u015fekilde g\u00f6sterir. Asl\u0131nda \u201cileti\u015fim trajedisini\u201d ele al\u0131r. Fakat oyun, seyirci ile daha sonra iyi bir ileti\u015fim kurar. Ona g\u00f6re b\u00f6yle bir sorunun irdelenmesi en iyi abs\u00fcrd bi\u00e7imde anlat\u0131labilir.<\/p>\n Global sistemin geldi\u011fi nokta Ionesco\u2019yu hakl\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u00d6yle ki uluslararas\u0131nda hukuksuzluk cari oldu\u011fu gibi \u00fclkeler i\u00e7inde de gittik\u00e7e par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k art\u0131yor. Herkes ayr\u0131 bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor, \u00e2deta herkes kendi adas\u0131nda ba\u011f\u0131r\u0131p duruyor. Kimse kimsenin derdini anlam\u0131yor. Zarur\u00ee birliktelikler var; ili\u015fkiler zaruret ve menfaat etraf\u0131nda \u015fekilleniyor. Kurumlar, devletler ve Birle\u015fmi\u015f Milletler denen yap\u0131lanmalar\u0131n hepsi menfaat ve \u00e7etecilik \u00fczerine… \u201cAltta kalan\u0131n can\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n\u201d veya \u201cye k\u00fcrk\u00fcm ye!\u201d d\u00fcnyas\u0131. Bunlar\u0131 s\u00f6yleyenler de ya abs\u00fcrd oluyor ya da fiili olarak kar\u015f\u0131l\u0131k verince \u201cter\u00f6rist\u201d, \u201cisyanc\u0131\u201d vs. oluyor.<\/p>\n Asl\u0131nda \u00fclkemiz Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019ya g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Cumhuriyetle birlikte \u00fczerimize giydirilen Bat\u0131c\u0131 g\u00f6mle\u011fin v\u00fccudumuzda s\u0131r\u0131tmas\u0131 bir yana maymunv\u00e2ri taklit\u00e7ilikle kara mizah \u00f6rne\u011fi verilmektedir. Ba\u015fta y\u00f6neticilerimiz ve siyas\u00eelerimiz ve g\u00fcya hukuk\u00e7ular\u0131m\u0131z olmak \u00fczere bug\u00fcn siyah dediklerine yar\u0131n beyaz demekteler, \u00f6b\u00fcr g\u00fcn ise eflatun… Kimse d\u00fcn ne dedi\u011fini muhasebe etmeden \u201ckel ba\u015fa \u015fim\u015fir tarak\u201d misali sa\u00e7malamakta. Hukuku eline ge\u00e7irenler ise bunu kar\u015f\u0131 taraf\u0131 sindirmek i\u00e7in kullanmakta, iktidara g\u00f6re adalet terazisi tartmaktad\u0131r. Gelip ge\u00e7ici de\u011fil, kal\u0131c\u0131 bir nizam tesisi amac\u0131 g\u00fcd\u00fclmemekte ve \u00e7o\u011fu ki\u015fi de bu adaletsizli\u011fe dikkat \u00e7ekmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201caltta kalan\u0131n can\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n\u201d ve \u201cbana dokunmayan y\u0131lan bin ya\u015fas\u0131n\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131nd\u0131r. Mevzuumuz siyaset de\u011fil, baz\u0131 sa\u00e7mal\u0131klara temas etmek. Abs\u00fcrd mevzuu \u00fczerindeyiz.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu sa\u00e7mal\u0131klar\u0131n derininde olan sebebi y\u0131llar \u00f6nce M\u00fctefekkir Salih Mirzabeyo\u011flu \u015f\u00f6yle dile getirmi\u015fti:<\/p>\n \u201cKemalizmin en \u00e7ok bu\u011fz edilmesi gereken taraf\u0131 ne \u015fudur, ne budur, idrakleri i\u011fdi\u015f etmesidir.\u201d Bu \u00e7eli\u015fkilere birka\u00e7 misal verelim: Hem M\u00fcsl\u00fcman hem \u015feriata kar\u015f\u0131, hem Kemalist hem Sosyalist, hem K\u00fcrt\u00e7\u00fc hem Marksist gibi. Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs\u2019\u00fc hat\u0131rlamak gerek. \u201c\u0130yi y\u00f6netim i\u00e7in \u00f6nce bir milletin dilini d\u00fczeltirim\u201d diyordu. Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019ya \u201cileti\u015fim trajedisi\u201d denmesi bo\u015funa de\u011fil.<\/p>\n Geleneksel, Modern ve Abs\u00fcrd Tiyatro<\/strong><\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun reddetti\u011fi tiyatro, Bat\u0131\u2019n\u0131n klasik tiyatrosu olup, Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun reddetddi\u011fi din ise \u0130sl\u00e2m olmay\u0131p, H\u0131ristiyanl\u0131kt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan Nietzsche, \u201cTanr\u0131 \u00f6ld\u00fc!\u201d derken, \u201cKilise \u00f6ld\u00fc!\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar \u0130sl\u00e2m ile m\u00fc\u015ferref olmam\u0131\u015flard\u0131 ve \u0130sl\u00e2m onlar\u0131n reddetti\u011fi H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa hem \u015fekil, hem \u00f6z olarak benzememektedir.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra \u00e7\u0131k\u0131p, \u00f6nce tiyatro olmu\u015f ve o zaman\u0131n geleneksel tiyatrosunu reddetti\u011fi i\u00e7in \u201cmodern tiyatro\u201d da denmi\u015ftir. Halbuki Abs\u00fcrd Tiyatro bug\u00fcn bizim modern tiyatro diye bildi\u011fimiz tarza kar\u015f\u0131 geli\u015fmi\u015ftir. Bu hususa dikkat edelim: Neye g\u00f6re ve nereden bakt\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, kavramlar yer de\u011fi\u015ftirmektedir. Elli y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fiyle ve art\u0131k yerle\u015fmi\u015f olmas\u0131na g\u00f6re de, \u00f6nce avangard-\u00f6nc\u00fc tiyatro olan Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019ya bug\u00fcn i\u00e7in klasikle\u015fmi\u015f de denebilir. Art\u0131k Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun unsurlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz tiyatrosuna girmi\u015ftir, kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr m\u00e2n\u00e2s\u0131nda bunu s\u00f6yl\u00fcyoruz.<\/p>\n Geleneksel T\u00fcrk Tiyatrosu\u2019nda da Abs\u00fcrd Tiyatro \u00f6zellikleri vard\u0131r. Veya tersini s\u00f6ylesek daha do\u011fru olur. Abs\u00fcrd, bizden alm\u0131\u015f olabilir. Geleneksel oyunlardaki hik\u00e2yelerde ve meddah\u0131n anlat\u0131m\u0131nda bu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. G\u00f6lge oyunu ise bir perde arkas\u0131nda hayal oyunudur. Zahiren ve benzetmeci bak\u0131nca sa\u00e7ma de\u011fil mi? Ama hayal zenginlikleriyle iki \u00e2leme gidi\u015f-geli\u015fler yap\u0131l\u0131r. Hem ger\u00e7ek \u00e2lem, hem hayal \u00e2lemi. Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019da ki\u015filer g\u00f6lge oyunundaki gibi hareket ediyor izlenimi vermektedir.<\/p>\n Zaman, mek\u00e2n hatta ki\u015fi dah\u00ee geli\u015fir. Ama bunu seyirci yad\u0131rgamaz. Karakterden ziyade tiplemeler olur. Fakat tiplemelerde sa\u00e7ma veya safl\u0131k diyece\u011fimiz de\u011fi\u015fiklikler olur. G\u00f6stermeci ve a\u00e7\u0131k bi\u00e7im olu\u015funu da, d\u00fcz mant\u0131\u011f\u0131 a\u015fmas\u0131 ve hayat\u0131 daha \u00e7ok anlamland\u0131rma olarak da g\u00f6rebiliriz. Abs\u00fcrd tiyatro ile \u00f6rt\u00fc\u015fen taraflar\u0131 bunlar. Ama Geleneksel T\u00fcrk Tiyatrosu kendi \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131rd\u0131r. Abs\u00fcrd Tiyatro, hayat\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7acak \u015fekilde sa\u00e7mal\u0131klar\u0131 s\u00f6ylerken, Geleneksel T\u00fcrk Tiyatrosu\u2019nda hayat\u0131n sa\u00e7mal\u0131klar\u0131yla dalga ge\u00e7me ve bir i\u00e7 huzur h\u00e2li vard\u0131r.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro ve Kuantum Fizi\u011fi<\/strong><\/p>\n Yeni Fizik denen Kuantum Fizi\u011fi, atomalt\u0131 par\u00e7ac\u0131klarla ilgilenmekte ve Newton\u2019un mekanik fizi\u011fini bu sahada \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir. Elektronlar hem dalga, hem de par\u00e7ac\u0131k olarak hareket etmektedirler. Art\u0131k kesin bir sebeb-sonu\u00e7 ili\u015fkisinin yani determinizmin (muayyeniyet\u00e7ilik) fizik \u00e2lemde mutlak olmad\u0131\u011f\u0131 ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Materyalistlere b\u00fcy\u00fck bir darbe kabul edilmektedir bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc pozitivizm iflas etmi\u015ftir.<\/p>\n Kuantum fizi\u011finde me\u015fhur bir deney var: Schrodinger\u2019in Kedisi. Bir deney kutusundaki kedi \u00f6l\u00fc m\u00fcd\u00fcr, diri midir? Bunu tayin eden kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n o andaki g\u00f6zlemidir. Dolay\u0131s\u0131yla kedi hem \u00f6l\u00fcd\u00fcr, hem diridir. Veyahut ne \u00f6l\u00fcd\u00fcr, ne diridir.<\/p>\n Bu misal Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019daki bir\u00e7ok sahneye \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m yapt\u0131. Sandalyeye oturaca\u011f\u0131m, sandalyede sandalye yoksa gibi. Hava hem so\u011fuk, hem s\u0131cak gibi. \u00d6l\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fcy\u00fcp oday\u0131 kaplamas\u0131 gibi. Kel \u015fark\u0131c\u0131n\u0131n sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yine ayn\u0131 \u015fekilde kesmesi gibi.<\/p>\n Konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za uygun bir al\u0131nt\u0131y\u0131 Do\u00e7. Dr. Abd\u00fcllatif Acarl\u0131o\u011flu\u2019nun\u00a0 \u201cSa\u00e7man\u0131n Tiyatrosu\u201d isimli kitab\u0131ndan yapal\u0131m:<\/p>\n \u201cGeleneksel tiyatrodan bu denli farkl\u0131 olan i\u00e7inde Ionesco\u2019nun da etkin bir bi\u00e7imde yer ald\u0131\u011f\u0131 sa\u00e7ma tiyatronun konusu nedir? Ne mesaj vermektedir? \u0130\u00e7inde herhangi bir ahl\u00e2k dersi var m\u0131d\u0131r? B\u00fct\u00fcn bu sorulara sa\u00e7ma tiyatronun \u00f6zelliklerine uygun \u00e7eli\u015fkili bir cevap verilebilir: Hi\u00e7bir \u015fey ya da her \u015fey.\u201d<\/p>\n Kuantum mekani\u011finde Heisenberg belirsizlik ilkesini ortaya koyar. Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019da kurals\u0131zl\u0131k g\u00f6zlenir. Yine fizikte kaos teorisi ve izafiyet teorisi vard\u0131r, Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019da da oyunlar i\u00e7inde kaos g\u00f6zlenir. Kesin bir \u015fey s\u00f6ylenmez.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro ve Nasreddin Hoca<\/strong><\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019daki \u00e7eli\u015fkili, ezberleri bozucu mant\u0131\u011f\u0131 ilk ba\u015fta yad\u0131rgam\u0131\u015f olabilirsiniz. Halbuki g\u00fcndelik hayatta ne kadar enteresan ve yad\u0131rgay\u0131c\u0131 \u015feyler oluyor. Nasreddin Hoca da bunu yapar; gelece\u011fin \u00fczerindeki s\u0131r perdesini aralar, kan\u0131ksanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 k\u0131rar, g\u00fcndelik hayata dair \u015feyleri hayrete mevzu k\u0131lar, estetik ilginin nesnesi h\u00e2line getirir.<\/p>\n Nasreddin Hoca\u2019n\u0131n f\u0131kralar\u0131nda da bir\u00e7ok abs\u00fcrd husus var. E\u015fe\u011fe ters binmesi, d\u00fcnyan\u0131n merkezini ifade eden mant\u0131\u011f\u0131, g\u00f6le maya \u00e7almas\u0131 ve \u201cya tutarsa\u201d demesi, a\u011fa\u00e7tan d\u00fc\u015fece\u011fini bilene \u201c\u00f6lece\u011fimi de bilirsin\u201d demesi gibi bir\u00e7ok misal verebiliriz. Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019yu Nasreddin Hoca 7-8 as\u0131r \u00f6nce yazm\u0131\u015ft\u0131r desek abs\u00fcrd m\u00fc olur? Tabi\u00ee ki bir idrak kahraman\u0131 olarak Nasreddin Hoca\u2019daki mizaha bak\u0131lmal\u0131, basit g\u00fcl\u00fc\u015flerden \u00f6te \u00fczerinde tefekk\u00fcr edilmeli diyoruz. \u201cSe\u00e7menin Tiyatrosu\u201d kitab\u0131ndan mevzuumuzla ilgili bir iktibas yapal\u0131m:<\/p>\n \u201cIonesco Tiyatrosu\u2019nun ba\u015fka bir \u00f6zelli\u011fi de, tiyatroda yararlan\u0131labilecek her \u015feyi en u\u00e7 noktas\u0131na ula\u015ft\u0131rarak bir bak\u0131ma k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 y\u00f6ntemler kulland\u0131\u011f\u0131 bir \u015fiddet tiyatrosu olu\u015fturmak istemesidir. G\u00f6r\u00fcnmez bir b\u0131\u00e7ak, gergedanla\u015fan ki\u015filer, b\u00fcy\u00fcyen bir ceset ya da k\u0131r\u0131lan bir cam! Sahnede kan g\u00f6r\u00fcnmese de \u015fiddetin doruk noktalar\u0131n\u0131, ba\u015fka bir y\u00fcz\u00fcyle g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serer. K\u0131saca d\u00fcnyaya mal olmu\u015f bir benzetmeyle s\u00f6ylemek gerekirse, Nasreddin Hoca\u2019n\u0131n e\u015fe\u011fe binip d\u00fcnyaya tersinden bakmas\u0131yla, Ionesco\u2019nun d\u00fcnyaya bak\u0131\u015f tarz\u0131 birbirini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.\u201d<\/p>\n \u0130man\u0131n s\u0131radan ve g\u00f6r\u00fclen-bilinenlerin \u00e7ok \u00f6tesinde oldu\u011funu ve hayat\u0131n derinlerinde ve abs\u00fcrd\u00fc de kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Kierkegaard\u2019\u0131, mevzuumuza dahil etmek istiyorum.<\/p>\n Hazret-i \u0130brahim\u2019in o\u011flu \u0130smail\u2019i kurban etmesi h\u00e2disesini inceleyen Kierkegaard, o\u011flunu kurban etmesinin etik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcmele uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak onun bu tavr\u0131n\u0131n kahramanl\u0131\u011f\u0131n da \u00e7ok \u00f6tesinde oldu\u011funu ve bu abs\u00fcrd durum sebebiyle onu \u201ciman \u015f\u00f6valyesi\u201d olarak niteler. Korku ve Titreme eserinde, \u201cAbs\u00fcrtten ald\u0131\u011f\u0131m g\u00fcce dayanarak, Tanr\u0131 i\u00e7in her \u015feyin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin g\u00fcc\u00fcne dayanarak, ona sahip oldu\u011fuma yine de inan\u0131yorum.\u201d der. Farkl\u0131l\u0131klar, uyumsuzluklar, imkan d\u0131\u015f\u0131yla beklenmedikler \u00f6tesinde bir \u015feyden bahseden Kierkegaard, \u201cbu ayr\u0131msama iman \u015f\u00f6valyesi i\u00e7in de bir o kadar belirgindir; neticede onu kurtaracak tek \u015fey abs\u00fcrt olur; ve o bunu iman sayesinde kavrar.\u201d der. G\u00f6nl\u00fcne hitap eden esteti\u011fi de yetersiz bulur ve imandan evvel gelen en son a\u015fama olan sonsuz tevekk\u00fcle de i\u015faret ederek \u015f\u00f6yle der: \u201cBundan \u00f6tesini, iman estetik bir duygu de\u011fildir, onun bir h\u00e2yli \u00fczerindedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc tevekk\u00fcl ondan evvel gelir, iman kalbin do\u011fal bir e\u011filimi de\u011fil, ya\u015fam\u0131n paradoksudur.\u201d<\/p>\n De\u011ferlendirme<\/strong><\/p>\n \u0130nsan ve kainat be\u015f duyumuzdan ibaret de\u011fildir. Zahir\u00ee g\u00f6rd\u00fcklerimizin \u00f6tesinde bir ger\u00e7ek vard\u0131r. Ruh, hayal, ak\u0131l, semboller, imgeler, r\u00fcyalar, k\u0131saca i\u00e7 \u00e2lemimiz, ruh\u00ee varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z. \u0130man ve sanat \u00e7abas\u0131n\u0131n temelinde de bunlar var.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro, kuru mant\u0131k ve be\u015f duyular\u0131n \u00f6tesine giderek, ger\u00e7ek\u00fcst\u00fc diyebilece\u011fimiz ve insan\u0131n i\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yol a\u00e7arak ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 eserler ortaya koymu\u015ftur. Asl\u0131nda Bat\u0131\u2019n\u0131n \u201cAyd\u0131nlanma\u201d ile getirdi\u011fi kuru akl\u0131 putla\u015ft\u0131rma hamlesine ve pozitivist felsefesine bir tepki de diyebiliriz Abs\u00fcrd Tiyatro i\u00e7in.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro yapanlar kendilerini felsefeci olarak ifade etmemi\u015flerdir. Albert Camus\u2019n\u00fcn \u201cabs\u00fcrd-sa\u00e7mal\u0131k\u201d felsefesiyle de do\u011frudan ilgileri yoktur. Fakat tepkileri Bat\u0131 toplumunad\u0131r, m\u00fc\u015fterekli\u011fi buradad\u0131r. Sartre, Heidegger ve Camus, varolu\u015f\u00e7uluk felsefesini temsil ederler ve Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019nun anlay\u0131\u015f\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcrler. Organik bir birliktelikten ziyade paralellik vard\u0131r.<\/p>\n Epik Tiyatro\u2019yu ve Brecht\u2019i incelerken, \u201cseyirciyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk eder\u201d denmi\u015fti. \u015eiir, imgeler ve mant\u0131k\u00fcst\u00fc unsurlar\u0131yla Abs\u00fcrd Tiyatro da seyirciyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk eder. Hem de modernizmin getirdi\u011fi klasik duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u0131karak yapar bunu. K\u0131sacas\u0131: D\u00fcnya d\u00f6rt k\u00f6\u015fe de\u011fildir. Ak\u0131l her \u015feyi anlamakta kifayet etmiyor.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro, bir yanl\u0131\u015fa dikkat ederken hakl\u0131, ancak herhangi bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc teklif etmiyor. Belki de yapmak istedi\u011fi buna daha uygun d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019yu okurken Franz Kafka\u2019y\u0131 da hat\u0131rlayal\u0131m. Kafka, b\u00fcrokratik hukuk d\u00fczenindeki sa\u00e7mal\u0131klar\u0131 b\u0131kt\u0131ras\u0131ya tarzda i\u015fler ve bu sa\u00e7mal\u0131klar\u0131n insan ruhuna vermi\u015f oldu\u011fu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fcslubuyla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirerek okura yans\u0131t\u0131r. Dava, \u015eato ve D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gibi eserlerinde, b\u00fcrokratik hukuk d\u00fczeni ve tekd\u00fcze ak\u0131lla bo\u011fu\u015fan insanl\u0131\u011f\u0131n feryad\u0131n\u0131 anlat\u0131r.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro \u00f6nc\u00fc ve avandgard olmu\u015f, toplumun s\u0131radanla\u015fm\u0131\u015f ve hatta c\u00fccele\u015fmi\u015f ak\u0131l ve duygu al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na isyan\u0131 dillendirmi\u015ftir.<\/p>\n Abs\u00fcrd Tiyatro anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, insan d\u00fcnyaya f\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve d\u00fcnyada yabanc\u0131l\u0131k \u00e7ekmektedir. Ak\u0131l ve mant\u0131k kal\u0131plar\u0131 da yetersiz kalmaktad\u0131r. Hem insan\u0131n d\u00fcnyaya at\u0131lmas\u0131n\u0131, hem d\u00fcnyadaki abs\u00fcrdl\u00fckleri, hem de akl\u0131n insan\u0131 k\u00fcmese t\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanatk\u00e2rane bir dille ifade eder. Ruh ve a\u015fk kanatlar\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z ve de kurtulu\u015fumuz i\u00e7in bir vas\u0131ta ve rehberin gerekli oldu\u011funu M\u00fctefekkir Salih Mirzabeyo\u011flu\u2019nun sizin de ho\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 umdu\u011fum \u201cSes\u201d isimli \u015fiiriyle vermek ve mevzuumuza renk katmak istiyorum:<\/p>\n D\u00fcnyaya at\u0131lan ben<\/em><\/p>\n Oltan\u0131n ucunda yem<\/em><\/p>\n Bir g\u00fczele vuruldum<\/em><\/p>\n Hayal i\u00e7inde \u00e2lem<\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n Ak\u0131l k\u00fcmesi mek\u00e2n<\/em><\/p>\n \u00c7e\u015fit \u00e7e\u015fit tel\u00e2\u015fe<\/em><\/p>\n Ele teselli gelen<\/em><\/p>\n Bana yalanc\u0131 ne\u015fe<\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n Ruhuma d\u00fc\u015fen ate\u015f<\/em><\/p>\n \u00c7a\u011f\u0131ran sese durdu<\/em><\/p>\n Yolumuz ve halimiz<\/em><\/p>\n \u00c7areye ge\u00e7it buldu<\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n Bilinen ses bilen ben<\/em><\/p>\n Arada do\u011fan ilgi<\/em><\/p>\n Kimbilir hangi elden<\/em><\/p>\n Birle\u015fiyor bu \u00e7izgi<\/em><\/p>\n Sons\u00f6z<\/strong><\/p>\n Netice-i kelam olarak \u015fu tesbitleri yapmak istiyorum: M\u00fcsl\u00fcman\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde trajedi anlay\u0131\u015f\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah ve kader inanc\u0131 vard\u0131r ve iman\u0131n\u0131 koruduk\u00e7a o hayatta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 felaketler onun i\u00e7in lanetlenmi\u015f ve karanl\u0131k bir kayg\u0131 olmaz. Sadece imtihan olur.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanda abs\u00fcrd-sa\u00e7ma felsefesi de olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya bo\u015f ve fani olsa bile M\u00fcsl\u00fcmanda ahiret inanc\u0131 vard\u0131r ve yery\u00fcz\u00fcnde bu inan\u00e7la ya\u015far. Fakat Bat\u0131 insan\u0131, dejenere olmu\u015f H\u0131ristiyanl\u0131ktan hakl\u0131 olarak nefret ederken, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 bilmedi\u011fi i\u00e7in kendini bo\u015flukta bulmu\u015f ve d\u00fcnyan\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden fikir ve sanat eserlerini ortaya koymu\u015ftur. Hi\u00e7\u00e7ilik, abs\u00fcrd felsefe ve di\u011ferleri…<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in Bat\u0131\u2019n\u0131n bu buhran\u0131 ibret vericidir. Kendi dinimizin k\u0131ymetini bilmemizin vesilesidir. Fakat mevcut rejimin hala y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan Bat\u0131 tarz\u0131 e\u011fitiminin tesiriyle, Bat\u0131\u2019n\u0131n 5. S\u0131n\u0131f taklidine ba\u015fvuruyoruz. Bat\u0131\u2019n\u0131n bu buhran\u0131n\u0131 da yeterince idrak edemiyoruz. \u0130\u015fin fark\u0131na varan M\u00fcsl\u00fcmanlar ise, kar\u015f\u0131 olurken sistemli bir fikir gerekti\u011fini ve BD-\u0130BDA d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bu ihtiya\u00e7tan do\u011fdu\u011funu yeterince idrak etmiyorlar. Bat\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131y\u0131z ama yine Bat\u0131c\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, yani demokrat, muhafazak\u00e2r, liberal vs ile bunu yap\u0131yoruz. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm de olam\u0131yoruz. \u00d6zg\u00fcn fikir ve sanat eserleri ortaya koyam\u0131yoruz…<\/p>\n Ayl\u0131k Dergisi 171. Say\u0131 Aral\u0131k 2018<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Abs\u00fcrd Tiyatro\u2019ya \u201csa\u00e7ma\u201d, \u201cuyumsuz\u201d, \u201cayk\u0131r\u0131\u201d isimleri de verilir. Hatta modern tiyatro, red cephesi ve avant-garde (\u00f6nc\u00fc) tiyatro da denir. En \u00f6nemli iki temsilcisi Romanya as\u0131ll\u0131 Eug\u00e9ne Ionesco (1909-1994) ve \u0130rlanda…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[15],"class_list":["post-1277","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar","author-kazim-albay"],"yoast_head":"\n