{"id":1227,"date":"2017-04-02T08:09:02","date_gmt":"2017-04-02T08:09:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/?p=1227"},"modified":"2026-01-24T08:10:55","modified_gmt":"2026-01-24T08:10:55","slug":"ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/","title":{"rendered":"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj"},"content":{"rendered":"

Okurlar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan soracak olursak, Alparslan Babao\u011flu kimdir?<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda Erzurum\u2019da elektronik meslek lisesini bitirdim. Devlet burs imtihan\u0131n\u0131 kazand\u0131m ve daha sonra \u0130ngiltere ve Fransa\u2019ya g\u00f6nderildim. 1979\u2019da lisans, 1980\u2019de y\u00fcksek lisans\u0131m\u0131 tamamlad\u0131m. T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fcm. PTT\u2019ye mecburi hizmetim vard\u0131, PTT-ARLA \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. 11 Kas\u0131m 2011\u2019de emekli oldum. Otuz bir sene ara\u015ft\u0131rma m\u00fchendisli\u011fi yapt\u0131m. \u00d6zel sekt\u00f6rde y\u00f6neticilik yapt\u0131m. 1983-1984 y\u0131llar\u0131nda ilk defa bir arkada\u015f\u0131m\u0131n evinde ebru g\u00f6rd\u00fcm. 1985-1986\u2019da Mustafa D\u00fczg\u00fcnman Hoca ile tan\u0131\u015ft\u0131m. 1990\u2019da hoca Hakk\u2019a y\u00fcr\u00fcd\u00fc. O zamana kadar her hafta at\u00f6lyesinde birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Hoca Hakk\u2019a y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnden beri bu zamana kadar onun \u00e7izgisinde ebru yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Hamid Ayta\u00e7 Hoca ile hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z oldu mu?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r olmad\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fta Fuat Hoca olmak \u00fczere di\u011fer hocalarla tan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z o d\u00f6nemlerde mi ger\u00e7ekle\u015fti?<\/strong><\/p>\n

Evet. B\u00fct\u00fcn hattatlar ile o d\u00f6nemlerde tan\u0131\u015ft\u0131m. Hepimiz gen\u00e7tik tabi\u00ee. Herkes bir \u015feyle ilgileniyordu. Hattatlar H\u00fcseyin Hoca, Hasan Hoca ve Fatih abiden yazmay\u0131 \u00f6\u011freniyordu. Ben de ebru \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. Ara s\u0131ra toplan\u0131rd\u0131k hattatlar ile.<\/p>\n

Hasan Hoca ile tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan bahseder misiniz?<\/strong><\/p>\n

Hasan Hoca ile de tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o tarihlerde. Hasan Hoca\u2019ya talebelik etmedim.<\/p>\n

Hat ile me\u015fgul oldunuz mu?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, me\u015fgul olmad\u0131m. Yaz\u0131y\u0131 \u00e7ok seviyordum. Akk\u00e2seleri o y\u00fczden yapt\u0131m.<\/p>\n

S\u00fcl\u00fcs de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

S\u00fcl\u00fcs, talik fark etmiyor. \u00dcnye hattatlar\u0131n \u00e7ok g\u00fczel yaz\u0131lar\u0131 var. Onlar\u0131 al\u0131p evime asmak istedim ama gen\u00e7 ve yeni evlenmi\u015f m\u00fchendis maa\u015f\u0131yla bunu yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil yani. Hulusi ve Sami Efendinin yaz\u0131lar\u0131 \u00e7ok pahal\u0131. Ebruda belli bir noktaya geldikten sonra eski hattatlar\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131 akk\u00e2se yapt\u0131m. Hat e\u011fitimi almad\u0131m ama Necmettin Okyay\u2019\u0131n buldu\u011fu akk\u00e2seyi ebruya tatbik ettim. Ebruda \u00e7e\u015fitlilik oldu.<\/p>\n

Sizin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ebru sanat\u0131n\u0131n \u00fczerine, hattatlar\u0131n bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu mu?<\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 hattatlar yapt\u0131. Bizim ebru sanat\u0131 duvara as\u0131lmak i\u00e7in yap\u0131lmaz. Mutlaka bir gaye i\u00e7in ebru yap\u0131l\u0131r. Mesela hattatlar \u00fczerine yazs\u0131n diye so\u011fuk renklerle ebru yap\u0131l\u0131r. Yahut yan k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 olarak ciltte kullan\u0131lmak i\u00e7in ebru yap\u0131l\u0131r. Yahut da levha pervaz\u0131n\u0131 tecil etmek i\u00e7in ebru yap\u0131l\u0131r. \u015e\u00f6yle bir hat\u0131ram\u0131 anlatay\u0131m; hattatlar bir hafta sonu toplanacaklard\u0131. Beni de davet ettiler, ben de hattatlara ne hediye gider diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Hafif ebru geldi akl\u0131ma, \u00fczerine yaz\u0131 yazs\u0131nlar diye… Hattat say\u0131s\u0131 kadar 7-8 hafif ebru yapt\u0131m. Ebrular\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm, topland\u0131k, \u00e7ay i\u00e7iyoruz. Ebrular\u0131 a\u00e7t\u0131m. Ali Toy vard\u0131; \u201cben bunlar\u0131 al\u0131yorum\u201d deyip hepsini birden ald\u0131. H\u00e2lbuki ben onlar\u0131 herkese hediye edecektim.<\/p>\n

Sat\u0131n m\u0131 ald\u0131?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, \u00f6yle ald\u0131 yani. Sonra kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bana etraf\u0131nda Mustafa Hoca\u2019n\u0131n ebrular\u0131 olan bir Besmele yaz\u0131s\u0131 hediye etti. Sonra Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131\u2019nda sergi a\u00e7t\u0131. Sergiye gittim, hepsini bir k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n \u00fczerine yap\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f. Kocaman, tam kar\u015f\u0131mda duruyor. Yani \u00fczerine yaz\u0131 yaz\u0131ls\u0131n diye yapt\u0131\u011f\u0131m ebrular\u0131n, \u00fczerine yaz\u0131 yazm\u0131\u015f.<\/p>\n

Maksad h\u00e2s\u0131l olmu\u015f.<\/strong><\/p>\n

Evet. Hoca 1990 senesinde Hakk\u2019a y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde, bir s\u00fcre sonra han\u0131m\u0131 telefon a\u00e7t\u0131 ve dedi ki; \u201cGalata Mevlevihanesi\u2019nin ikinci kat\u0131nda Mustafa D\u00fczg\u00fcnman odas\u0131 yapacaklar. Oras\u0131 i\u00e7in sana emanet etti\u011fimiz e\u015fyalardan biraz sen ver, biraz da ben \u00fczerine katay\u0131m Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131 temsil eden bir oda olsun\u201d. Ben de onlar\u0131 hediye ettim, san\u0131r\u0131m alt\u0131 tane de hafif ebru yapt\u0131m. M\u00fccellit Mehmet Ali Kundurac\u0131o\u011flu onlar\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131rd\u0131 bir mukavvan\u0131n \u00fczerine. Sava\u015f \u00c7evik Latin koreografisiyle hocan\u0131n \u201cEbrun\u00e2me\u201d diye bir \u015fiiri var, o \u015fiiri yazd\u0131. Kundurac\u0131o\u011flu daha sonra \u015fiiri \u00e7er\u00e7eveledi ve mevlevihanenin odas\u0131na as\u0131ld\u0131 o.<\/p>\n

Ebru sanat\u0131n\u0131n tarihinden bahsedecek olursak neler s\u00f6ylemek istersiniz? Ayr\u0131ca ebrunun da isminin nereden geldi\u011fini sizden dinlemek isteriz.<\/strong><\/p>\n

Ebru sanat\u0131n\u0131n tarihi hattaki gibi de\u011fil. Hat sanat\u0131n\u0131n tarihi hat\u0131rda tutulabilir. Hatta icazet gelene\u011fi var ve bu icazet gelene\u011fi nedeniyle her hattat\u0131 ve icazeti takip etmeniz m\u00fcmk\u00fcn. Ama ebru sanat\u0131nda eskiden icazet gelene\u011fi yoktu. Bir de ebrunun \u00fczerine, icra edenler imza atmam\u0131\u015f. Yaradan\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda imza atmam\u0131\u015flar. Ebruda \u201cbiz bunu yapmaya vas\u0131tay\u0131z, ben yapmad\u0131m yaradan yapt\u0131rd\u0131\u201d mant\u0131\u011f\u0131 var. Bir de imza at\u0131lsa bile, ebru y\u0131rt\u0131l\u0131p kullan\u0131l\u0131yor. \u0130mza at\u0131lsa bile, k\u00e2\u011f\u0131t y\u0131rt\u0131l\u0131p at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ebru sanat\u0131n\u0131n belli bir tarihi yok. Sanat tarih\u00e7ileri bundan bin sene evvel Uzak Asya, yahut Orta Asya\u2019da ebrunun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta sadece su \u00fczerine yap\u0131l\u0131yordu bu. Suyun k\u0131vam\u0131n\u0131 art\u0131rmay\u0131 hen\u00fcz ak\u0131l edememi\u015flerdi. Safev\u00ee kayna\u011f\u0131na g\u00f6re, 15. y\u00fczy\u0131lda Timur \u0130ran\u2019\u0131nda suyun k\u0131vam\u0131 art\u0131r\u0131larak ebru yapma ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u201cSuyun k\u0131vam\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rsak daha canl\u0131 renklerle yapar\u0131z. \u00c7izgilerimiz oynak olmaz\u201d demi\u015fler. Bizim bildi\u011fimiz en eski ebru 1496 tarihinden kalma. \u015eu anda Amerika\u2019da Kronos koleksiyonunda. O ebrudan sonra bildi\u011fimiz en eski ebru, U\u011fur Derman koleksiyonunda. Mehmet Ali K\u00e2\u011f\u0131t\u00e7\u0131 \u0130svi\u00e7re\u2019deki Palet Dergisi\u2019ne bir makale yazm\u0131\u015f. O makalede ebru tarihinden bahsetmi\u015f. Mehmet Ali K\u00e2\u011f\u0131t\u00e7\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de k\u00e2\u011f\u0131t\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 kuran zat\u2026 Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019nda 1947 tarihli bir ebru bulundu\u011fundan s\u00f6z ediyor. Ebrunun numaras\u0131n\u0131 vermedi\u011fi i\u00e7in, o ebru bug\u00fcne kadar bulunup \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131. Bu konuda bir ara\u015ft\u0131rma da yap\u0131lmam\u0131\u015f. Bizim bildi\u011fimiz en eski ebrucu \u015eebek lakapl\u0131 Mehmed Efendi. Fuzul\u00ee\u2019nin Hadikat\u00fc\u2019s-S\u00fcada\u2019n\u0131n bir kopyas\u0131nda isminden bahsediliyor; \u201c\u015eebek Mehmed Efendi ebrusuyla yap\u0131ld\u0131 bunlar\u201d diye not yaz\u0131yor. \u0130\u00e7erisinde ebrular kullan\u0131lm\u0131\u015f. Ondan sonra Hatip Mehmed Efendi, 17. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f. Ayasofya Camii\u2019nin hatibiymi\u015f. Hoca Pa\u015fa\u2019da b\u00fcy\u00fck bir yang\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f o s\u0131ra. Evindeki ebrular\u0131n\u0131 kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ebrular\u0131yla birlikte vefat etmi\u015f. Bizim ebru tarihimizde i\u011fneyle boyalar\u0131 suya damlat\u0131p, \u015fekil vermeyi bulan adamd\u0131r. Onun i\u00e7in bug\u00fcn \u00f6yle yap\u0131lan ebrulara, hatip ebrusu diyoruz. Hatip Mehmed Efendi\u2019den sonra \u015eeyh Sad\u0131k Efendi\u2019ye kadar ebru tarihi bilinmiyor. Ebrucular\u0131 isimlendiremiyoruz. Matbaan\u0131n \u0130stanbul\u2019a gelmesiyle birlikte ebru sekteye u\u011fram\u0131\u015f. Ucuz ebrular matbaada yap\u0131l\u0131nca ebrucular ebruyu satamam\u0131\u015f.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6ncesinde ahreli k\u00e2\u011f\u0131tlarla yap\u0131l\u0131yordu.<\/strong><\/p>\n

Tabi\u00ee ebru zahmetli bir \u015fey. Adam\u0131n evini ge\u00e7indirebilmesi i\u00e7in ebrusunu at\u0131yorum yirmi liraya satmas\u0131 gerekiyorsa, iki liraya matbaaya yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. M\u00fccellitler de matbaa ebrular\u0131n\u0131 tercih etmi\u015fler.<\/p>\n

Hattatlar da ayn\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcyorlar \u00f6yle de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Hattatlarda da ayn\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131 var. Matbaan\u0131n gelmesiyle beraber Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019ler birden seri \u00fcretime ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015f vesaire. \u00dcsk\u00fcdar\u2019da Sultan Tepe\u2019de \u00d6zbekler Tekkesi var. Buras\u0131 bir Nak\u015fibend\u00ee tekkesi. Bu tekkenin \u015feyhi vefat etti\u011fi zaman yerine halifesi varsa, halifesi ge\u00e7iyor. Halifesi yoksa Buhara\u2019dan \u015feyh tayin ediyorlar. Bu \u015fekilde \u015eeyh Sad\u0131k Efendi diye birisi \u0130stanbul\u2019a gelmi\u015f. Bu \u015feyh ebruyu Buhara\u2019da \u00f6\u011frenip gelmi\u015f. Yani ebru bitmi\u015f ama, Sad\u0131k Efendi bilerek \u00f6\u011frenip de gelmi\u015f. Sad\u0131k Efendi, o\u011fullar\u0131 Salih Efendi ve Ethem Efendi\u2019ye \u00f6\u011fretmi\u015f. Ethem Efendi, Sad\u0131k Efendi\u2019den sonraki \u015feyh. Ethem Efendi de Necmettin Okyay\u2019a \u00f6\u011fretmi\u015f. Necmettin Okyay, Ethem Efendi\u2019nin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son dokuz ay\u0131nda onunla birlikte olmu\u015f. O s\u00fcre\u00e7te ne \u00f6\u011frenebildiyse… Ethem Efendi Hakk\u2019a y\u00fcr\u00fcd\u00fckten sonra Necmettin Okyay k\u00fct\u00fcphanelerden yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla, kendi \u00e7abalar\u0131yla ebruyu unutulmaktan kurtarm\u0131\u015f. O da Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019a \u00f6\u011fretmi\u015f. Biz de oradan \u00f6\u011frendik. Ebru tarihi karma\u015f\u0131k\u2026 Hattaki gibi de\u011fi\u015fik kollar, ekoller yok. Bizim bildi\u011fimiz bir Sad\u0131k Efendi \u00f6ncesi, Hatip Mehmed Efendi, \u015eebek Mehmed Efendi var. Sad\u0131k Efendi\u2019den sonra da d\u00f6rt ebruculuk silsilesi var. Sad\u0131k Efendi, Ethem Efendi, Necmettin Okyay, Mustafa D\u00fczg\u00fcnman.<\/p>\n

Hattaki gibi ekoller yok diyorsunuz ya, mesela Hattat Osman\u2019dan sonra Hamit Ayta\u00e7 ve ondan sonra g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmesi, daha evveline gidersek de\u011fi\u015fik \u015fekillerde estetize ediliyor. Ucu biraz daha sivri hale geliyor, daha farkl\u0131 hale geliyor; hatta \u0130ran\u2019dan geldikten sonra Osmanl\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde deniyor. Ebru da bu \u015fekilde terkip kazan\u0131p de\u011fi\u015fiyor mu acaba? Yani ebru bundan bin sene evvel \u015f\u00f6yleydi, bug\u00fcn b\u00f6yle diyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn yaz\u0131 \u015fekilleri tek\u00e2m\u00fcl ediyor. S\u00fcl\u00fcste, talikte de \u00f6yle. S\u00fcl\u00fcs yaz\u0131 bundan 300 sene evvel yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi yaz\u0131lm\u0131yor \u015fu anda. Bir hattat kendisinden \u00f6nce yazanlar\u0131 o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 taklit ediyor ki, bir s\u00fcre sonra o yaz\u0131daki estetik ar\u0131zalar\u0131 g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yor. Diyor ki, \u201celifin z\u00fclfesi bu kadar sivri olmas\u0131n, biraz k\u00fct olsun\u201d, ya da \u201csinin di\u015fleri aras\u0131ndaki mesafe bu kadar olmas\u0131n, biraz daha k\u00fc\u00e7\u00fck olsun; b\u00f6yle daha g\u00fczel olacak\u201d diyor. Hakikaten daha g\u00fczel oluyor. Yani o yaz\u0131y\u0131 kendinden \u00f6ncekilerden o kadar \u00e7ok yazm\u0131\u015f ki, art\u0131k oradaki estetik problemleri g\u00f6rebilecek g\u00f6z olgunlu\u011funa eri\u015fiyor. Ondan sonraki gelen hattat \u201cefendim \u2018vav\u2019\u0131n g\u00f6z a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle olmas\u0131n, \u015f\u00f6yle olsun\u201d deyip de\u011fi\u015ftiriyor. Yaz\u0131 tek\u00e2m\u00fcl ediyor. Bunun en g\u00fczelini Sami Efendi, Hulusi Efendi yazm\u0131\u015f. Kim ki, Salih Efendi\u2019den yahut Hulusi Efendi\u2019den daha \u00e7ok yazar bir g\u00fcn yaz\u0131n\u0131n bir yerinde bir kusur bulup, onu d\u00fczeltirse hi\u00e7 kimse itiraz edemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada ger\u00e7ekten kimsenin fark edemedi\u011fi estetik problem vard\u0131r. O hattat da herkesten \u00e7ok yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, onu d\u00fczeltir. Herkes de bunu kabul eder. Ebru da bu \u015fekilde tek\u00e2m\u00fcl etmi\u015f. \u015eimdi bir kitap haz\u0131rlad\u0131m, bir ay i\u00e7erisinde bas\u0131lacak. O kitapta \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnek g\u00f6sterdim.<\/p>\n

Kitab\u0131n ismi nedir?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrk Ebrusu diye bir kitap. Necmettin Okyay\u2019\u0131n bir lalesini, yan\u0131na da Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n lalesini koydum; sene 1945. Mustafa D\u00fczg\u00fcnman lalesi, Necmettin Okyay\u2019\u0131n lalesinin ayn\u0131s\u0131. K\u0131rk sene sonra, 1985\u2019te Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n lalesini koydum. Bir bakt\u0131m, alakas\u0131 yok o lale ile \u015fekli \u015femaili \u00e7ok de\u011fi\u015fmi\u015f. Yan\u0131na benim 1985\u2019te Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n lalesini taklit etti\u011fim ebruyu koydum, hocan\u0131nkinin ayn\u0131s\u0131. Benim ge\u00e7en sene yapt\u0131\u011f\u0131m laleyi koydum, yirmi sene sonra; Mustafa Hoca\u2019n\u0131n lalesiyle alakas\u0131 yok… \u015eimdi benimle ebru \u00e7al\u0131\u015fan birisinin lalesini koydum, benim lalemin ayn\u0131s\u0131.<\/p>\n

Tek\u00e2m\u00fcl ediyor…<\/strong><\/p>\n

Tabi\u00ee. Mustafa D\u00fczg\u00fcnman hocas\u0131n\u0131n lalesini taklit ederken, hocas\u0131n\u0131 taklit etti\u011fini zannederek orada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc estetik problemleri ufak ufak d\u00fczeltiyor. Be\u015f sene sonra diyor ki, \u201clalenin u\u00e7lar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle \u00e7ekeyim mesela\u201d, yine aradan be\u015f sene ge\u00e7iyor \u201cya bu b\u00f6yle g\u00fczeldi de sap\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle \u00e7ekeyim\u201d diyor. Otuz sene sonra bir bak\u0131yorsunuz lalenin formas\u0131 ayn\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, nispetleri farkl\u0131.<\/p>\n

Maksat taklit etmek de\u011fil de orijinal bir g\u00fczellik yakalamak m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Taklit ediyorum diye yap\u0131yor. Hocaya 1985\u2019te bir lale \u00e7izdim ve g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm; bana dedi ki, \u201cbenimkiyle ayn\u0131s\u0131 olmu\u015f, alt\u0131na imzam\u0131 atsam kimse fark etmez\u201d dedi. Ben o tarihten bug\u00fcne hocam\u0131n lalesini taklit ediyorum. Yani \u00f6yle zannediyormu\u015fum, estetik birtak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler yapm\u0131\u015f\u0131m. Laleye benim \u015fivem yans\u0131d\u0131. Benimle ebru \u00e7al\u0131\u015fanlar da benimkinin ayn\u0131s\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. 10-15 sene sonra onlar\u0131n \u015fiveleri de kendi lalelerine yans\u0131yacak. Beni taklit ettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnecekler, \u201c\u015furas\u0131n\u0131 da \u015f\u00f6yle yapsam\u201d diyecekler.<\/p>\n

Herkes kendi \u00fcslubunu kat\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

Evet.<\/p>\n

Ebruda ekol yok denilmesi yanl\u0131\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes kendi \u00fcslubundan ortaya bir \u015fey \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

Ebruda bir tane ekol var. Bana g\u00f6re ba\u015fkalar\u0131 ebru de\u011fil.<\/p>\n

Ebru modernize ediliyor mu?<\/strong><\/p>\n

\u00d6yle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zannedilerek aya\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. O kadar \u00e7ok modernize ebru var ki etrafta, ger\u00e7ek ebruyu bilmiyor insanlar. T\u00fcrkiye\u2019de bin tane insan ebruyla u\u011fra\u015f\u0131yorsa, bir tane insan Mustafa D\u00fczg\u00fcnman \u00e7izgisinde do\u011fru ebru yap\u0131yor. Geri kalanlar da su \u00fczerinde oynuyorlar.<\/p>\n

Van Gogh\u2019un eserini su \u00fczerine yap\u0131yor mesela. Bu da aya\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrme midir?<\/strong><\/p>\n

Bana g\u00f6re aya\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmedir. Van Gogh\u2019u yapan arkada\u015f, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerine yapsayd\u0131 kimse y\u00fcz\u00fcne bakmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fczlerce ressam Van Gogh\u2019un suretini k\u00e2\u011f\u0131da yapt\u0131. Ama suyun \u00fczerine yap\u0131l\u0131nca \u201cvay suyun \u00fczerine yapm\u0131\u015flar, \u00e7ok ilgin\u00e7\u201d denildi, enteresan geldi. Bir resmi yapmak i\u00e7in, kara kalem bir tekniktir, sulu boya bir tekniktir, akrilik bir tekniktir; bunlar\u0131n birka\u00e7\u0131n\u0131 bir arada kullanmak da tekniktir. Ebru tekni\u011fi kullanarak bir resim de yapabilirsiniz.<\/p>\n

O zaman ona ebru dememek laz\u0131m do\u011fru mudur?<\/strong><\/p>\n

Buna ebru tekni\u011fiyle resim diyeceksiniz. Bunu yapan da ressamd\u0131r, ebrucu de\u011fildir! Bug\u00fcn yap\u0131lan \u00fc\u00e7 boyutlu \u00e7i\u00e7ekleri ressama verin, \u00e2l\u00e2s\u0131n\u0131 yapar. B\u00f6cekleri de verin ressama, onun da \u00e2l\u00e2s\u0131n\u0131 yapar. Ama bir battal ebruyu ressama verin, yapmaya ba\u015flamaz bile.<\/p>\n

Ebruda yenilik yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor mu?<\/strong><\/p>\n

Gerekmiyor, kendili\u011finden zuhur ediyor zaten! Ebru da hat gibi, tek\u00e2m\u00fcl edip, kendili\u011finden zuhur ediyor. Ebruda da yeni \u00e7i\u00e7ekler yap\u0131labilir, yeni formlar bulunabilir. Ama bunu yapan insanlar\u0131n bizim sanat gelene\u011fimize muhatap olmas\u0131 laz\u0131m. Olmazlarsa, yanl\u0131\u015f yap\u0131yorlar.<\/p>\n

Yenilik yap\u0131lacaksa usul bozulmadan yap\u0131lacak do\u011fru mu anlam\u0131\u015f\u0131z?<\/strong><\/p>\n

Aynen \u00f6yle. Mustafa D\u00fczg\u00fcnman papatya yapm\u0131\u015f, Necmettin Okyay papatya yapmam\u0131\u015f. Tamam, ama D\u00fczg\u00fcnman bizim sanat gelene\u011fimizi biliyor. \u201cBizde hi\u00e7bir tasvir \u00fc\u00e7 boyutlu yap\u0131lmaz, her \u015fey stilize edilir, \u00fcsluba \u00e7ekilir\u201d. Tezhipteki \u015feyler bir \u00e7i\u00e7ek ya yatay ya da dikine kesimden olmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn ruh\u00ee motifler hayvan fig\u00fcrlerinden olmu\u015ftur. Hayvan\u0131 g\u00f6rmezsiniz, ama ku\u015fun kanad\u0131n\u0131 hissedersiniz orada. Bunun da bir tane sebebi var, Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131yla yar\u0131\u015fmamak. \u0130sl\u00e2m sanat\u00e7\u0131s\u0131 Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmetmekten imtina etmi\u015ftir. Yani oturay\u0131m da \u00fc\u00e7 boyutlu bir \u00e7i\u00e7e\u011fi \u00e7izeyim diye bir \u00e7aba olmam\u0131\u015f.<\/p>\n

Naif bir anlay\u0131\u015f; bug\u00fcnk\u00fc sanat anlay\u0131\u015f\u0131 buna \u00e7ok uzak.<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok uzak. Ben ebru ad\u0131na konu\u015fay\u0131m mesela. B\u00fct\u00fcn herkes \u00fc\u00e7 boyutlu ebrular yap\u0131yor, \u00e7i\u00e7ekler yap\u0131yor, bir \u015feyler \u00e7iziyor; \u201cben stilize ettim\u201d diyorlar. Stilize etmek ba\u015fka bir \u015fey ya. Karikat\u00fcrist benim karikat\u00fcr\u00fcm\u00fc \u00e7izece\u011fi zaman, bak\u0131yor, \u201cbu adam\u0131n b\u0131y\u0131klar\u0131 var, kafas\u0131 kel, kilolu\u201d diyor. Ve karakteristik \u00f6zellikleri kendi kafas\u0131nda belirliyor. Onlar\u0131 da abartarak \u00fc\u00e7-be\u015f \u00e7izgiyle birka\u00e7 de\u011fi\u015fiklik yap\u0131yor. Siz de diyorsunuz ki, \u201caa Alparslan Babao\u011flu\u2019nun karikat\u00fcr\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015flar\u201d. Adam birka\u00e7 \u00e7izgi \u00e7ekse de tan\u0131yorsunuz. Karikat\u00fcr sanat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n, sanat\u0131 oradan geliyor. Bende karikat\u00fcr yetene\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bakt\u0131\u011f\u0131m \u00e7i\u00e7ekleri \u00fcslupla\u015ft\u0131ramad\u0131m. Bu Necmettin Hoca\u2019da had safhadaym\u0131\u015f. Bakt\u0131\u011f\u0131 \u00e7i\u00e7e\u011fi iki boyutta \u00fcslupla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f. Karikat\u00fcrist olsa, harika olurdu. Mustafa D\u00fczg\u00fcnman da papatyay\u0131 \u00fcslupla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f. Mesela ikisine de g\u00fcl yapt\u0131rmak istemi\u015fler, ikisi de g\u00fcl\u00fcn \u00fcst k\u0131sm\u0131n\u0131 iki boyutluda ifade edemedikleri i\u00e7in bir daha yapmak istememi\u015fler. Bende var g\u00fcl ebrusu. Ebru \u00fcslubuna \u00e7i\u00e7ek yap\u0131lacaksa, alacaks\u0131n o \u00e7i\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131na, karakteristik \u00f6zelliklerini \u00e7\u0131karacaks\u0131n, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyuta gitmeden o \u00e7i\u00e7e\u011fi ifade etmenin yolunu bulacaks\u0131n. Sonra ben de elini \u00f6pece\u011fim ve o \u00e7i\u00e7e\u011fi yapaca\u011f\u0131m. Ama \u00f6yle yapm\u0131yorlar. Herkes \u00e7i\u00e7e\u011fin resmini yap\u0131yor. Bizim ebrucular\u0131m\u0131z \u00e7i\u00e7ek yapmaktan aciz de\u011filler. Bir d\u00f6nem Barok Rokoko d\u00f6neminde \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00fcl resimleri yap\u0131lm\u0131\u015f. Ama icazeti ba\u015fkaym\u0131\u015f, \u015eukufe icazesi verilmi\u015f. Tezhip icazesi ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f. Burada, \u201chay\u0131r \u00fc\u00e7 boyutlu ebru yapamazs\u0131n, yapma\u201d diyemezsiniz.<\/p>\n

Memlekette sanat mercii olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu t\u00fcr aya\u011fa d\u00fc\u015fmeler oluyor.<\/strong><\/p>\n

Evet. Bizim sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z s\u00f6ylemleriyle yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sanatlar\u0131m\u0131z da yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bizim sanat tarih\u00e7ilerimiz ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z, sanat\u0131n tan\u0131m\u0131yla ilgilenmemi\u015f. Onlar i\u015flerini yapm\u0131\u015flar.<\/p>\n

Bat\u0131 ile bizim sanat anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki temel fark ne?<\/strong><\/p>\n

Bat\u0131\u2019da sanat bir ama\u00e7t\u0131r. \u0130sl\u00e2m sanat\u00e7\u0131s\u0131 i\u00e7in ise sanat bir ara\u00e7t\u0131r. Bizim sanat\u00e7\u0131m\u0131z Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in sanat icra ediyor. Bat\u0131 \u201cen g\u00fczelini yapaca\u011f\u0131m\u201d diyor. H\u00e2lbuki b\u00f6yle bir iddiaya gerek yok. Ebruda da b\u00f6yledir, Allah\u2019\u0131n ya da Hz. Peygamber\u2019in kelamlar\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Bunu da Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yapar\u0131z.<\/p>\n

Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Suna Ko\u00e7al, \u201cbizim sanat\u0131m\u0131zda Yaradan\u2019\u0131n izi vard\u0131r. Ama Bat\u0131\u2019da o iz yoktur. Bizim sanat\u0131m\u0131zda ruh\u201d vard\u0131r diyor.<\/strong><\/p>\n

B\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylenebilir. \u015e\u00f6yle \u00f6rnek vermek istiyorum; senin i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n ebru, ara\u00e7 de\u011fil de ama\u00e7 haline gelmi\u015fse Bat\u0131 sanatlar\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f olan \u015feyler, senin i\u00e7in de ge\u00e7erli. \u00c7\u00fcnk\u00fc ara\u00e7 halinden \u00e7\u0131k\u0131p, ama\u00e7 haline geliyor. Bat\u0131 sanatlar\u0131 i\u00e7in diyorlar ki, \u201csanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten besleniyor, taklit olmaz\u201d. Mesela birisi bana bir panelde dedi ki, \u201chocam sen Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n papatyas\u0131n\u0131 yap\u0131yorsun, sen taklit yap\u0131yorsun, bu sanat de\u011fil\u201d. Bat\u0131 sanatlar\u0131 i\u00e7in bu olur. Ama bu arg\u00fcmanlar\u0131, \u0130sl\u00e2m sanatlar\u0131nda Tezhipte kullan\u0131n mesela. Tezhipte kurallar var. Bu orada ge\u00e7erli de\u011fildir. Mesela minyat\u00fcrde, \u201cben \u00f6zg\u00fcrce minyat\u00fcr yap\u0131yorum\u201d diyemezsin. Padi\u015fah\u0131n boyunu s\u0131k\u0131yorsa vezirin boyundan k\u0131sa \u00e7iz. \u00c7izemezsin, padi\u015fah\u0131 en b\u00fcy\u00fck \u00e7izeceksin… Padi\u015fah k\u0131sa olsa da, \u201cya bunun boyu k\u0131sayd\u0131\u201d diyemezsin. Minyat\u00fcrde \u0131\u015f\u0131k yok, g\u00f6lge yok, \u00fc\u00e7 boyut yok. B\u00fct\u00fcn suratlar ayn\u0131, bireyselli\u011fi yok. Osmanl\u0131 minyat\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bak, bireysellik yok. Padi\u015fah\u2019\u0131n c\u00fclus t\u00f6reninde k\u0131rk tane adam \u00e7izmi\u015fler, hepsinin surat\u0131 ayn\u0131. Kiminde sakal olmas\u0131na, kiminde olmamas\u0131na mukabil; suratlar ayn\u0131… Bu s\u00f6ylemlerle bizim sanatlar\u0131m\u0131z\u0131 yarg\u0131larsan, \u201c\u00f6zg\u00fcrce minyat\u00fcr yap\u0131yorum\u201d dersen, Yunan minyat\u00fcr\u00fc yapars\u0131n. \u201c\u00d6zg\u00fcrce ebru yap\u0131yorum\u201d dersen Van Gogh\u2019u suyun \u00fczerine yapars\u0131n. Yar\u0131n dersin ki, \u201c\u00e7\u0131plak kad\u0131n resmi yapaca\u011f\u0131m\u201d dersin. Yapt\u0131lar da nitekim.<\/p>\n

Bug\u00fcn s\u00fcl\u00fcs de yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kimse \u201cben b\u00f6yle yapaca\u011f\u0131m\u201d diye kafas\u0131na g\u00f6re yapamaz mesela.<\/strong><\/p>\n

Diyemez. \u00d6yle kafana g\u00f6re yapamazs\u0131n ki.<\/p>\n

T\u0131pta nas\u0131l ki doktor \u201cben kalbi buradan kesiyorum\u201d dedi\u011finde kimse m\u00fcdahale etmiyorsa, ebruda da \u00f6zg\u00fcrce m\u00fcdahaleler olmamas\u0131 laz\u0131m.<\/strong><\/p>\n

Tabi\u00ee ki. Bu i\u015fin bir adab\u0131, edebi var. \u201cBen \u00f6zg\u00fcrce ebru yap\u0131yorum\u201d dersem. Yar\u0131n kalkar her \u015feyi \u00f6zg\u00fcrce yapar\u0131m.<\/p>\n

Burada bir otorite mevzuu giriyor ortaya.<\/strong><\/p>\n

Sanat\u0131n bat\u0131da y\u00fczlerce tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f. Bu demek oluyor ki, Bat\u0131\u2019da sanat\u0131n ne oldu\u011funa dair bir uzla\u015fma yok.<\/p>\n

Sanat\u0131n ne oldu\u011funu iki bin y\u0131ld\u0131r tarif edemiyorlar.<\/strong><\/p>\n

Evet. Bat\u0131\u2019n\u0131n anla\u015famad\u0131\u011f\u0131 sanat arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 al\u0131p, kendi sanat\u0131m\u0131z\u0131 yarg\u0131l\u0131yoruz. \u201cSanat\u00e7\u0131 sanat\u0131nda kendini ifade eder, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten beslenir\u201d, \u201csosyal mesaj verir\u201d bu Bat\u0131 sanat\u0131 i\u00e7in do\u011fru olabilir. Sabaha kadar tart\u0131\u015fabiliriz, resim sanat\u0131yla topluma mesaj verilir mi verilmez mi diye. Ya da sanat sanat i\u00e7in midir, toplum i\u00e7in midir diye… Heykel i\u00e7in sabaha kadar tart\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Ama h\u00fcsn-i hat, minyat\u00fcr, hat sanat i\u00e7in midir, toplum i\u00e7in midir abestir. Yahu onlarda ama\u00e7, bizde ara\u00e7. Cevap asl\u0131nda burada. Tezhip\u00e7i, Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019in kenarlar\u0131na cetvel \u00e7ekiyor ya da Allah\u2019\u0131n kelam\u0131n\u0131 s\u00fcsl\u00fcyor. Amac\u0131 onun en g\u00fczel \u015fekilde bunu yapmak. Bunu yaparken de Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmay\u0131 umuyor. Hepimizin hayattaki amac\u0131 bu de\u011fil mi zaten? Ebrucu da \u00f6yle. Ebru da duvara as\u0131lmaz, ebru Kur\u2019an\u2019\u0131 Kerim\u2019in cildinde kullan\u0131ls\u0131n, siyer kitab\u0131n\u0131n cildinde kullan\u0131ls\u0131n; ebrucular bu sebeple yap\u0131yor. Bizim sanatlar\u0131m\u0131z\u0131n her birinin kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in belli yerleri vard\u0131r derken bunu kastediyordum. Bakars\u0131n \u00e7ok be\u011fenirim, al\u0131r\u0131m asar\u0131m evime. O ayr\u0131, ben o ebruyu yaparken, mutlaka bir yere kullan\u0131ls\u0131n diye yapar\u0131m. Ebruyu yaz\u0131da levha olarak kullan\u0131ls\u0131n, ciltte kullan\u0131ls\u0131n diye yapar\u0131m; ama duvara kullan\u0131ls\u0131n diye yapmam. Mesela bir tane battal ebru var, \u00e7ok ho\u015fuma gidiyor duvara koydum. Bu sak\u0131ncal\u0131, gelene\u011fe ayk\u0131r\u0131 bir durum de\u011fil. \u201cBu oda ye\u015fil, buraya ye\u015fil bir \u00e7i\u00e7ek \u00e7ok yak\u0131\u015f\u0131r\u201d diye bir ye\u015fil \u00e7i\u00e7ek yap\u0131lmaz. Yap\u0131lmas\u0131ndaki maksat \u00f6nemli fakt\u00f6r.<\/p>\n

Bat\u0131\u2019da ebrunun durumu nedir? Sizin Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019ndan sonraki bir ba\u015fka serginiz de yurtd\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131.<\/strong><\/p>\n

Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019ndan sonraki sergim Washington\u2019dayd\u0131. Ondan sonra da Var\u015fova\u2019dayd\u0131 sergim. Bat\u0131l\u0131lar ebru sanat\u0131n\u0131 ilgin\u00e7 buluyorlar. Amerika\u2019da, G\u00fcney Amerika\u2019da, Avrupa\u2019da her yerde ebru yapanlar var.<\/p>\n

Japonya\u2019da bile yap\u0131l\u0131yormu\u015f?<\/strong><\/p>\n

Her yerde yap\u0131l\u0131yor. Ama onlar i\u00e7in bu ara\u00e7 de\u011fil, ama\u00e7. Onlar perde yap\u0131yorlar, \u00e7ar\u015faf yap\u0131yorlar, ayakkab\u0131lar\u0131 ebruluyorlar. Onlar i\u00e7in Allah kelam\u0131 falan yok. Sonra bak\u0131yorsunuz bizdekiler de ayakkab\u0131lara ebru yap\u0131yor, kuma\u015flara yap\u0131yorlar. Ceket dikiyorlar, elbiselere yap\u0131yorlar. Yani ticar\u00ee kayg\u0131larla ebruyu g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131za sokuyoruz. Ebru tam manas\u0131yla aya\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\"Alparslan<\/p>\n

Harf ink\u0131lab\u0131 s\u00fcrecinde, Hamit Ayta\u00e7 Hoca\u2019n\u0131n dedi\u011fi gibi, \u201c300 harf d\u00fckkan\u0131na kilit vuruldu\u201d ve sanat dallar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc buradan pay\u0131n\u0131 ald\u0131. Ebru da harf ink\u0131lab\u0131ndan zarar g\u00f6rd\u00fc m\u00fc?<\/strong><\/p>\n

Ebruyu zaten bilen bir tane adam vard\u0131; Necmettin Okyay. Okyay ebru yap\u0131yordu. Hat yaz\u0131yordu, hatt\u0131n etraf\u0131na ebru koyuyordu. Dolay\u0131s\u0131yla bir tek ki\u015fi oldu\u011fu i\u00e7in o d\u00f6nemde kendi kendine yapmaya devam etti. M\u00fc\u015fterisi yok, Sacit Okyay ve Sami Okyay\u2019a \u00f6\u011fretti. Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019a \u00f6\u011fretti. O kadar.<\/p>\n

O d\u00f6nemde Sami Efendi\u2019nin hat sanat\u0131, bitpazar\u0131nda \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015fa inmi\u015f.<\/strong><\/p>\n

Eski yaz\u0131 terk ettirilince, Osmanl\u0131\u2019ya ait ne varsa bitpazar\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. \u015eimdi o k\u0131ymet anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

O zamandan bug\u00fcne k\u0131ymeti anla\u015f\u0131labildi mi? \u0130SMEK, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u0130sl\u00e2m sanat\u0131 \u00fczerine te\u015fvik edici \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n

15 sene evvel ismi Ebru olan bir han\u0131m \u0130svi\u00e7re\u2019den telefon a\u00e7t\u0131. \u201c\u0130svi\u00e7re b\u00fcy\u00fckel\u00e7isinin han\u0131m\u0131n\u0131 bir g\u00fcn ziyaretinize getirebilir miyim, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z i\u00e7in\u201d dedi. Geldiler yedik, i\u00e7tik. \u00c7ok memnun oldular. Aradan zaman ge\u00e7ti, \u201cAmerikan ba\u015fkonsoloslu\u011fuyla gelebilir miyim\u201d diye sordu. Onlar da geldiler. Han\u0131m b\u00f6rek \u00e7\u00f6rek yapt\u0131, ebrulara bakt\u0131lar. O zaman k\u00fclt\u00fcr bakan\u0131 \u0130stemihan Talay\u2019d\u0131. Fikri Sa\u011flar da bir \u00f6nceki k\u00fclt\u00fcr bakan\u0131yd\u0131. Amerikan ba\u015fkonsolosu da dedi ki, \u201cFikri Sa\u011flar benim \u00e7ok yak\u0131n arkada\u015f\u0131m, istiyorsan onunla konu\u015fay\u0131m seni \u0130stemihan Talay ile tan\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m\u201d. \u0130stanbul\u2019da bir adam ebru yap\u0131yor, k\u00fclt\u00fcr bakan\u0131n\u0131n benden haberi yok. Amerikal\u0131 da kalkm\u0131\u015f, \u201cseni onunla tan\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m\u201d diyor. Zoruma gitti. 2013 senesinde k\u00fclt\u00fcr bakanl\u0131\u011f\u0131, bana k\u00fclt\u00fcr sanat b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcl\u00fc verdi. Nereden nereye geldik. Sanatlar\u0131m\u0131z\u0131n eski muhte\u015fem g\u00fcnlerine d\u00f6nmesi i\u00e7in, iyi alamet bu. T\u00fcrkiye\u2019de ebrunun bilinirli\u011fi \u00e7ok iyi. Televizyonda, dizilerde, Ramazan\u2019da g\u00f6steriliyor. Her Ramazan televizyonlarda ebrucular peydahlanacak. Ebru yapt\u0131klar\u0131n\u0131 zannedecekler, herkes de ebru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannedecek. Bunlar ebrunun bilinirli\u011fi i\u00e7in iyi ama, yap\u0131lan \u015feyler ebru de\u011fil, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bir \u015fey anlatay\u0131m; hoca Hakk\u2019a y\u00fcr\u00fcd\u00fckten sonra i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, telefonum \u00e7ald\u0131… Birisi, \u201csiz ebru sanat\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131yorsunuz galiba. Biz \u00c7\u0131ra\u011fan Saray\u0131\u2019n\u0131n avlusunda olaca\u011f\u0131z. \u0130stanbullu \u00f6nde gelen ailelerden birisinin k\u0131z\u0131n\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc var\u201d dedi. \u201cSiz de ebru yap\u0131yorsunuz, bah\u00e7ede otantik bir \u00e7ad\u0131r kurulacak, siz de fes tak\u0131p ebru g\u00f6stereceksiniz; bir k\u00f6\u015fede macuncu macun yapacak, \u00f6b\u00fcr k\u00f6\u015fede Karag\u00f6z-Hacivat oynat\u0131lacak\u201d gelen misafirlerin \u00e7ocuklar\u0131 oyalanacak anlad\u0131n\u0131z m\u0131? \u201c\u00dccret \u00e7ok dolgun olacak\u201d dedi han\u0131mefendi. Ben de, \u201cben soytar\u0131 m\u0131y\u0131m han\u0131mefendi\u201d deyip k\u00fcf\u00fcr ettim. Bir yandan da utan\u0131yorum, bir kad\u0131na nas\u0131l b\u00f6yle bir \u015fey yapar\u0131m diye. \u0130nsanlar ebruyu b\u00f6yle yap\u0131yorlar, Ramazan \u00e7ad\u0131rlar\u0131n\u0131n k\u00f6\u015felerinde \u00d6zbek takkesi ya da fes takm\u0131\u015flar. Adamlar da bir \u015fey zannedip seyrediyorlar. O ebru de\u011fil ki.<\/p>\n

\"Alparslan<\/p>\n

\u0130\u015fin ehillerini neden ekranlarda g\u00f6remiyor, s\u00f6yledikleriniz bir nevi cevap oldu.<\/strong><\/p>\n

Yani… \u0130\u015fi bilen adam soytar\u0131 gibi, Ramazan\u2019da televizyonda, \u00e7ad\u0131rda gezmek yani!<\/p>\n

\u00dcstad Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu bir \u015fey var; \u201ck\u00fcf\u00fcrden buzda\u011f\u0131n\u0131 hohlaya hohlaya erittik, \u00e7amurdan ortal\u0131k ge\u00e7ilmiyor\u201d.<\/strong><\/p>\n

Aynen \u00f6yle, aynen \u00f6yle…<\/p>\n

Hatice Aksu ile tezhip \u00fczerine konu\u015fmu\u015ftuk. \u201cUcuz tezhip sanat\u00e7\u0131lar\u0131 tutuyorlar, tezhip\u00e7i zannediyorlar, camileri yapt\u0131r\u0131yorlar, bir\u00e7ok \u015fey yamuk yamuk\u201d dedi.<\/strong><\/p>\n

Evet. Camilerdeki yaz\u0131lara bak\u0131yorsun, bakam\u0131yorsun ya! Bu b\u00f6yle mi yap\u0131l\u0131r?<\/p>\n

Rami\u2019de tarih\u00ee bir \u00e7e\u015fme g\u00f6rd\u00fcm ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde. Sar\u0131 bir boyayla o talik yaz\u0131n\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7mi\u015fler. Estetikten zerre bir \u015fey kalmam\u0131\u015f, demek ki izin veriliyor ki b\u00f6yle \u015feyler oluyor.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Bundan d\u00f6rt sene evvel, beni Var\u015fova\u2019ya devlet ar\u015fivlerine davet ettiler. At\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapaca\u011f\u0131z, gitmeden evvel mail att\u0131lar bana; \u201cbizde baz\u0131 kitaplarda ebrular var, bunlar\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapabilir misiniz\u201d dediler. Bakt\u0131m, \u201cyapar\u0131z ya\u201d dedim. Gittik. 40-50 ki\u015fi geldi, protokol\u00fcn ba\u015f\u0131nday\u0131z. Konservasyon laboratuvar\u0131na ge\u00e7tik. Orada f\u0131r\u00e7a sard\u0131k, boya ezdik, ebru yapmaya dair bir \u015feyler g\u00f6sterdik. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn, \u201ckitaplar\u0131 getirece\u011fiz, onlara bak\u0131p ayn\u0131 ebrular\u0131 yapaca\u011f\u0131z\u201d dediler. 8-9 kitap getirdiler, hepsi 17-18 y\u00fczy\u0131llardan kalma. Bir tanesi \u00e7ok \u00f6nemli. Deri kapl\u0131 1792 tarihli, Polonya\u2019n\u0131n ilk yaz\u0131l\u0131 anayasas\u0131. Avrupa\u2019daki ilk anayasalardan. Dediler ki, \u201cbiz bunu yapmay\u0131 \u00e7ok istiyoruz. Ka\u011f\u0131d\u0131 bulduk, deriyi bulduk, m\u00fcrekkepleri de yapt\u0131rd\u0131k, hattatlar\u0131 da bulduk, ebruyu yapam\u0131yoruz\u201d dediler. Klimatik bir ortamda sakl\u0131yorlar kitab\u0131, korkuyorlar, rutubet olur, bakteri kapar, bir \u015fey olur diye. Nas\u0131l saklanmas\u0131 gerekiyorsa \u00f6yle saklanm\u0131\u015f i\u015fte. \u201cAyn\u0131 ebrudan yapar m\u0131s\u0131n\u201d dediler, yapt\u0131k… Bir ebrucu 17-18. Y\u00fczy\u0131ldan kalma kitab\u0131n \u00fczerindeki ebrunun ayn\u0131s\u0131n yapabilmek zorunda.<\/p>\n

Zor mudur yapmak?<\/strong><\/p>\n

Zordur. Bizim tezimiz \u015fu, ebru usta-\u00e7\u0131rak m\u00fcnasebetiyle \u00f6\u011frenilir. Ustalar\u0131n ebrular\u0131n\u0131 me\u015fk edeceksin. Taklitlerini yapacaks\u0131n, \u00f6yle \u00f6yle \u00f6\u011frenilir. Mesela bundan \u00fc\u00e7 sene \u00f6nce, i\u00e7inde \u00e7i\u00e7ek olmayan ebrular sergisi yapt\u0131m. Hi\u00e7 \u00e7i\u00e7ekli ebru yok, hep battal ebru var. Sebebi de, ebrunun T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7i\u00e7ek ressaml\u0131\u011f\u0131 alg\u0131lanmas\u0131. Sergiye gidiyorum y\u00fcz tane ebru var, hepsi \u00e7i\u00e7ek. Kimsenin battal yapma diye bir derdi yok. \u00d6yle bir sergi yapt\u0131m, sergi yapmak i\u00e7in Necmettin Okyay\u2019\u0131n bir ebrusunu yapacakt\u0131m. Renkleri haz\u0131rlad\u0131m, yap\u0131yordum. Ayn\u0131s\u0131 oldu ama i\u00e7ime sinmedi bir t\u00fcrl\u00fc. Gecenin bir yar\u0131s\u0131 akl\u0131ma geldi ki, Necmettin Hoca\u2019n\u0131n eli titriyordu. \u00c7i\u00e7ek yapaca\u011f\u0131 zaman, kendine \u00f6zel bir \u015fey yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 elini ona koyunca titremesi duruyordu. Gel-gitleri yaparken ben de elimi biraz titrettim, ayn\u0131s\u0131 oldu. Yani eseri yapan ne ya\u015f\u0131yorsa, ayn\u0131s\u0131n\u0131 sen de ya\u015f\u0131yorsun. Ebru b\u00f6yle \u00f6\u011frenilir. Taklitle \u00f6\u011frenilir ebru diyoruz, insanlar Bat\u0131 sanatlar\u0131n\u0131n arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kullan\u0131yor \u201ctaklitle sanat olmaz\u201d diyor.<\/p>\n

\"Alparslan<\/p>\n

D\u00fczg\u00fcn bir orijinale ula\u015fabilmek i\u00e7in de taklit yapmak gerekiyor.<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n
<\/div>\n

\u00d6yle tabi\u00ee. Ebruyu taklit etmek i\u00e7in, o ustan\u0131n boyalar\u0131n i\u00e7indeki su ve miktar\u0131n\u0131, o boyan\u0131n hangi s\u0131raya g\u00f6re at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ne kadar f\u0131r\u00e7ayla att\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmen laz\u0131m. Yoksa yapamazs\u0131n, ya sar\u0131 \u00e7ok olur, k\u0131rm\u0131z\u0131 az olur, s\u0131ras\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k olur. Ve ben o bahsetti\u011fim sergiye s\u0131rf d\u00f6rt tane taklit ebru koydum. \u0130ki tane Necmettin Okyay\u2019\u0131n Ethem Efendi\u2019nin ve Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n taklitleri. Bizim sanatlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6\u011frenim y\u00f6ntemi me\u015fk zaten. Bir tanesi Al\u00e2eddin Yava\u015fca\u2019n\u0131n yan\u0131na musiki \u00f6\u011frenmeye gidiyor, dizinin dibine gidiyor. Oturuyor yan\u0131na, elinden bir iki eser ge\u00e7iyor. Diyor ki, \u201cben Al\u00e2eddin Yava\u015fca\u2019n\u0131n talebisiyim\u201d do\u011fru. Okuyu\u015f tarz\u0131 da do\u011fru. Ama kendi kendine \u00f6\u011frenen birisi Al\u00e2eddin Yava\u015fca tarz\u0131yla nas\u0131l okuyacak. Kendi tarz\u0131yla okur. Adam\u0131n teki yukar\u0131da belirtti\u011fim gibi, \u201csen Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n papatyas\u0131n\u0131 taklit ediyorsun, seninki sanat de\u011fil\u201d dedi. Ben de, \u201cayn\u0131 eseri Kani Karaca da okuyor Bekir S\u0131tk\u0131 da okuyor\u201d dedim. Bunlar sanat\u00e7\u0131 de\u011fil ya diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor herhalde. Bir tarihte bunu yapan adam eseri besteledi. O zaman ayn\u0131 eseri seslendiren herkes taklit\u00e7i, sanat\u00e7\u0131 de\u011fil. Bekir Hoca ile, Kani Hoca aras\u0131nda fark var. Bunu anlayabilmek i\u00e7in musiki bilmek laz\u0131m. Onlar\u0131 \u00e7ok dinlemek laz\u0131m, dinlemezsen ay\u0131rt edemezsin. Yani senin gibi bakan bir adam i\u00e7in, Mustafa D\u00fczg\u00fcnman\u2019\u0131n papatyas\u0131yla benim papatyam ayn\u0131. Ama anlayan birisi onda benim \u015fivemi g\u00f6r\u00fcyor. \u0130\u015fi yapan ki\u015fi, ustadan \u00f6\u011frenirse, kendi \u015fivesi o i\u015fi ku\u015fat\u0131yor. \u201cBen ustadan \u00f6\u011frenmedim, kendi kendime \u00f6zg\u00fcrce \u00f6\u011frendim\u201d diyorsan, senin gelene\u011fin yok.<\/p>\n

\u0130cazet verdi\u011finiz talebiniz var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Yedi-sekiz tane var.<\/p>\n

\u0130cazetsiz de insanlar ebru yap\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

Yapmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar var. Ben hak edenleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm zaman icazet veriyorum. \u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc ahirette bana sorarlar, \u201cbu adama neden icazet vermedin\u201d diye. \u0130cazet al\u0131nmaz, icazet verilir. \u0130cazet sadece tekni\u011fe verilmez, edebe ahlaka verilir. Baz\u0131 icazet verdi\u011fim insanlar\u0131n icazetini de iptal ettim. Sosyal medyada payla\u015ft\u0131m. Adam\u0131n teki icazet istedi, ne biliyorsam \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u0130cazeti de verdim. Adam ne dersem, ne yap\u0131yorsam yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Adam kitap yazd\u0131, bundan haberim yok, ebru kitab\u0131 yazd\u0131. \u0130\u00e7ine de yazm\u0131\u015f, \u201cMustafa Hoca serpmeler g\u00fczel olur\u201d diye. Sanki hoca buna s\u00f6ylemi\u015f.<\/p>\n

Ondan ders alm\u0131\u015f gibi…<\/strong><\/p>\n

Evet \u00f6yle. Bir de benim hocam hayattayken kitap yazmaya c\u00fcret etmem, olmaz yani. Ne s\u00f6ylemek, ne yaz\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa, hocam yazar. Bunun i\u00e7in hocamdan izin isterim, \u201cya hocam ben bir \u015fey yazd\u0131m, yanl\u0131\u015f m\u0131 yoksa do\u011fru mu? Yanl\u0131\u015f\u0131m varsa d\u00fczelt\u201d derim. Adam dan\u0131\u015fmadan yapm\u0131\u015f. Ben de icazeti iptal ettim. Herkesin ahlak\u0131n\u0131 bilemezsiniz, zamanla ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Ahl\u00e2k her sahada ehemmiyetli.<\/strong><\/p>\n

Evet her \u015feyde \u00f6yle.<\/p>\n

Salih Mirzabeyo\u011flu\u2019nun bir ifadesi var, \u201cdo\u011frunun olmad\u0131\u011f\u0131 yerde g\u00fczel de yoktur\u201d.<\/strong><\/p>\n

Tabi\u00ee ki.<\/p>\n

Ebru sanat\u0131n\u0131n aya\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne de\u011findiniz. Devlet bunu engellemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor mu yahut neler yapmal\u0131? Devlet sanat\u0131n i\u015fleyi\u015finde nas\u0131l bir rol almal\u0131?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de devlet eskiye nazaran bizim sanatlar\u0131m\u0131za alakala g\u00f6steriyor. Konjonkt\u00fcr de\u011fi\u015fti.<\/p>\n

On sene evvel \u00e7ok duyulmuyordu ebru sanat\u0131.<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi biraz daha duyuluyor. Bizim sanatlar\u0131m\u0131za ilgi artt\u0131, do\u011fal olarak k\u00fclt\u00fcr bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ilgisi artt\u0131. Ger\u00e7ek ebruyu, do\u011fru ebruyu, k\u00fclt\u00fcr bakanl\u0131\u011f\u0131 biliyor mu, bilmiyor mu; buna dair \u015f\u00fcphelerim var. Bu \u015f\u00fcphelerin sebebi resmi kurumlar de\u011fil. Bunun su\u00e7lusu k\u00fclt\u00fcr bakanl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019de suyun \u00fczerine yap\u0131lan her \u015feye ebru diyorlar. Bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde iki kelimeden birini s\u00f6yleyerek, di\u011feri ima edilir. Mesela aman kelimesinin ebced de\u011feri doksan ikidir. \u0130sm-i nebinin de ebced de\u011feri doksan ikidir. Aman dedi\u011fin zaman ismi nebiyi ifade edersin.\u00a0Ali de hilal de ebced de\u011ferleri altm\u0131\u015f alt\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in Ali, Celal\u2019i temsil eder.<\/em><\/strong>\u00a0Adam lale ebrusunu alm\u0131\u015f evinin helas\u0131na asm\u0131\u015f, lale seyrediyor. Benim akl\u0131m bunu alm\u0131yor. Her \u015feye ebru diyorlar. B\u00f6yle olunca bakan\u0131n ya da genel m\u00fcd\u00fcr\u00fcn onlar\u0131 ebru zannetmesi normal bir \u015fey. Adam\u0131n i\u015fi g\u00fcc\u00fc sadece ebru de\u011fil ki. O da bir yerden ebruyla alakalanm\u0131\u015f biraz.<\/p>\n

Sizin elinizde olsa buna dair ne t\u00fcr de\u011fi\u015fiklikler yapmak isterdiniz?<\/strong><\/p>\n

Bir kere, bizim sanat tarih\u00e7ilerimizin, sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n oturup bizim sanatlar\u0131m\u0131zla ilgili arg\u00fcmanlar\u0131 s\u00f6ylemleri yapmas\u0131 laz\u0131m. \u0130sl\u00e2m sanatlar\u0131 i\u00e7in tan\u0131m yapanlar, \u201csanat tekrardan do\u011fmaz\u201d. Ya arkada\u015f bu Bat\u0131\u2019n\u0131n s\u00f6ylemi. Bizim sanat kavram\u0131n\u0131 yapacak \u015furaya, toplant\u0131ya ihtiyac\u0131m\u0131z var. Sanat\u00e7\u0131lar, sanat tarihleri mi toplan\u0131r bilmiyorum oras\u0131n\u0131. Bizim sanatlar\u0131m\u0131za Bat\u0131 arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kullan\u0131rsan\u0131z, sanat zanaat mertebesine d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bizim sanatlar\u0131m\u0131z i\u00e7in birtak\u0131m tan\u0131mlar yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Ebrunun tan\u0131m\u0131 bana g\u00f6re belli. Bunun \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kan hi\u00e7bir \u015fey ebru de\u011fildir. Sudan etkilenmeyen, \u0131\u015f\u0131ktan etkilenmeyen, k\u00e2\u011f\u0131da zarar verici kimyasallar i\u00e7ermeyen, tabiattan al\u0131nma, suda erimeyen do\u011fal boyalar\u0131n ebrucu taraf\u0131ndan, haz\u0131rlanm\u0131\u015f atkuyru\u011fu f\u0131r\u00e7alarla, k\u0131vamlanm\u0131\u015f suyun \u00fczerine, boyalar\u0131n serpilmesiyle olu\u015fturulan desenin k\u00e2\u011f\u0131da evrilmesi suretiyle yap\u0131lan bir k\u00e2\u011f\u0131t bezleme sanat\u0131d\u0131r. Budur ebru. K\u00e2\u011f\u0131t d\u0131\u015f\u0131ndaki hi\u00e7bir \u015feye ebru diyemezsin. Toprak boya, madeni boya, i\u00e7inde asit, kimyasal olan hi\u00e7bir \u015feyi ebru sayamazs\u0131n. Adam otomobil boyas\u0131ndan, seramik boyas\u0131ndan ebru yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yor. At k\u0131l\u0131 f\u0131r\u00e7alarla serpilecek o. Adam suyun \u00fcst\u00fcne boyay\u0131 d\u00f6k\u00fcyor, yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feye de ebru diyor! H\u00e2lbuki ebrunun kelime anlam\u0131, bulut gibi demek… Bu d\u00f6kerek yapt\u0131\u011f\u0131n \u015feyin hi\u00e7biri buluta benzemiyor ki… Buna ebru diyorlar.<\/p>\n

Kitab\u0131n\u0131zla alakal\u0131 neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/strong><\/p>\n

Emekli olduktan sonra, tefrika tefrika akl\u0131ma geldik\u00e7e yazd\u0131m. Ge\u00e7en sene bu art\u0131k kitap olacak dedim. Bana g\u00f6re estetik bir ebrunun nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fine dair yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kaynak yok. Bir ebru g\u00fczelse g\u00fczeldir, bana g\u00f6re sana g\u00f6re olmaz bu. O ebru bana da k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, sana da k\u00f6t\u00fcd\u00fcr; tabi\u00ee \u00f6yleyse. \u201cSuyun \u00fczerine d\u00f6k\u00fclen her \u015fey sanat eseridir\u201d bu yanl\u0131\u015f.<\/p>\n

Hangi yay\u0131nevinden \u00e7\u0131kacak?<\/strong><\/p>\n

Klasik T\u00fcrk Sanatlar\u0131 Vakf\u0131 basacak. Vak\u0131f da\u011f\u0131tacak. Sosyal medyada payla\u015faca\u011f\u0131m bilginiz olur. Baz\u0131 insanlar on tane ebru getiriyorlar diyorlar ki, \u201chocam \u015fu yaz\u0131n\u0131n etraf\u0131na hangi ebruyu koyal\u0131m\u201d, ben de diyorum ki \u201c\u015funu kullan\u0131n\u201d. Bu sefer de \u201chocam niye o peki\u201d diyorlar. Bir kriterim var demek ki bunu se\u00e7erken. Yani yaz\u0131ya uygun desenler o ebruda var. Renkleri daha m\u00fctenasip, tabi\u00ee renkler var. Kitab\u0131mda bunlar\u0131n hepsine de\u011findim. Teknik ve esteti\u011fe dair yaz\u0131l\u0131 olmayan ne varsa, \u00f6\u011frendi\u011fim, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ne varsa yazd\u0131m. Gelene\u011fimizin hususiyetlerini yazd\u0131m. \u0130lk hususiyeti usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisinden, icazet m\u00fcessesesine kadar ne varsa yazd\u0131m. Ar\u015fivlerden toplad\u0131\u011f\u0131m, koleksiyonculardan toplad\u0131\u011f\u0131m eski ustalar\u0131n ebrular\u0131ndan, hocam\u0131n ebrular\u0131ndan, benim ve \u00f6\u011frencilerimin ebrular\u0131ndan bir alb\u00fcm yapt\u0131m.\u00a0 Ethem Efendi\u2019nin, Hatip Mehmed Efendi\u2019nin eserlerini g\u00f6stererek, \u201cdo\u011fru ebru b\u00f6yle\u201d olur diye i\u015faret ettim. Ebruda en \u00e7ok sorulan boya, k\u0131vam ayar\u0131ndan bahsettim. Ebruya dair bildi\u011fim ne varsa yazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, in\u015fallah bir aya kadar \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n

Hay\u0131rl\u0131s\u0131 olsun.<\/strong><\/p>\n

Te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n

\u00c7ok vaktinizi ald\u0131k, sa\u011folun.<\/strong><\/p>\n

Sizler sa\u011folun.<\/p>\n

Ayl\u0131k Dergisi 151. Say\u0131, Nisan 2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okurlar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan soracak olursak, Alparslan Babao\u011flu kimdir? Asl\u0131nda Erzurum\u2019da elektronik meslek lisesini bitirdim. Devlet burs imtihan\u0131n\u0131 kazand\u0131m ve daha sonra \u0130ngiltere ve Fransa\u2019ya g\u00f6nderildim. 1979\u2019da lisans, 1980\u2019de y\u00fcksek lisans\u0131m\u0131 tamamlad\u0131m.…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1228,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"ppma_author":[14],"class_list":["post-1227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-roportaj","author-admin"],"yoast_head":"\nEbru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj - Ayl\u0131k Dergisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj - Ayl\u0131k Dergisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Okurlar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan soracak olursak, Alparslan Babao\u011flu kimdir? Asl\u0131nda Erzurum\u2019da elektronik meslek lisesini bitirdim. Devlet burs imtihan\u0131n\u0131 kazand\u0131m ve daha sonra \u0130ngiltere ve Fransa\u2019ya g\u00f6nderildim. 1979\u2019da lisans, 1980\u2019de y\u00fcksek lisans\u0131m\u0131 tamamlad\u0131m.…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ayl\u0131k Dergisi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-04-02T08:09:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-24T08:10:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"aylikdergisi\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Aylik_Dergisi\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Aylik_Dergisi\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"aylikdergisi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"28 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\"},\"author\":{\"name\":\"aylikdergisi\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd\"},\"headline\":\"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj\",\"datePublished\":\"2017-04-02T08:09:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-24T08:10:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\"},\"wordCount\":6103,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp\",\"articleSection\":[\"R\u00f6portaj\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\",\"name\":\"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj - Ayl\u0131k Dergisi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp\",\"datePublished\":\"2017-04-02T08:09:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-24T08:10:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp\",\"width\":1280,\"height\":720},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/\",\"name\":\"Ayl\u0131k Dergisi\",\"description\":\"Fikir, Siyaset, Toplum ve Kültür Sanat\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization\",\"name\":\"Ayl\u0131k Dergisi\",\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png\",\"width\":380,\"height\":287,\"caption\":\"Ayl\u0131k Dergisi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi\",\"https:\/\/x.com\/Aylik_Dergisi\",\"https:\/\/www.instagram.com\/aylikbarandergisi\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd\",\"name\":\"aylikdergisi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/image\/794c885c93221403cc418bbc3f8b6bb9\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"aylikdergisi\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/aylikdergisi.com\"],\"url\":\"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj - Ayl\u0131k Dergisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj - Ayl\u0131k Dergisi","og_description":"Okurlar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan soracak olursak, Alparslan Babao\u011flu kimdir? Asl\u0131nda Erzurum\u2019da elektronik meslek lisesini bitirdim. Devlet burs imtihan\u0131n\u0131 kazand\u0131m ve daha sonra \u0130ngiltere ve Fransa\u2019ya g\u00f6nderildim. 1979\u2019da lisans, 1980\u2019de y\u00fcksek lisans\u0131m\u0131 tamamlad\u0131m.…","og_url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/","og_site_name":"Ayl\u0131k Dergisi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi","article_published_time":"2017-04-02T08:09:02+00:00","article_modified_time":"2026-01-24T08:10:55+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":720,"url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp","type":"image\/webp"}],"author":"aylikdergisi","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Aylik_Dergisi","twitter_site":"@Aylik_Dergisi","twitter_misc":{"Yazan:":"aylikdergisi","Tahmini okuma s\u00fcresi":"28 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/"},"author":{"name":"aylikdergisi","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd"},"headline":"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj","datePublished":"2017-04-02T08:09:02+00:00","dateModified":"2026-01-24T08:10:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/"},"wordCount":6103,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp","articleSection":["R\u00f6portaj"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/","name":"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj - Ayl\u0131k Dergisi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp","datePublished":"2017-04-02T08:09:02+00:00","dateModified":"2026-01-24T08:10:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp","contentUrl":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/alparslan-babaoglu-ebru-sanatcisi-baran-dergisi.webp","width":1280,"height":720},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/2017\/04\/02\/ebru-sanatcisi-alparslan-babaoglu-ile-roportaj\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ebru sanat\u00e7\u0131s\u0131 Alparslan Babao\u011flu ile R\u00f6portaj"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#website","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/","name":"Ayl\u0131k Dergisi","description":"Fikir, Siyaset, Toplum ve Kültür Sanat","publisher":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#organization","name":"Ayl\u0131k Dergisi","url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png","contentUrl":"http:\/\/aylikdergisi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-aylik-dergisi-logo-taslak.png","width":380,"height":287,"caption":"Ayl\u0131k Dergisi"},"image":{"@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AylikBaranDergisi","https:\/\/x.com\/Aylik_Dergisi","https:\/\/www.instagram.com\/aylikbarandergisi\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/f6f24c4fc82f2469847571852b8c65fd","name":"aylikdergisi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/#\/schema\/person\/image\/794c885c93221403cc418bbc3f8b6bb9","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d913209259cea2fbc9e0fe2b58775b1e647df1ee76ecf3e69623cc9249747609?s=96&d=mm&r=g","caption":"aylikdergisi"},"sameAs":["http:\/\/aylikdergisi.com"],"url":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"authors":[{"term_id":14,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"admin","display_name":"aylikdergisi","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/72d88977e7edd63669015a131160b7255adb4b26ec9dfe844962f6640dc09e99?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","user_url":"http:\/\/aylikdergisi.com","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1227"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1229,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions\/1229"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1227"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aylikdergisi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=1227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}