Zaman ve \u00e7ocuk istikbali bir olan iki ayr\u0131 mefhum, fakat birbirine de s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131. Birinde ya\u015fanan de\u011fi\u015fim mutlaka di\u011ferini de etkileyecektir.<\/p>\n
Hayat\u0131m\u0131z\u0131n en m\u00fchim unsurlar\u0131ndan biri olan zaman\u0131 verimli k\u0131lma konusunda en k\u00f6t\u00fc d\u00f6nemlerden birinde oldu\u011fumuzu s\u00f6ylersek yanl\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131 kanaatindeyim.<\/p>\n
\u0130nsan i\u00e7in zaman en k\u0131ymetli mefhumdur. Onun da b\u00fct\u00fcn hayati unsurlar gibi sevk ve idaresi gerekir. Bug\u00fcn\u00fcn insan\u0131 ise zaman\u0131 harcamak ve onu heba etmek konusunda ziyadesiyle bonk\u00f6rd\u00fcr. Bu k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131k zamana b\u00fcy\u00fck k\u0131ymet veren \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n m\u00fcntesibi olmakla \u00f6v\u00fcnen insanlar i\u00e7in vahimdir.<\/p>\n
Zaman\u0131 o kadar k\u00f6t\u00fc kullan\u0131yoruz ki, vaktimizin \u00e7o\u011funu \u201ci\u015f\u201d olarak addedilebilecek olan herhangi bir \u015feyden \u00e7ok uzak ge\u00e7iriyoruz. \u0130nsan\u0131n daha ilk \u00e2nlar\u0131ndan itibaren edinmesi gereken ilk \u015fey bir zaman disiplini edinmesi zaman \u00fczerine d\u00fczen kurmas\u0131d\u0131r. Tabiat\u0131yla bunun da en iyi verilebilece\u011fi zaman \u00e7ocukluktur. Tanp\u0131nar \u201cM\u00fcsl\u00fcman saati\u201dnden bahseder; bu tabii olarak hayat\u0131m\u0131z\u0131n zaten i\u00e7inde varolan de\u011fi\u015fmez bir karakter gibiydi. Fakat b\u00fct\u00fcn bu d\u00fczeni, k\u00fclt\u00fcr ve ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 \u00e7oktan kaybettik. \u201c\u00d6teler, \u00f6teler. Gayemin mal\u0131: Mesafe ekinim, zaman madenim.\u201d M\u0131sralar\u0131nda oldu\u011fu gibi, mutlaka iyi i\u015flenmesi gereken zaman, \u00e7ocukta oldu\u011fu gibi, iyi i\u015flenmedi\u011fi takdirde kaybedilen bir k\u0131ymetten farks\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n
Zaman\u0131 k\u0131ymetlendirmek ve ondan verim elde etmek d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fma ile gelecektir. Jules Payot\u2019nun \u0130rade Terbiyesi\u2019nde belirtti\u011fi gibi: \u201cGer\u00e7ek ve verimli \u00e7al\u0131\u015fma enerjisi az ama d\u00fczenli olan eforla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6yle de\u011filse muhtemelen tembel i\u015fidir. D\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fma, tek hedefe y\u00f6nelik olmay\u0131 gerektirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc irade, g\u00f6sterilen \u00e7aban\u0131n \u00e7oklu\u011fundan ziyade tek amaca y\u00f6nelik olmas\u0131yla kendini belli eder.\u201d<\/p>\n
Demek ki, sadece bo\u015f kalmamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak da de\u011fil onu bir d\u00fczen i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmek suretiyle ger\u00e7ek verimi elde ederiz. Ayn\u0131 eserde \u201cZaman onu do\u011fru kullanana yanl\u0131\u015f yapmaz.\u201d denmektedir. Bu sadece bir \u015feyleri ertelemek, i\u015fleri zaman\u0131nda yapmakla alakal\u0131 bir durum de\u011fildir; zira i\u015fler zaten vaktinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, as\u0131l olan zaman\u0131 do\u011fru de\u011ferlendirmek do\u011fru i\u015flerle de me\u015fgul olmak demektir.<\/p>\n
\u00c7ocuk damla damla b\u00fcy\u00fcyen birikimdir. Hi\u00e7bir insan\u0131n ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131larak kendini g\u00fczel bir \u015fekilde yeti\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7ocu\u011fa yap\u0131labilecek en b\u00fcy\u00fck iyilik onun i\u00e7in k\u0131ymetli olan b\u00fct\u00fcn k\u0131ymetleri ona a\u015f\u0131lamak suretiyle istikbale haz\u0131rlanmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mak olacakt\u0131r.<\/p>\n
Evvela edinmemiz gereken \u015fey daha ilk \u00e7ocukluk anlar\u0131ndan ba\u015flayarak bir zaman disiplini ve onu y\u00f6netebilme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Oysa biz \u00e7ocuklara \u2018daha \u00e7ocuk\u2019 diyerek kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken al\u0131\u015fkanl\u0131klardan uzakla\u015ft\u0131ran bir israf rejimini tatbik ediyoruz.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n dilinden anlamayan bir nesil ve anne babalara \u015fahid oluyoruz. Kendisine de bir \u015fey kazand\u0131ramam\u0131\u015f ve kazand\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f olan bu insanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na da pek fazla \u015fey kazand\u0131ramayacaklar\u0131 a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Bizim zaman\u0131m\u0131z\u0131n bir meyvesi oldu\u011fu kadar \u00e7ocuk, gelece\u011fin sahibi, annesi ve babas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re yeti\u015ftirilmeyen bir insandan istikbalde de pek fazla \u015fey beklenemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131 nas\u0131l yeti\u015ftirece\u011fini bilmek bir yana daha ona nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fini, onu nas\u0131l dinleyece\u011fini ve onunla nas\u0131l konu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 dahi bilmeyen ana babalara \u015fahid oluyoruz.<\/p>\n
Bizzat \u015fahid oldu\u011fum hadiselerin genellenemeyece\u011fini bilmekle birlikte \u00f6rnek te\u015fkil edece\u011fini de (a\u015fa\u011f\u0131da verdi\u011fim \u00f6rneklerden \u00e7ok daha fazlas\u0131na \u015fahid oldu\u011fumu da belirtmeliyim) benzer vakalar sebebiyle g\u00f6rmek zor de\u011fil.<\/p>\n
Her \u015feyden evvel \u00e7ocuk evvela ana babas\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fcklerini ve etraf\u0131ndakileri taklid eder. Anne babas\u0131nda g\u00f6rece\u011fi davran\u0131\u015f ve s\u00f6zler onun ilk m\u00fcrebbiyesidir. \u00c7ocuk hen\u00fcz doldurulmam\u0131\u015f beyaz bir sayfa gibi, her duydu\u011fu, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc davran\u0131\u015flar\u0131 benli\u011fine kaz\u0131yacakt\u0131r. Bunlar \u00e7ocu\u011fu b\u00fct\u00fcn\u00fc ile \u015fekillendirecek de\u011fildir, fakat en m\u00fchim tesiri oynayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hele ki, baz\u0131 durumlar \u00e7ocuk ruhu \u00fczerinde \u00e7ok derin tesirler meydana getirir ve iz b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n
Bir lokantada alt\u0131 yedi ya\u015flar\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, arabada bebek, k\u0131z\u0131n annesi, teyze ve eni\u015fteleri ayn\u0131 masa etraf\u0131nda oturuyorlar. K\u0131z \u00e7ocu\u011fu s\u00fcrekli kendi aralar\u0131nda konu\u015fan b\u00fcy\u00fcklerinin konu\u015fmalar\u0131na m\u00fcdahil olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bazen kendisine cevab veriliyor, bazen verilmiyor. \u00c7ocuk kendisine cevab verilmedi\u011fi zamanlarda sesini y\u00fckselterek istedi\u011fini almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir t\u00fcrl\u00fc gelmeyen sipari\u015fim sebebiyle ve iki de bir tekrarlanan bu durumdan dolay\u0131 benim de dikkatimi \u00e7ekiyor. Masam\u0131n tam kar\u015f\u0131 \u00e7apraz\u0131nda oturan bu aileyi takib etmeye ba\u015fl\u0131yorum. Yine kendi aralar\u0131nda konu\u015fan b\u00fcy\u00fcklerini dinleyen k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z, teyzesine ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131klar\u0131 bir olay\u0131 soruyor. Fakat teyzesi ya duymuyor veya duymazl\u0131ktan geliyor, o \u00e2n itibari ile k\u0131z teyzesine \u00e7ok g\u00fczel bir sesle \u201cTeyzeci\u011fim!\u201d diyerek hitab etmeye ba\u015fl\u0131yor. Ben de bu esna da saymaya ba\u015fl\u0131yorum, k\u0131z dokuz on defa \u201cTeyzeci\u011fim!\u201d diyerek sesini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve nihayet en sonunda hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k alamayan k\u0131z avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kadar \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atarak ba\u011f\u0131r\u0131yor. \u0130\u015fte o \u00e2n teyzesi k\u0131za d\u00f6n\u00fcyor. Ben de dayanamay\u0131p \u201c\u00c7ocu\u011fa ni\u00e7in bakm\u0131yorsunuz?\u201d diyorum. Yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey \u00e7ok acaib bir \u015feymi\u015f gibi bana bakan b\u00fct\u00fcn aile \u201cO daha \u00e7ocuk.\u201d diyor. B\u00fcy\u00fck alicenabl\u0131k! Hatay\u0131 ba\u015fkas\u0131na aksettirerek yap\u0131lan ele\u015ftiriden kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, oysa ben \u00e7ocu\u011fa hi\u00e7bir \u015fey dememi\u015ftim. Kendi hatas\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015farak yap\u0131lan \u015feyden s\u0131yr\u0131lmak \u00f6zellikle anne babalarda s\u0131k rastlan\u0131lan bir durum.<\/em><\/p>\n Ba\u015fka bir hadise: Deniz yoluyla Anadolu Yakas\u0131\u2019na ge\u00e7iyoruz, iki gen\u00e7 k\u0131z ve anneleri olmas\u0131 muhtemel daha ileri ya\u015flardaki bir han\u0131mefendi ile be\u015f alt\u0131 ya\u015flar\u0131nda bir erkek \u00e7ocu\u011fu hemen arka taraf\u0131m\u0131zdaki koltuklarda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 oturuyorlar, yine b\u00fcy\u00fckler kendi aralar\u0131nda konu\u015fuyorlar, \u00e7ocuk s\u00fcrekli bir \u015feyler istiyor, arada bir ona alakas\u0131zca bak\u0131yor, tekrar kendi aralar\u0131ndaki konu\u015fmaya d\u00f6n\u00fcyorlar. Fakat \u00e7ocu\u011fun s\u00fcrekli ba\u011f\u0131rarak kendini ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 bu durum tabii olarak dikkatimizi \u00e7ekiyor. \u00c7ocuk art\u0131k bir noktada var g\u00fcc\u00fcyle ba\u011f\u0131rarak kendini pis zemine, yere at\u0131yor ve debelenmeye ba\u015fl\u0131yor, ba\u015f\u0131m\u0131 \u00e7evirip bak\u0131yorum, hakikaten inan\u0131lmaz bir durum. \u00c7ocu\u011fa bakm\u0131yorlar bile. Ayn\u0131 \u015fekilde \u201c\u00c7ocu\u011fa ni\u00e7in bakm\u0131yorsunuz?\u201d diyorum. Cevablar\u0131 da ayn\u0131 \u201c\u00c7ocuk o!\u201d \u00c7ocuk olmak, b\u00fct\u00fcn kabahatlerin y\u00fcklenebilece\u011fi bir \u015fey demek ki, \u201c\u00c7ocuk kendini yere atm\u0131\u015f.\u201d dedi\u011fimde, cevab da manidar: \u201c\u00c7ocu\u011fa nas\u0131l davranaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sizden \u00f6\u011frenecek de\u011filiz!\u201d <\/em><\/p>\n Bu s\u00f6zler kar\u015f\u0131s\u0131nda verilecek hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k yok. \u00c7ok \u015fey s\u00f6yleyebilirsiniz, fakat karanl\u0131k bir kuyuya kar\u015f\u0131 seslenmekten farks\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n Bunun yan\u0131nda toplum i\u00e7inde \u00e7ocuklar\u0131 ile \u201ccan\u0131m, cicim\u201d diyerek konu\u015fan, \u00e7ocukla \u00e7ok alakadarm\u0131\u015f gibi duran \u00e7ok anne babalar g\u00f6rd\u00fcm ki, \u00f6zellikle anneler \u00e7ocu\u011fun k\u00fc\u00e7\u00fck bir yanl\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda birden bire psikopat kesilerek \u00e7ocu\u011fa \u015fiddet uygulamaya ba\u015fl\u0131yorlar. Bu zaman\u0131n insanlar\u0131 o kadar kendileri ile alakadarlar ki, kendi evlatlar\u0131 da olsa onlar\u0131n gelecekte ba\u015fka bir zaman\u0131n ve hayat\u0131n insan\u0131 olarak yeti\u015fmeleri gerekti\u011finin, her \u015feyin kendilerine g\u00f6re olamayaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011filler.<\/p>\n Oysa \u00e7ocuk bir aynad\u0131r ve ona nas\u0131l davran\u0131rsan\u0131z \u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k bulursunuz. \u00c7ocuklar\u0131n yeti\u015ftirilme tarzlar\u0131, onlar\u0131n kendilerini ifade etmelerini \u015fekillendirir. Onlara kar\u015f\u0131 verilebilecek terbiyelerin ba\u015f\u0131nda bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 olarak ya\u015famakta oldu\u011fu ve buna g\u00f6re davranmas\u0131 gerekti\u011fidir. Fakat \u015fimdilerde bunu en \u00e7ok ihlal edenler de yine anne babalar\u2026<\/p>\n Sanki bir toplum i\u00e7inde de\u011fil de, sadece kendilerine ait bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yor ve etraflar\u0131ndan bihaber gibi davran\u0131yorlar. Ve de \u00e7ocuklar\u0131na istedikleri gibi davranabileceklerini zannediyorlar. \u00c7ocuk damla damla b\u00fcy\u00fcyen birikimdir. Siz ona aktarabildikleriniz kadar kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6receksiniz. Biz bu \u00e7a\u011f\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu \u015fehir hayat\u0131 ve \u00e7ekirdek aile mefhumlar\u0131 ile ya yeni yeni tan\u0131\u015f\u0131yor veyahut neticelerini daha yeni g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yoruz. Bu \u015fekilde s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e Bat\u0131\u2019da ya\u015fanan menfi neticelerle bizim de kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Oysa bizde geni\u015f aile anlay\u0131\u015f\u0131 sadece kan ba\u011f\u0131 ile ifade edilen bir \u015fey de\u011fildi, hemen b\u00fct\u00fcn mahalle bir aile gibi hareket ederdi. O y\u00fczden kom\u015funuzun da \u00e7ocu\u011funuza bir nevi anne babal\u0131k yapmas\u0131, onu uyarmas\u0131 veya herhangi bir durumda sahib \u00e7\u0131kmas\u0131 yad\u0131rganan de\u011fil, a\u015fina olunan bir durumdu.<\/p>\n Elbette son yetmi\u015f be\u015f y\u0131l\u0131m\u0131zda \u015fehirlere ya\u015fanan yo\u011fun g\u00f6\u00e7 ve bunun getirisi olan \u015fehir hayat\u0131na adapte olmak yerine kendi \u00e2detlerini veya davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u015fehre ta\u015f\u0131yarak kendince bir \u015fehir hayat\u0131 tesis etmeye \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n da insanlar\u0131n bu g\u00fcn ya\u015fad\u0131klar\u0131 yozla\u015fmaya tesiri vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ya\u015fanan k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim h\u0131z\u0131 da bu yozla\u015fma \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck tesir sahibi. D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka bir ucunda ya\u015fanan bir yenilik ve vaka d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka bir k\u00f6\u015fesinde hemen haberdar olunan bir \u015fey durumuna geldi. Ve bu vaziyete kar\u015f\u0131 hemen hemen hi\u00e7bir savunma kalkan\u0131m\u0131z bulunmamaktad\u0131r. Toplumlar\u0131n kendi milli hayat, inan\u00e7 ve k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ancak b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda savunma mekanizmas\u0131 olu\u015fturabilir. Bizim de bundan ne kadar uzak oldu\u011fumuz a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n \u0130nsan i\u00e7inde bulundu\u011fu zaman\u0131n mahsul\u00fcd\u00fcr. Ge\u00e7mi\u015f ve gelecek insan i\u00e7in kendini konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mefhumlar\u0131 ifade eder. Her \u015feyde geli\u015fig\u00fczel veyahut kendi olu\u015fturdu\u011fumuz d\u00fczene g\u00f6re hareket etmek al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yerine toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcne faydas\u0131 olacak bir d\u00fczen ve disiplin edinmek herkes i\u00e7in en g\u00fczel neticeyi getirecektir.<\/p>\n Ayl\u0131k Dergisi 193. Say\u0131, Ekim 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zaman ve \u00e7ocuk istikbali bir olan iki ayr\u0131 mefhum, fakat birbirine de s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131. Birinde ya\u015fanan de\u011fi\u015fim mutlaka di\u011ferini de etkileyecektir. Hayat\u0131m\u0131z\u0131n en m\u00fchim unsurlar\u0131ndan biri olan zaman\u0131 verimli…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"ppma_author":[14,24],"class_list":["post-1026","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar","author-admin","author-zeynel-abidin-danalioglu","no-post-thumbnail"],"yoast_head":"\n