Yazı Detayı
01 Ağustos 2020 - Cumartesi 01:48
 
Kriz Değil, Yapısal
Mevlüt Koç
 
 

Kapitalist tarih ve modern çağ iki ana temel unsur üzerinde yükselir: Ulus devlet ve evrensel ölçekte örgütlenmiş-örgüleştirilmiş bir kapitalist-modernist sistem. Fakat, kurguladığınız üst sistem akıl bazında ne kadar düzenli ve tezatsız bir biçimde örgüleştirilmiş olursa olsun “Mutlak Fikir”le bağı yoksa, bir bütün olan âlemi kendi bütünlüğü içinde kuşatamaz... Her ân yeniden varolan âlem, her defasında bu kuşatılmışlıktan kurtulur, yeni formlar içinde kendini ifadeye geçer. Dolayısıyla, mutlak olana açlık duymayan, “bütün”ün arayışı içinde olmayan ve bütünün düzeni için çaba sarf etmeyen insanın da, doğru hükme varma ve doğru hükmü görüp tanıma gibi bir şansı olmaz. Çünkü, düşünen şuurun kendisine şuuru yoktur. İşler ters gider, düzeltilecek şeylerin sayısı hiç bitmez. Sistemin kapsam ve karmaşıklığı arttıkça, yanlışın kendi doğrularını doğurduğu bir süreç işler; vazgeçme, yanlıştan geri dönem imkânı kalmaz. Yasal düzenlemeler artar ve katılaşır, kırılgan bir hâl alır; esneklik, değişim ve uyum kapasitelerini yitirirler. Disiplinler arasında branşlaşma ve dağıtma artar; parçalara gösterilen dikkat yüzünden “bütün”ün idaresi elden kaçar. Kurumsal dejenerasyon had safhaya ulaşır, illegalite bir devlet politikası hâline gelir. Resmî ve düzenli yapılar, iktidarın ağlarından kurtulan gayrî-resmî ve düzensiz yapıları kendi içinde üretmeye başlar. Sermayeye geri dönüşler azalır, kapitalist gruplar yatırımlarını ticarete değil, büyük ölçekli spekülatif kârlar getiren iş alanlarına yönlendirirler. Yasal olan ahlâkî olanın, çıkar ilkenin önüne geçer. Sermayenin aşırı birikimi, finanslanma uğraşmayı ticaretten daha cazip hâle getirir. Bu da toplumun geniş kesimleri üzerinde buhrana ve toplumsal kutuplaşmaya sebep olur. İnsanlar kendilerini yalnız ve çaresiz hisseder, çaresizliğin ezilmişliği içinde sığınacak bir yer ararlar. Bu hâl neyin nesi, nereden gelip nereye gidiyoruz, benim, ailemin, yakınlarımın sonu ne olacak soruları insanı sıkıştırmaya başlar. Tüm bu sorular ve sorunlar ahlâkî ve iktisadî çöküşün habercisidir. Ahlâkî çöküş de tüm üst sistemin çöküşü demektir.

 

Genişleme ve refah dönemlerinden çok krizlerle karakterize kapitalist sistemin ve çözülmekte olan Amerikan rejiminin hâl-i pür melâli de bu minvâlde... 1968'de dünyanın en zayıf ülkelerinden biri olan Vietnam karşısında tutunamayıp çekilmek zorunda kaldığı günlerden beri başlayan kriz ve çelişkileri artarak devam ediyor. Askerî ve mâlî alanda yaşadığı kriz ve bu alanlardaki başarılarına bağlı olarak seyreden dünya üzerindeki güç kullanma tekeli, hem kendi insanı hem dünya nezdinde meşruiyetini yitirdi. Hegemonya fonksiyonunu yerine getirmesi güçleşti. Giderek de hâkimiyet krizine dönüştü. Kapitalist dünya ekonomisinin ufkunu, hacmini ve nüfuzunu geliştirmekle beraber, modern devletler arası sistemin alışıldık işleyiş tarzını değiştirdi. Alışılmadık uygulamalarıyla da, kapitalizmin vazgeçilmez bir özelliği olan; devlet güçleriyle mâlî güçler arasında dengeyi bozdu, bir türlü kurulamıyor, bunun ağır bedelini de istikrarsızlığın sürmesinde çıkarı olan çevrelerin dışındaki tüm insanlık ödüyor.

 

Dolayısıyla, tüm alanlarda gerileyen, başta “organik merkez” olmak üzere ilişkileri bozulan, kriz ve çelişkileri artarak devam eden Amerika'nın artık Amerikan Merkez Bankası (FED) eliyle kalpazanlık yaparak, dünya ticareti üzerinde baskı kurarak doları rezerv para konumunda tutması, kendini finanse ettirmesi ve kapitalizmin lider ülkesi olarak kalması hayli zor. Çünkü, piyasaları etkisi altına alan kriz geçici değil, kalıcı; arızî değil, yapısal... Kapitalist sistemin hâkim tepelerini tutan yöneticilerin kontrol gücünün ötesinde bir hareket kabiliyetine sahip. Bu da onu, modern devletler arası sistemin köklü yapılarının taşıyabileceğinden daha güçlü ve yıkıcı kılıyor. Üstelik devlet otoritesine karşı çıkışların arttığı kaotik bir ortamda, Amerika gibi güçlü bir devletin bile, “kukla devlet”ler dışında kendine ciddi müttefikler bulması ve bunları çıkarlarının Amerika'nın dünya gücünün sağlamlaştırılmasına ve genişlemesine bağlı olduğuna ikna etmesi oldukça zor.

 

Fakat, tüm bu olumsuz şartlara rağmen, Amerika dışında yeni-kapitalist bir gücün ortaya çıkmasını istemeyen Pentagon ve müttefikleri, güdümlü kaos ortamından yeni bir dünya düzeni çıkarma, en azından koalisyona dayalı bir hegemonya kurma peşindeler. Artık tek bir devletin “kab”ına sığmayan kapitalist gücü denetim altına almak için her yolu deniyorlar. Buna karşılık, artık devletlerle tanımlanmak istemeyen, ulus-devleti aşma ve dönüştürme eğiliminde olan lider konumundaki özel girişim kurumlarıysa kozmopolit bir kapitalizmden yana, bunun yolunu da devletle birliktelikte değil, ondan uzaklaşmakta buluyorlar. Bu da modern devlet sisteminden ve devlet kapitalizminden yana tavır koyanların işini zorlaştırıyor.

 

Dolayısıyla, Pentagon ve müttefiklerinin, hiç bir topluma ve toprağa bağlı olmadan, istedikleri yerde serbestçe çalışma hakkı isteyen mâlî güçleri zora dayalı olarak denetim altına alma girişimi, dünya ticareti üzerinde baskı kurarak sürekli rezerv para konumunda tuttuğu Amerikan dolarına yönelik güvenlik krizini artırabileceği gibi, tüm servet ve devlet  gücünün dayandığı, dünya çapında örgütlenmiş ve hiç yıkılmaz diye baktığı yapıları da yerle bir edebilir. Böyle bir yıkım, ne adına ve kimin için “ilerleme” olduğu herkesin bildiği bir sır olan ilerleyişin kaosa ilerlediğini, hiçliğe vardığını, “gelişmişlik”in ağır bedelini ödeme zamanının geldiğini gösterir. Lâkin, işin hazin tarafı, ilahî inayete mazhar olacak istidadları kalmadı. Tapındıkları maddî âlemle kurdukları ilişki fıtratın gücünü tüketti, kalbin nurunu söndürdü, insanı insan yapan hasletleri öldürdü. Oysa, ilahî sevgiye mazhar olmak, ancak adil olmakla mümkündür. Bu da Batılı halklarda hiç olmadı. Her zaman Hakk’ın zalim kulu olmayı tercih ettiler.

 

Muhtemeldir ki; modern zamanların döne döne devrini tamamladığı, Amerikan yüzyılının sona erdiği, bu sisteme ait, miadı dolmuş yapıların yıkıldığı, para ve iktidar arasındaki ilişkinin farklı bir biçimde kurulduğu bir değişim ve dönüşüm sürecindeyiz. Finans-kapitalin hâkim tepelerini tutan “ayrıcalıklı aktörüler” paralarını artık ticarete değil, yeni sömürgeciliğe buldukları yeni kılıfa; “güdümlü kaos” ortamına yatırıyorlar. Yeni sistemin yeni yapılarının kurulduğu, sermaye birikim sistemlerinin yeniden örgütlendiği bu istikrarsızlık ortamını, dünya düzenini “sıfırlama”nın tam zamanı olarak görüyor ve bunu açıkça dillendiriyorlar; sistemik kaos ortamını fırsata çevirip spekülatif kârlar elede ediyorlar. Dolayısıyla, bundan çıkarı olan kapitalist grupların amacına hizmet ettiği sürece dünya ekonomisindeki istikrarsızlık da sürecek, kitleler yeni dünya düzeni köleliğine uygun davranış alışkanlıkları geliştirinceye kadar insanlığı bekleyen felâketler bitmeyecektir.

 

Covid-19 salgını bu felâketler zincirinin ilk halkası, adım adım da sosyal bir mühendislik projesi olma yolunda hızla ilerliyor. Onun için, içinde bulunduğumuz sistemik kaos ortamını iyi okumalı, dikkatimizi dağıtan, zihnimizi kapatan, kitleleri istenilen “çekim havuzları”na yönlendirmek üzere eğitilmiş uzmanlara, salgın bilimcilere ihtiyatla yaklaşmalıyız. Kriterlerimizi, kararlarımızı kendimiz belirlemeli, güdümlü kaos ortamını fırsat bilip Türkiye'yi taşıyamayacağı bir yükün altına sokmaya çalışan şer güçlerin bizi kontrol etmesine izin vermemeliyiz. Aksi takdirde, yeni sistemin yeni yapılarına uygun olarak, yeni formlar içinde dayatılacak “yeni yalanlar bütünü”ne tâbi olmaktan başka yapabileceğimiz bir şey kalmaz.

 

Aylık Dergisi 190. Sayı

 
Etiketler: Kriz, Değil,, Yapısal,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Ekim 2020
İlahi Tecelliler Hep Böyledir...
01 Temmuz 2020
Ava Giderken Avlanmak
01 Haziran 2020
İBDA’ya Muhatap Anlayış “Zevk” Temeline Oturmalıdır
02 Mayıs 2020
Sıradanlaşmanın ve Sıradanlaştırmanın Ağır Bedeli
03 Nisan 2020
Zalimin Mazlum Gibi Düşünebileceğini Ummak Safdillik Olur
03 Mart 2020
Hiç, Kiç ve Piç Olan Revaçta
01 Şubat 2020
İnsandan Murad, "Gerçek İnsan”dır
11 Aralık 2019
Tanrılarında Var Olmayanı Kullarında Vehmetmek
01 Kasım 2019
Sanat İnkarın Değil, İnanmanın Yeridir
02 Ekim 2019
Düşünen Şuurun Kendine Şuuru Yoksa...
01 Eylül 2019
Hakikate Ulaştırmıyorsa Hatta Uzaklaştırıyorsa Ay’a Gitmenin Anlamı Ne?
02 Ağustos 2019
Çareyi Yanlış Yerde Aramak
26 Haziran 2019
Oluşunu Zirvede Tamamlayan İki Büyük İnsan
01 Mayıs 2019
Evrensel Değerler mi, Vahşiler Sürüsüne Verilmiş Tavizler mi?
01 Nisan 2019
Üzerinden Yürüdüğünüz Kültür, Varacağınız Yer Üzerinde de Belirleyicidir
01 Şubat 2019
Modern Devlet Artık Daha Saldırgan
08 Ocak 2019
Kaynak Değil, İdrak Sorunumuz Var
06 Aralık 2018
Bundan Büyük Kriz mi Olur?
29 Ekim 2018
Beklentinin Tatlı Tuzağında Yiten “Cennet” Hayali
01 Ekim 2018
Yitik Ruhlar-Anlamsız Yüzler
02 Eylül 2018
Bir Başına
02 Ağustos 2018
Geçmişi Olmayanın Geleceği de Olmaz
01 Temmuz 2018
Ölüm Ruhun Hurucu, Hayat Öte Yakada
01 Haziran 2018
Bilgi ve İlgileri
01 Mayıs 2018
Soğuk Savaş Sıcağa, “Aydınlanma” Yanmaya Dönüyor
05 Nisan 2018
Formların Varlık Giymesi ve Varlığı Kaybetmesi Süreklidir
01 Mart 2018
Bütüne Duyulan Arzu
27 Ocak 2018
Sadece Olayları Görüyor, Kuralları İse Hiç Görmüyoruz
27 Aralık 2017
Kategorilerin Keyfiliği
24 Ekim 2017
Varlık Sayılarla Değil, Ruhla Bilinir!
03 Ekim 2017
“Bütün”ün İdaresi Elden Kaçınca…
05 Eylül 2017
Hayatın Kökeni Sırdır, Sır İdraki Güzellik İdrakidir
31 Temmuz 2017
Dinden Çıkış Sürecinde Yeni Safha
27 Haziran 2017
Karmaşık Sistemler, Gerçek ve Uyduruk İstikrar
03 Haziran 2017
Geleceğe Dönük Bir Hamle Olarak 16 Nisan
14 Nisan 2017
Gerçek Yenilik İlâhîdir
05 Nisan 2017
Gelecek Geçmiştedir
03 Şubat 2017
İlerleme İlleti
04 Ocak 2017
Aydınlanma(K) Mı – Ateşte Yanmak Mı?
30 Kasım 2016
Yeni Sistemin Yeni Yapılarını İnşa Süreci
06 Kasım 2016
İllegalite Artık Batı’nın Resmî Politikası
03 Ekim 2016
Modern Haramiler Uşaklarıyla Pusuda
05 Eylül 2016
Hadlere Riayet
04 Temmuz 2016
Zevk'e Dair
05 Mayıs 2016
Tanrı’yı Oynamanın Ağır Bedeli
05 Mayıs 2016
İnsanlık Okka Hesabı Tek Haysiyetli Ses Türkiye!
01 Şubat 2016
Gözden Öz’e
03 Aralık 2015
Ortalama İnsan
04 Eylül 2015
Bilgiye Giden Yolda Dil
29 Mayıs 2015
İmkânsızlığın Dünyası
30 Nisan 2015
Zayıfın Kuvveti
06 Şubat 2015
Oyun Büyük, Plan Şeytanî
16 Ekim 2014
“Kötü Bir Orkestranın İçinde Kalan Usta Şef“*
28 Ağustos 2014
Geçmiş Geleceği Aydınlatmadığı Zaman
01 Ağustos 2014
Dünya Düzenine Dönüşen Yalan
04 Temmuz 2014
İşlenmedik Suçun - İşlenmedik Günâhın Bedelini Ödemek
29 Ocak 2014
Beklenmedik Olanın Gücü
25 Kasım 2013
"Esatir ve Mitoloji" Vesilesiyle
07 Kasım 2013
Kültürün Nüfuz Ve Sirayet Edebilirliği
06 Kasım 2013
Bir Fikir Nasıl Temsil Edilemez
11 Şubat 2013
Gelecek Yeni Kültür
01 Kasım 2012
Öngörülemezlik - Tümlenemezlik
01 Ekim 2012
İzafiyetin Kısır Döngüsü
01 Eylül 2012
“Dünya Görüşü” Üzerine
01 Ağustos 2012
Münasip Görmek ya da Uşaklığa Özenmek
01 Haziran 2012
Meçhule Hürmet Tavrı
01 Mayıs 2012
Halleri Suretlere Giydirmek
01 Nisan 2012
Peşin Fikir Hikmeti ve Peşin Hükümcülük
01 Nisan 2012
Doğrulama Hatası/Doğrulayıcılık Mihrakı
01 Mart 2012
Sivil Toplumun Temel Çelişkisi
01 Şubat 2012
Yönlendirici İlke
01 Ocak 2012
Alemşümul Sistem Olmadan, Alemşümul Siyaset Olmaz!
01 Aralık 2011
Kılavuz Yıldız Olmak
Haber Yazılımı