Yazı Detayı
14 Ekim 2019 - Pazartesi 14:23
 
"İstanbul'un Bilezik Yazıları"
M. Taha İnci
 
 

Tarih boyunca taş, her mânâda insana hizmet etmiş ve insana arkadaş olmuştur. Bu yüzden birçok medeniyette olduğu gibi Türk İslâm medeniyetinde de taş önemli bir yere sahip. Geçmiş ve gelecek medeniyetler kendilerini mimarî bütünle tanıtırlar ve mimarî üsluplarıyla ayakta kalırlar. Her medeniyetin kendi kültürüyle yoğurup şekillendirdiği taş, bir diğer taraftan da insanın aynasıdır.

 

Medeniyetlerde inşa edilen eserler, sembol, remz, şekil, resim, yazı ve benzeri unsurlarla gelecek nesillere ve tarihe bilgi mahiyetinde izler bırakmışlardır. Her nesil, bu izlere bakarak, o izleri takip ederek yepyeni eserler inşa etmenin ve doğru ve güzel yaşamanın yollarını bulurlar.  

 

Osmanlı Devleti, eseri imar ederken, insanı da yönlendirmiş, insanın geçmişe ve geleceğe nasıl bakması gerektiğini öğütlemiştir. Taşa önem veren Osmanlı, taşa yazılar yazarak da izler bırakmayı başarmıştır. Vesika ve kaynak mahiyetinde olan izlerden biri de hakkaklar (madeni yapılar üzerine yazı ve mühür kazıyan kişiler) tarafından taş sütunların payelerinde bulunan madeni bileziklere yazılan yazılardır.

 

Bileziklerde yangın, sefer, dua, beddua, şiir, övgü, atasözü gibi satırlar yer almaktadır. Örnek olarak kelâm-ı kadimlerden birini aktaralım: “Kemâl ehli bilir her yerde yerin/Kemalin yok ise bir yerde yoktur yerin.” Hatta “Çölde yanmış fakir için pişmiş şalgam saf gümüşten iyidir.” gibi atasözleri de yazılmış.

 

Araştırmacı/Yazar Nazif Arıman, 18 cami, 4 türbe ve Topkapı Sarayı’nın muhtelif bölümlerinde bulunan bilezikleri ve yazılarını, Osmanlıca ve Türkçe olmak üzere “İstanbul’un Bilezik Yazıları” eserinde bir araya getirdi. 281 sayfadan oluşan ve Kültür A.Ş.’den çıkan bu eserde, bilezikler tafsilatlı biçimde işlenmiş ve okuyucuya sunulmuş. Ayrıca Arıman, her ne kadar İstanbul’daki eserleri ele almış olsa da kitabın bir bölümünü birçok şehirde bulunan bileziklere ayırmış.

 

Taşa, sanatıyla özen gösteren ecdad, bizlere ilginç gelen bu geleneği de sürdürmeyi başarmış ve bu kültürün günümüze kadar gelmesine vesile olmuştur. Bu geleneği Abdülhamid Han da sürdürmüş, hatta Filistin’de bulunan El-Halil Cami’nin içerisindeki şamdanlardan birine “Emirül müminin es-Sultan İbnus-Sultanul Gazi Abdülhamit Hanı Sani efendimiz hazretlerinin Halil’ur Rahman Sallallahu ala Nebiye ve aleyh hazretlerinin Mescid-i Şeriflerine…” yazdırmıştır. Belki de İslâm ülkelerinde buna benzer birçok yazı bileziklere işlenmiş ve araştırılmayı beklemektedir.

 

Aylık Dergisi 179. Sayı

 
Etiketler: istanbul bilezik yazıları, bilezik yazısı,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
03 Mayıs 2020
Freud, Jung, Fromm ve Salih Mirzabeyoğlu'nda Rüya
03 Nisan 2020
Aşı Terörizmi ve İnsan Sağlığına Etkisi
02 Ağustos 2019
Zararlı Kitaplar ve Denetim Sorunu
01 Haziran 2019
"Kendini Arayan İnsan" Üzerine II
01 Mayıs 2019
“Kendini Arayan İnsan” Üzerine
29 Ekim 2018
Klasik Dönem Mimarisi ve Mimar Sinan’ın Eserleri
03 Eylül 2018
Topkapı Sarayı ve Manası
01 Temmuz 2018
Çağlara Meydan Okuyan Süleymaniye
31 Mayıs 2018
Amerika’da Bir Selçuklu Rüyası
01 Mayıs 2018
“Entegrizm -Kültürel İntihar-” Üzerine
01 Mart 2018
Kültür, Şehir ve Medeniyet
31 Ocak 2018
Kubbeyi Yere Koymamak
31 Temmuz 2017
Irkçı Batı ve Onaltıncı Raund Filmi Üzerine…
31 Temmuz 2017
Ay Portakalı
27 Haziran 2017
Yerli Edebiyat’tan ‘Yerli Edepsizlik’e
06 Kasım 2016
İlk Rasathaneyi Kuran Takiyyüddin Raşid
03 Ekim 2016
15 Temmuz'da Kimin Ne Olduğunu Gördük
04 Eylül 2015
Şeyh Mustafa İsmet Garibullah Efendi Hazretleri ve Risale-i Kutsiyye
05 Temmuz 2015
Kültür ve Niçin Kültür?
09 Mart 2015
Sanatta Diyalektik ve Hat Sanatı
06 Şubat 2015
Büyük Muztaribler -Düşünce Tarihine Bakış-
03 Aralık 2014
Peygamber Aşığı Yaman Dede
30 Ekim 2014
Kültür Davamız Eserindeki 'Tebliğ ve Telkin' Bahsi Üzerine
25 Eylül 2014
Tasavvuf bâtın ilmidir, alınmaz verilir
28 Ağustos 2014
Belvedere Veya Yüreklere Kazınan Bosna Katliamı
24 Temmuz 2014
Prize Bağlı Yaşıyoruz
28 Mart 2014
Toprağın bağrında yatan kültürümüz
07 Kasım 2013
Sana Emanet Maldan İnfak Et
Haber Yazılımı